Tíminn - 11.03.1947, Blaðsíða 1

Tíminn - 11.03.1947, Blaðsíða 1
| RITSTJÓRI: x ) ) ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON \ ÚTGEPANDI: ' \ PRAMSÓKNARPLOKKURINN \ Símar 2353 og 4373 ' PRENTSMIÐJAN EDDA h.f. V > RITSTJÓRASKRrPSTOFDR: EDDUHÚSI. Llndargötu 9 A Slmar 2353 og 4373 APGREIÐSLA, INNHEIMTA \ OG AUGLÝSINGASKRIPSTOPA: >L EDDUHÚSI, Lindargötu 8A } Slml 2323 31. árg. Reykjavík, þriðjudaginn 11. marz 1947 48. Iilað ERLENT YFIRLIT: Þrjár undirokaöar þjóöir Fá ekki haltisku þjóðirnar frelsi sitt aftur? m Styrjöldiri batt ekki endi á undirokun allra smáþjóða í Evrópu, sem voru píndar af oki nazismans. Allar hafa þær þó fengið frelsi sitt aftur, a. m. k. að nafninu til, að þremur undansMldum. Þessar þjóðir búa enn við erlenda yfirstjórn og undirokun og eru litlar riorfur á, að fram úr því rætíst í náinni framtíð. Þessar þjóðir eru Estlendingar, Lettar og Litháar. #- ^/ Fyrir styrjöldin byggðu um 6 milj. manna lönd þessara þjóða. Þær töluðu hver sitt tungumál, er voru meðal þe,irra elztu í Evrópu. Þrátt fyrir MOLOTOV, - utanríkisráðherra Ráðstjórnarríkjanna. margra alda yfirrráð útlendra þjóða, — eins og Þjóðverja, Svía, Pólverja og Rússa, — hafði þeim heppnast að varðveita þjóðerni sín og sérstæða menningu. Sjálfstæðis- og frelsisvakningin, sem fór um Evrópu á síðustu öld/náði einnig þangað og vakti forustumennina til athafna og dáða. Þegar frelsisstundin rann upp í lok fyrri heimsstyrjaldar- innar, ypru þær því að ýmsu leyti undir það búnar að taka málin í sínar eigin hendur. Þær hröktu hina fyrri drottnara í burtu og settu sameiginlega stjórn á fót. Brátt fengu þær viðurkenningu sigurvegaranna á frelsi sínu, enda var þá enginn í hópi sigurvegaranna, er ekki vi*srkenndi rétt smáþjóðanna. Hið stutta hlé milli heims- styrjaldanna varð hinn mikli viðgangstími þessara þjóða. Sjálfstæðið flutti þeim margvís- lega blessun. Andlegri og verk- legri menningu þeirra fleygði fram og afkoma alþýðunnar batnaði stórum. Stórjörðum var skipt og aðstaða bænda var bætt á margan annan hátt. Margar nýjar menntastofnanir voru stofnaðax einkum var þó al- þýðumenningin aukiu. - Pljótlega eftir að styrjöldln hófst, dró ský fyrir sólu. Rússar gerðu tilkall til þess að fá her- stöðvar i öllum þessum löndum og hétu vernd sinni í staðinn. Forráðamenn landanna töldu ekki annað ráðlegt en að láta að ERLENDAR FRETTIR Fundur utanríkisráðherranna hófst í Moskvu í gær, en þar verða ræddir friðarsamningarn- ir við Austurriki og Þýzkaland. Á fundinum í gær var lögð fram skýrsla frá hinu sameiginlega hernámsráði í Berlín, svo og ályktanir fultrúafundar utan- rikisráðherranna, en hann var haldinn í London nýlega. Tékkar og.Pólverjar hafa gert með sér varnarbandalag, er gilda skal í 20 ár. þessum kröf'um Rússa og sýna í hvívetna, að þeir vildu hafa góða samvinnu við þá. ;En það gagnaði ekki. Sumarið 1940 lýstu Rússar yfir því, að stjórnir þessara landa hefðu svikið alla samninga og þeir hefðu orðið að taka löndin hernámi og setja þeim nýja forráðamenn. Hinir nýju stjórnendur, sem allir voru kommúnistar og flestir höfðu dvalið í Rússlandi, hófust strax handa um að koma stjórnarfar- inu í kommúnistiskt horf. Kosn- ingar voru látnar fara fram, er sýndu yfirgnæfandi fylgi komm- únista, er áður höfðu verið fylg- isvana. Þúsundir af mennta- mönnum og fyrri fyrirliðum al- þýðunnar voru fangelsaðir og fluttir austur á bóginn. Stór- felldari „hreinsanir" voru taldar í aðsigi, þegar Þjóðverjar hófu styrjöldina gegn Rússum 1941. Styrjaldarárin urðu nýr ógn- artími fyrir þessar" þjóðir. Tví- vegis var barizt í löndum þeirra, fyrst, þegar Rússar voru hraktir þaðan, og síðar, þegar Rússar hröktu Þjóðverja þaðan. Ægi- legar skemmdir urðu á landi og mannvirkjum. Þjóðverjar beittu alla þá, sem voru álitnir hlynnt- ir Rússum, mestu harðýðgi. Þeg- ar þeir voru hraktir burtu, flúðu með þeim tugir þúsunda manna, sem óttuðust yfirráð Rússa og vildu komast inn á landssvæði Bandaríkjamanna áður en styrj- öldinni lyki. Þessir menn voru þó fæstir nazistar, heldur voru menntaðir lýðræðissinnar, en þá óttuðust kommúnistar einna mest, því að þeir áttu öruggast fylgi hjá alþýðunni. Litlar sögur hafa farið af þessum þjóðum síðan styrjöld- inni lauk. Þær eru vandlega (Framhald á 4. slðu) Ryskingar á Hverfis- götu / Amerískur sjómaður saerir íslending Aðfaranótt siðastliðins laug- ardags réðist amerískur sfó- maður að íslendingi hér í bæn- um og sló hann m#5 brotinni flösku í höfuðið og hlaut hann almikinn áyerka af högginu. Skars> hann á andliti, svo að flytja varð hann á- læknavarð- stofuna, þar sem gert var að sárum hans. En síðan var hann fluttur heim til sín. Skeði \þessi atburður neðar- lega á H\erfisgötunni, skammt frá bifreiðasíöð Hreyfils, skömmu fyrir miðnætti. 'Voru nokkrir amerískir sjómenn, að- allega blökkumenn á leið niðuí Hverfisgötu. Gengu þeir eftir miðri götijnni og trufluðu um- ferðina. Sunguþeir og höfðu í frammi ill læti, enda berlega undir áhrifum áfengis. Hópur íslenzkra unglinga safnaðist ut- an um þá, og Voru sumir þeirra einnig drukknir. Þegar komið var niður Hverf- isgötuna, á móts við bifreiða- stöð Hreyfils, lenti í handalög- máli, og sló einn hinna amer- ísku sjómanna íslending í höf- uðið, svo sem áður er sa'gt. Hér hvíla jbeir, sem féllu ^ ' >¦<¦: : ; Vísitalan aft- ur 310 stig Kauplagsnefnd og hagstofan hafa reiknað út vísitölu þessa mánaðar. Hún reyndist 3-10 stig. Vísitalan lækkar þannig um 6 stig frá því í fyrra mánuði. Orsök þess eru niðurgreiðslur þær, sem ríkisstj órnin ákvað um mánaðamótin síðustu, og íækkun sú á kjöti og kartöflum, sem þær höfðu í för með sér. Þessi mynd er frá ðönskum grafreit, þar sem föðurlandsvinum, er létu líl'ið' undir oki Þjóðverja, var búin hinzta hvíla. Tíu metra hár kross gnæfir .vi'ii- þennan stóra grafreit, en yfir snævi þaktar grafirnar hafa vcrio' lagðar grænar grenigreinar. í miðjum grafreitnum stendur kona, sem sjálfsagt á þar ástvin, sem látið hefir lífið fyrir föðurland sitt. Geysileg snjóalög á Norður- og Austurlandi Mjjög snjólétt um allt Suðurland Mikið fannfergi er nú orðið víða norðan lands, og hafa eins mikil fannalög ekki "verið síðustu ár. Bætist nú að kajlla daglegá við snjóinn, en veður eru oftast stillt, svo að snjórinn er mjög laus og torveldar það samgöngur enn meir en ella, einkum á austan verðu landimr. Mikið fannfergi norðan lands firði hefir vegum verið haldið og austan. ^ opnum eftir föngum með snjó- Nær allir fjallvegir á rTorðan ýtu, sem þar.ér. verðu og austan verðu landinu Holtavörðuheiði er aftur á eru nú ófærir með öllu og hefir móti allvel fær, og ganga áætl- svo verið síðustu vikúr. Einnig unarbílarnir til Blönduóss. Er eru allir vegir tepptir innan hér- ein snjóýta á Blönduósi, sem aðanna á Austurlandi og Norð- urlandi austan. Öxnadalsheiðar, nema í Eyjafirði, þar sem Eyja- fjarðarbraut hefir verið rudd með snjóýtum síðustu daga og byrjað er að ryðja veginn út Árskógsströndina. Eru tvær snjóýtur á Akureyri. í Þingeyj- arsýslum eru allar leiðir teppt- ar og í Y,opnafirði og austur á Héraði er alit í kafi í snjó. Shjó- ýtur eru á Reyðarfirði, en hafa ekki verið notaðar, þar eð það er talið tilgangslaust. Sn^ór er á þeim slóðum mjög laus, og ef eitthvað kular, lokast vegurinn jafnóðum fyrir aftan ýturnar. Holtavörðuheiði fær — — Vatnsskarð illfært. Til Skagafjarðar hefir verið fært til skamms tlma, en nú mun Vatnsskarð illfært eða ófært. Innan héraðs i Skaga- starfar eftir þörfum. Annars er fremur snjólétt sýslum víðast. ; í Húnavatns- Vesturlandsleiðir. Brattabrekka hefir nýlega verið íarin, en færð er erfið. Var leiðin opnuð með snjóýtum 1 síðustu viku, og fór póstbíllinn þá tii Búðardals. Svínadalurinn er aftur á móti ófær og allar leiðir þar fyrir vestan og norð- an. Mjög snjólétt á Suðurlandi. Allt Suðurland er mjög snjó- létt, og éru þar allar leiðir fær- ar sem á sumardegi. Hellisheiði hefir aldrei orðið ófær bifreið- um í vetur, hvað sem verða ^cann'. í AustuivSkaftafellssýslu og syðstu hreppum Suður-Múla- sýslu er einnig snjólétt. Síldveiðunum í Faxa- flóa sennilega lokið Allar líkur benda til þess, að öllum vetrarsildveiðum hér í Faxaflóa sé nú lokið. Tveir bát- ar voru að veiðum í gær á ytri höfninni, en munu lítið sem ekki hafa orðið varir við síld. í fyrradag voru engir bátar að veiðum. Eina síldin, sem nú bíð- ur norðurflutnings í Reykjavík, er 500 mál, sem Andvari fékk í einu kasti á föstudaginn, og mun það mega teljast seinasta síldin, sem veiðzt hefir á ytri höfninni. Margir bátar, sem stundað hafa síldveiðarnar, er*i nú ýmist að hætta, eða þegar hættir, þess- um veiðum. Var svo komið í gær, að aðeins tveir bátar voru eftir við veiðarnar. Eru það Dóra og Bjarki, sem halda lengst út. Sædís er nú á leið til Siglu- fjarðar með um 800 mál síldar, sem fara á í bræðslu þar, en alls mun bræðslusíldaraflinn nú vera um v76 þús. mál. Inflúensa í Reykjavík og á Suðurnesjum Miki! brögð eru að inflúensu í Reykjavík og um Suðurnes. Væg mun veikin þó vera, en gengur ört yfir. Hefir af þess- um sökum víða orðið vanhalda- samt í vinnustöðvum og skólum, og um skeið' mun faraldur þessi hafa orðið til talsverðs baga við sjósókn í Keflavik og víðar. Þessa dagana hefir marga menn vantað til vinnu í fjöl- mennum vinnustöðvum í Rvík, og dæmi eru um það, að helm- ingur heimilisfólks liggi rúm- fast. Tímanum er ekki kunnugt um það, hvort faraldur þessi hefir breiðzt út um land, enn sem komið er, en hætt er við, að svo verði fljótlega. Framsóknarvistin á föstudaginn Skemmtun Pramsóknarfélag- anna í Reykjavík verður í sam- komusal Mjólkursamsölunnar föstudaginn 14. þ. m. og hefst kl. 8.30. Skemmtunin hefst með því, að spiluð verður Pramsóknar- vist. Að gefnu tilefni skal fólk, sem ætlar sér að taka þátt í spilunum, mynnt á að koma stundvíslega að spilaborðunum. Að spilinu loknu verða ræður, almennur söngur og dans fram á nótt. Pöntun aðgöngumiða * er veitt mótttaka í síma 2323 og verða þeir síðan afgreiddir á inn- heimtu Tímans. Vetrarútgeröin norðan lands Veið'ar Iiúifusl í febrúar í flestum veiðistöðvum í Norðlendingaf jðrðungi hófust veiðar í febrúar í flestum veiði- stöðvum, þó enn séu fáir bátar byrjgiðir á ýmsum stöðum. Mest var útgerð frá Siglufirði og Dalvík. v Frá Siglufirði stunduðu 3 bát- ar róðra og fóru mest 4 sjó- ferðir. Var afli þeirra frá 5—9 smál. í sjóferð, en fiskurinn var fremur smár og mikið af ýsu. Frá Dalvik hafa 4 bátar stund- að linuveiðar og einn togveiðar. Fóru línubátarnir 8 sjóferðir og öfluðu 5—7 Smál. í sjóferð. Hefir mest af fiskinum verið saltað en eitthvað^ sett í hrað- frystihús. Frá Skagaströnd stundaði að- eins einn bátur veiðar með línu og afláði vel, eða 5—6 smál. í sjóferð og fór alls 10 sjóferðir. Var aflinn hraðfrystur. Frá Ólafsfirði var einungis (Framhald á 4. aiðu) Lúðrasveit Reykjavíkur ætlar í hljómleikaferð um landið í sumar . f tilefni af 25 ára afmæli sveitarinnar Lúðrasveit Reykjavíkur verður 25 ára á þessu ári eða nanar tiltekið 7. júlí i sumar. Á aðalfundi sveitarinnar, sem nýlega var haldinn, var ákveðið að minnast afmælis sveitarinnar meðal annars með því, að fara hljómleikaför un lundið' á komandi sumri. Lúðrasveit Reykjavíkur er flestum landsmönnum og þó sér- staklega höfuðstaðarbúum, að góðu kunn. Hefir hún skemmt bæjarbúum með leik sínum margan góðviðrisdag á Austur- velli, frá því hún hóf starfsemi sina. Auk þess hefir hún leikið við mörg hátíðleg tækifæri 1 Reykjavík og annars staðar. Ekki var á fundinum tekin ákvörðun um það, hvernig ferða- laginu yrði' hagað, en vitað er, að stjórn sveitarinnar hefir fullan hug á, að sem flestum gefist kostur á að hlýða á leik hennar. Kennsla vegna byrjenda. Þá var einnig á þessum sama aðalfundi tekin ákvörðun um það, að koma á stofn kennslu á blásturshljóðfæri vegna byrj- enda. Verður hún á vegum sveit-4 arinnar, og er ætlazt til, að kennsla hefjist næsta haust. Er brýn nauðsyn að koma slíkri kennslu upp hér á landi, og á sveitin þakkir skilið fyrir for- göngu sína í því máli. 30 útihljðmleikar siðasta ár. Starfsemi LúðrasveitarReykja- víkur hefis vaxið mjög á und- anförnum árum. Á seinasta ári hélt hún til dæmis útihljóm- leika öll miðvikudagskvöld, þeg- ar vel viðraði,, eða 30 sinnum alls. Hefir sveitin sjaldan haft • (Framhald á 4. siðu)

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.