Tíminn - 11.07.1953, Qupperneq 3

I53.~bláð.
TÍMINN, laugardaginn 11. julí 1953,
1
-3 I.
ættir
Dánarminning: Krisíinn Kristjánsson
Mig bar ofan úr Borgarfirði
til Reykjavíkur, vordag einn
fyrir .þ.ar. um bil 30 árum. —
Ég þurfti þá og vildi komast
í vinnu. Ekki yar þá milli
margs- að velja . og vissast
þöeim, er vinná vildi, að
þlggja strax það bezta, er
honum bauðst. —
Búnaðarfélag Bessastaða-
hrepps hafði fengið fjörkipp
undir. fprust.u Þ.orleifs heitins
Guðmundssonar ráðsmanns
á Vífilsstöðum. Þangað vant-
áði verkamenn í jarðabóta-
yjnnu. — Ég réði mig þar og
vann að þessum verkum
fram eftir vorinu. —
•Ég kom að Bakka í Garða-
hverfi að kvöldi dags. Á móti
méf tók' roskinn maður, rjóð
u'r á kinn og bjartur yfirlit-
um, — kvikur í spori, karl-
mannlega vaxinn og kempu-
legur, meira en meðallagi.
Þetta var Kristinn Kristjáns
son, bóndi á Bakka. Hann var
þá nálægt fimmtugur að
aldri. — Fæddur á jólum 1872.
— Sonur Kristjáns sjósókn-
ára og útvegsbónda á Hliðs-
nesi —* Jónssonar í Skógar-
koti — Kristjánssonar þar —
Magnús.sonar á Drumbodds-
stöðum — Marteinssonar í
Meðalholtum — Þorláksson-
ar. — ”
Kristihn ólst upp við sjó-
férðir og aflabrögð. — Síðar
fluttist hann til Hafnarfjarð
ar. Stundaði sjó og stjórnaði
fiskiskipi. En átti konu og
úngar dætur- í landi. — Sagt
er, að hann værl nokkuð öl-
kær á þeim árum. Þaö og
fleira varð þeim hjónum til
&und.u.rlyndis, svo þau skildu
samvistir.
-Ekki-undi Kristinn einlíf-
inu. Hann tók til sín gerðar-
konu, er Helga hét. Tveggja
sona. yarð þeim auðið saman.
— Nú var hann fyrir nokkru
hættur sjóferðum, setztur
um kyrrt og var hinn bezti
búþegn. Átti nokkrar góðar
kýr og gagnsamar og fóðraði
skepnur sínar flestum betur.
Én ekki var hægt að búa stórt
á Bakka. Að sunnan braut
sjórinn sí og æ, af túninu.
Hins vegar var mýrarseila á
mörkum Bakka og Garða.
Ég vann þarna viku eða
hálfan mánuð. Gerði skurð
í mýrina. Skar ofan af þúf-
um. — Stakk þær út og þakti
aftur yfir. — Vonandi hefir
verk mitt borið árangur og
bóndinn fengið fáeinum sát-
um meiri töðu af túninu, eft
ir en áður. —
j En þarna var of þrönglent
fyrir gamlan sjóvíking. —
Fáum árum síðar flutti hann
austur í Rangárþing. Keypti
þar gamalgóða jörð, sem Gísl
holt heitir. Er það dálítið af-
skekkt, en þó ekki fjarri þjóð
braut. — Veðursælt er þar og
víðlendi til beitar. Og veiði-
|Vötn á báöar hendur heima.
— Þetta kunni Kristinn vel
að meta. Hann tók þvílikri
tröllatryggð við Gíslholt, að
hann undi hvergi nema þar.
Mörg ár bjó hann þar einn
með syni sínum. Og þar and-
| aðist hann rúmt áttræður,
6. janúar síðastliðinn.
i Kristinn færði Holtunum
meira en sjálfan sjg. — Syn-
ir hans báðir búa þar og eru
j myndarmenn. Eldri sonurinn,
Jóhann, býr á Ketilsstöðum,
jkvæntur Valgerði Daníelsdótt
j ur frá Guttormshaga. —
Kristinn býr í Gíslholti og er
þinsetumaður. Margir óska,
að honum gefist kona.
Mér var vel við gamla Krist
inn, frá því fyrsta, er ég
kynntist honum. Hann var
greindur, hreinlyndur og
hispurslaus. — En löngum
virtist ljóður einn á ráði
hans: Hann var haldinn ó-
bilandi íhalds-trú. En því
nefni ég trú, að það var ekki
skoöun hans að gefa ætti fá-
um sérgæðingum forréttindi
til að auðga sig og lifa óhófs-
lífi á kostnað allra hinna. —
Honum fórst aðeins eins og
mörgum öðrum, sem vilja vel,
en láta böðlana blekkja sig of
lengi. — Kannske dó hann
ekki í sinni íhalds-trú — því
betri endaloka var hann verð
ur. — Héðan af skiptir það þó
ekki miklu máli.
Synir hans hafa séð það,
sem honum duldist — þeir
muiju hafa hönd á plógi heið-
arlegs og síbatnandi samfé-
lags.
19. marz 1953.
Helgi Hanhesson.
Áttræður: Haraldur Ásmundsson
Við Haraldur FAusturgörð
um, sem er 80 ára í dag, vor-
um nágrannar í nær þrjá
áratugi eða þar til ég flutti
vestur um haf 1924. Síðan ég
kom heim aftur höfum við
búið sinn á hvoru lands-
horni. En meðan við vorum
nágrannar áttum við margt
saman að sælda, sem enn er
í fresku minni þótt síðan
hafi mörg ár og áratugir
rúnnið; í aldanna skaut.
'Á þessúm tímámótum forn
vinar míns er sérstaklega
gáman aö minnast löngu lið
iriná’ sámvérusturida.
í gamla daga þótti það
stór viðburður, ef ókunnur
maður flutti í sveitina til
þess að setjast þar að. Og í
rriinni sveit, Kelduhverfi,
vákti það: talsverða athygli og
úfntal, þegar það fréttist, að
ungúí maður norðan af Mel
rakkasléttu væri trúlofaður
dóttur bóndas í Austurgörð-
um, sem er næsti bær við
Garð, þar sem ég átti heima.j
og ætlaði að setjast þar í bú
ið hjá tengdaforeldrun-j
um. Þessi ungi maður var
Haraldur Ásmundsson, þá á
bezta' aldri, 24 ára gamall.
Brátt kom það í ljós, að
Haraldur var glaðlyndur og
bjartsýnn og kaus fremur fé
lagsskap sér yngri manna en
eldri. Urðum við brátt feóðir
kunningar, þótt ég væri
nokkrum árum yngri, enda
hittumst við nálega á hverj
um degi.
Um þessar mundir var
komið á fót ungmennafélagi
í sveitinni. Var Haraldur
einn af stofnendum þess,
þótti hann góður liðsmaður,
tók virkan þátt í skemmtun-
um félagsins með fjöri og á-
huga, iðkaði íþróttir og afl-
raunir og var góður glímu-
maður, enda karlmenni að
burðum og harðsóttur. Á
skemmtifundum á vetrum
spilaði hann á harmoniku fyr
ir dansinum en þá var fáum
sú list lagin. Mátti því með
sanni telja hann hrók alls
fagnaðar.
En þótt Haraidur væri að
eðlisfari leikgjarn og lífs-
glaður, þá var ábyrgðartil-
finningin. fyrir skyldunum
við heimilið vel vakandi og
sýndi hann það í verki. Þess
var líka þörf. Búið var li.tið,
fjárstofninn í félagsbúinu
um eða innan við hundrað.
En fjölskyldan stækkaði ár
frá ári, heilsu tengdaforeldr
anna hnignaði svo heita
mátti að allur þungi heim-
ilisins færðist yfir á herðar
Haraldar. En dugnaður hans
og ráðdeildarsemi konu hans,
héldu í horfi, svo heimilið var
alltaf sjálfbjarga. Haraldur
var aðdráttarmaður mikill
bæði á sjó og landi og orð-
lcgð aflakló, enda ágætis
skytta og veiðimaður. Var oft
stuttur hvíldartíminn ef ein-
hvers staðar var veiðivon. Á
vorin vakti hann marga nótt
ina við silungsveiði við Stóra
ós en þangað er langur veg-
ur frá bænum. Alltaf var
byssan með í förinni og kom
hann aldrei tómhentur heim
að morgni, oft með væna
fuglakippu, ef silungsveiði
brást. Á sumrin um sláttiim
fór hann stundum í fiskiróð
ur, því á þeim tíma áx-s var
helzt fisk að fá í firðinum.
En ekki mátti þessvegna slá
s’öku við heyskapinn. Ef veð
ur leyfði voru laugardags-
kvöldin valin til sjóferða eft
ið að dagsverkinu var lokið.
Langt þurfti aö sækja á mið
in, stundum alla leið noi’ður
fyrir Tjörnesá, þriggja
klukkustunda róður hvora
leið. Oft var ekki komið í
land fyr en seinni hluta
sunnudags, var þá eftir að
skipta aflanum og flytja
hann á hestum heim, en það
er um 15 km. vegalengd frá
lendingarstað. Þessa leið
þurfti Haraldur að fara fót-
gangandi. Má því geta nærri
að hann var hvíldar þurfi
eftir eins og hálfs sólar-
hrings erfiði á sjó og landi.
Var þó árla risið úr rekkju á
mánudagsmorgninum til tún
sláttar eða engjaferðar.
Á þessum árum voru rjúp-
ur markaðsvara en vei’ðið þó
lágt, mig minnir 25—30 aur-
ar fyrir hverja. Haraldur
sótti þessar veiðar af miklu
kappi á haustin. Þriggja
klukkustunda gangur var
þangað sem helst var rjúpna
von. En Haraldur var jafnan
árrisull og löngu fyrir dag-
renningu lagði hann af stað
til þess að vera komin í
fjúpnalandið þegar skotljóst
var. Ekki var lagt af stað
heim fyrr en í rökkri að
kveldi og var þá dagshlutur-
inn oft 50—60 rjúpur og er
það all þungur baggi, var oft
ekki komið heim fyr en í
vökulok. Þannig hélt þetta á
fram dag eftir dag ef tíðar-
far var gott. Tekjur af þess-
ari veiði urðu því oft drjúgt
búsílag.
Ég var oft með Haraldi á
veiðiferðum hans bæði á sjó
og landi. Fannst mér það eng
in minnkun þó hlutur minn
væri minni en hans. Minnist
ég þessara tíma nú með á-
nægju þó oft værum við
dauðþreyttir, en aldrei svo,
að Haraldur hefði ekki gam-
anyrði á takteinum hvort
(Framh. á 6. síðu).
Aðalfundur Samb. austur-
húnvetnskra kvenna
Saiiifoandið g’af hmidrað }iásund krónur til
hyggÍMg’ar Saéra’ðsspííala á BSöiulwosi
Þriðjudaginn 23. júní s. 1.
hélt Samband austur hún-
vet-nskra kvenna aðalfund-
sinn að Hótel Blönduós. Fund
arefni var venjuleg aðalfund-
arstörf. Formaður sambands-
ins, frú Þuríður Sæmundsen,
er gegnt hafði formannsstörf
um s.l. 14 ár, var endurkosin.
Á fundinum mættu þær
sem gestir sambandsins frú
Guðrún Pétursdóttir, form.
Kvenfél. sambands íslands,
fröken Halldóra Bjarnadótt-
ir ráðunautur í heimilisiðn-
aði, fröken Rannveig Líndal
forstöðukona tóvinnuskólans
á Svalbarði í Eyjafirði.
Heimilisiðnaðarsýning.
Konur á sambandssvæð-
inu höfðu efnt til myndar-
legrar heimilisiðnaðarsýning
ar í samkomuhúsinu á Blöndu
ósi þennan dag, er var opin
til kl. 10 e.h. Var þar til sýn-
is fjöldi heimaunninna muna
bæði saumaðir, ofnir og prjón
aðir, er konur höfðu unnið i
tómstundum sínum með erfið
urn heimilisstörfum, sem
margar hverjar hafa litla að-
stoð við. Ennfremur voru ýms
ir smíðamunir eftir hagleiks-
menn héraðsins.
Fulltrúar sambandsfundar
ins skoðuðu byggingu héraðs-
spítalans á Blönduósi, sem nú
er í smíðum og heimilisiðnað-
arsýninguna.
Um kvöldið var efnt til
myndarlegs afmælishófs að
Hótel Blönduósi í tilefni þess
að Samband austur-hún-
vetnskra kvenna hefir starf-
að í 25 ár á þessu ári og sátu
það 75 manns, flest konur
víðs vegar að af sambands-
svæðinu. Hófinu ■ stjórnaði
frú Dómhildur Jóhannes-
dóttir, formaður kvenfélags-
ins „Vaka“ á Blönduósi.
Rausnarleg gjöf.
Formaður sambandsins, frú
Þuríður Sæmundsen, rakti
sögu þess og afhenti for-
manni spitalanefndar, Páli
Kolka lækni, rausnarlega pen
ingagjöf til spítalans, að upp-
hæð kr. 100.000,00 — hundrað
þúsund krónur — er sam-
bandsfélögin höfðu safnað á
undanförnum árum og vakti
það bæði undrun og aðdáun
viðstaddra gesta, sem voru ó-
kunnugir því fórnfúsa og ó-
sérplægna starfi, sem konurn
ar í félögunum innan sam-
bandsins hafa unnið við fjár-
öflun þessa.
Páll Kolka læknir þakkaði
hina rausnarlegu gjöf kven-
fél. sýslunnar, fyrir hönd spít
alanefndar.
Saumanámskeið haldin
víðs vegar um héraðið.
Hin einstöku félög og sam-
bandið í heild hafa haft und-
anfarin ár, saumanámskeið
víðs vegar um héraðið.
Saumanámskeiðin hafa ver
ið mikið sótt og verið drjúgur
þáttur í því að létta húsmæðr
um saumaskap fyrir heimili
sín. Ennfremur hafa konur fé
lagsins hjálpað og styrkt í
sjúkdómstilfellum, haldið
jólatrésskemmtun fyrir aldr-
að fólk og unnið að margs
konar líknar og mannúðar-
störfum í kyrrþey, er almenn
ingur verður ekki var.
Ágætt afmæiishóf.
Afmælishófið fór hið bezta
fram og voru margar ræður
fluttar undir borðum. Síðan
var skemmt sér fram eftir
nóttu við söng og dans. Al-
mennur áhugi kvenna innan
sambandsins ríkti í því að
efla starfsemi þess og leitast
við að vera virkur þátttak-
andi við að leysa hin ýmsu
viðfangsefni, er til menning-
ar og heilla mætti verða á fé-
lagssvæðinu.
S. A.
* édridaeLáttur *
> <
Áður hafa í þessum þætti
birzt fræg spil eftir þekkta
meistara, og nú i dag kemur
eitt skemmtilegt eftir hinn
mikla meistara, Sheinwold.
Austur gaf og norður og suð-
ur eru á hættu:
♦ 7 6 5 4 3
V D 5
4 63
f D 6 5 3
♦ 10 9 8 ♦ G
VKG 10 974 y 863
4 2 +DG 10 987
♦ 874 4, K 9 2
♦ Á K D 2
y Á 2
4 Á K 5 4
♦ Á G 10
Austur Suður Vestur Norður
14 dobl IV 1 ♦
pass 6 grönd pass pass
pass
Eins og sést af sögnunum
reyndu bæði vestur og aust-
ur að láta svo, sem þeir hefðu
góð spil, til þess að reyna að
hindra slemmusögn hjá and-
' stæðingunum. Það heppnað-
; ist ekki, en í suður sat Shein-
' wold.
Vestur lét út í byrjun tígul
tvistinn og suður tók slaginn.
Síðan tók hann þrjá efstu
í spaða, og spilaði út tvist-
inum og komst inn í blind.
Síðasti spaðinn var tekinn og
það einkennilega var, að suð-
ur kastaði niður hjarta ás, en
það er nauðsynlegt til að
vinna spilið.
Því næst var laufa drottn-
ingu spilað, austur lét kóng-
inn á og suður drap með ásn-
um, og tók á gosann og tí-
una. Síðara háa tígulspilið
var tekið, og síðan lét Shein-
wold út hjarta. Eins og sést,
getur vestur ekkert gert. Ann
að hvort fékk blindur á
drottninguna, eða að vestur
gat drepið með kóngnum og
spilað síðan út hjarta
aftur, því hann átti ekki ann
an lit á hendinni.
Þetta spil er þess virði, að
það sé vel athugað, því þarna
fer saman frábær hugsun og
djarfleg spilamennska.