Tíminn - 20.09.1955, Blaðsíða 5

Tíminn - 20.09.1955, Blaðsíða 5
212. blað. TÍMINN, þriðjudaginn 20. september 1955. Þriðjud. 20. sept. Porkkala Sú fregn vekur að sjálf- sögðu mikla ánægju um öll Norðurlönd, að Rússar hafa ákveðið að afhenda Finnum aftur Porkkalaskagann hjá Helsmgfors, sem þeir neyddu Finna til í stríðslokin að leigja sér til 50 ára sem her- bækistöð. Þessi góða fregn kom ekki að öllu leyti á óvart. Fyrir 2—3 mánuðum byrj uðu finnsku blóðin að bera fram .hógvær- ar óskir um það, að Rússar létu Porkkala af hendi. Þeir, sem þekkja til í Finnlandi, töídu ólíklegt, að finnsku blöð in hefðu farið að hreyfa þess- urri' óskúm, nema þau gerðu sér nokkra von um fullnæg- ingu þeirra. Bæði í finnsku blöðunum og ýmsum öðrum blöðum var á það bent, að her stöð á Porkkala hefði mjög misst þýðingu sína vegna breyttra hernaðarlegrar tækni, enda hefði hún raunar aldrei haft annan hernaðar- legan tugang en að ögra Finn um. T. d. væri ólíklegt, að hún hefði þýðingu í stórveldastyrj- öld, nema aðstæður allar ger- breyttust frá því, sem nú er. Hins vegar gæti her- og flota- stöð' Rússa í Petsamo haft meginþýðingu undir þeim kringumstæðum. Eftir seinustu styrjöld lögðu Rússar undir sig mikiS af finnsku landi. Þeir tóku allt Kyrjálaeyði, ásamt stórborg- inni Viborg. Þá tóku þeir Petsamo og héraðið þar í kring. Við það misstu Finnar aðgang að íshafinu og Ianda- mæí-i Noregs og Sovétríkjanna urðu sameiginleg. Loks tóku Rússar svo Porkkalaskagann á leigu til 50 ára. Það er v'ssulega gleðilegt, að Finnar skuli nú heimta Pórkkalaskagann aftur. Enn gleSilegra yrði þó það, ef áframhald yrði á þessu, og Rússar létu e'nnig Kyrjála- eíði og Petsamo af hendi og Fjnnland fengi því aftur þau Iandamæri, er það hafði fyrir árás Rássa á það 1939. Einkum myndi það hafa mikil áhrif í kalda stríðinu, «f Rússar létu Petsamo af hendi, því að þar hafa þeir, einu herstöðina á fjnnsku landi ,er vestrænu þjóðirnar telja sér geta stafað hætta af. M. a. hafa Norðmenn mjög styrkt vamir sínar í Nbi-Sur-Noregi að undan- förnu og hef'r það m. a. staf að af miklum viðbúnaði Rússa se'nustu misserin á Petsamosvæðinu. Við því er vart rétt að búast að Rússar látl þetta allt af hendi í einu. Hins ber engu síður að vænta, að afhending- ir^á Porkkala séu upphaf ann ars meira. Það er alveg óhætt að fullyrða, að afhendmg Porkkala hefði verið utUokuð meðan Stalin lifði. Óneitan- lega ber hún því vott um stefnubreytingu í Moskvu, þótt hennar þurfi enn að sjást gleggri merki og von- andi gerist það a fundi utan- ríkisráðherra fjórveldanna í Genf í næsta mánuði- Skilyrði Rússa fyrir afhend ingu Porkkala virðist aðallega hafa verið það, að framlengd ur yrði eitthvað breyttur samningur um vináttu ríkj- anna og gagnkvæma aðstoð, Thurgood Marshall Sein lögfræoingur svertingjasamíakanna í Bandaríkjunum Itef ír hann átt clrýgstan \tdtt í afnámi aðskilnaðar milli nvítra ©g svartra barna í skólum lancfsins. Allt frá því að Abraham Lincoln hóf baráttu sína íyrir afnámi þrælahalds í Bandaríkjunum, hafa svertingjar smám saman hlotið auk in réttindi þar í landi. í ýmsum borgum landsins mátti nú í september sjá þessa glögg dæmi. í Kansas City, Oklahoma og Oharleston sátu nú hvít og svört börn í fyrsta sinn hlið við hlið á skólabekkjunum. Þetta er árangur- inn af tveimur dómum, sem hæsti- réttur Bandaríkjanna felldi 17. maí 1954 og 31. maí 1955, þar sem því var slegið föstu, að það væri brqt á 14. grein stjórnarskrár Bandaríkjanna, að banna svörtum börnum setu í skólum hvítra manna. Það mannsnafn, sem alltaf hlýt- ur að verða tengt þessum ákvörð- unum hæstaréttar er Thurgood Marshall. Hann er lögfræðingur fyrir National Association for the Aðvancement of Colored People (skammstafað N.A.A.C.P.). Sjálfur lýsir hann því hóglátlega yfir, að þessi sigur sé ekki frekar sér að þakka en þúsundum annarra manna bæði hvítra og svartra. Sókn svertingjanna í Bandaríkjun- um til jafnréttis er ekki síður merki legt þjóðfélagshreyfing en ýmsar þær þjóðfélagsöldur og byltingar, sem eiga sér nú stað í Asiu, Afríku og Evrópu. En sá er munurinn, að þeim breytingum, sem í þessum heimsálfum hafa átt sér stað og eru að gerast, hefir verið komið i kring af byltingarforingjum og áróðursmönnum, en svertingjarnir í Bandaríkjunum hafa unnið sína sigra á lagalegum grundvelli ein- vörðungu, og þeirra foringi er venju legur lögfræðingur. Stjórnarskrá Bandaríkjanna er flókið skjal, sem samið var fyrir löngu síðan af heimspekilega sinn uðum stjórnmálamönnum, og þar við bætist, að ýmsar venjur og hefð ir hafa skapazt á þeim tíma, sem síðan er liðinn. Það er því ekki heiglum hent að greina í frum- þætti þau lög, er gilda skuli, og vart á annarra færi en hálærðra lögspekinga. Og Thurgood Mars- hall er heilbrigður, samvizkusamur og hugkvæmur lögfræðingur, þó að kannske verði ekki sagt, að hann sé færasti lögfræðingur samtíðar Einnar. Nú eru lagaklækir og brögð ekki það, sem á ríður fyrir stjórnarfars réttarfræðing að kunna. Hans hlut- verk er fyrst og fremst að gæta þess, að stjórnarskráin staðni ekki í líflausum kennisetningum. Og Thurgood Marshall ber mikla virð- ingu fyrir stjórnarskrá Bandaríkj- anna, en sú virðing hans stafar fyrst og fremst af umhyggju hans fyrir skjólstæðingum sínum, svert- ingjunum í Suðurríkjunum, Bem hann telur, að ekki hafi enn notið þeirra réttinda, sem stjórnarskráin býður. Um leiðtoga Suðurríkja- svertingjanna hefir Marshall m. a. sagt: — Sú ógnun er ekki þekkt, sem þeir hafa ekki einhvern tíma orðið fyrir. Þeir hafa aldrei komizt ut undan farginu. Ég held, a.ð ég myndi ekki þola að lifa lífi þeirra eina viku. Þeir hafa vanizt því að THURGOOD MARSHALL geta átt von á misþyrmingu og dauða á hverjum deci á sama hátt og menn -geta vanizt því að þá vanti aðra hendina. Thurgood Marshall er maður mik ill vexti. Hann er rúm sex fet á hæð og yfir tvö hundruð pund á þyngd, þó er hann léttur á fæti. Rödd hans er breytileg, ýmist silki- blíð eða rúm og rudda'eg, og það sama er um framgöngu hans að segja. Hann getur verið ruddalegur, en stundum er hann allt að því hátíöiegur. Hann er mjög tilfinn- ingaheitur og elskuleiki hans getur á einu augnabliki breytzt í ágengni Og mannleiki hans orðið minnis- ieysi, en slíkt stendur sjaldan lengi, því að kýmnigáfa hans íærir hann alltaf að markinu. s- Starfsdagur hans er tíðum lang- ur, sífelldir fundir, ráðstefnur og lögskýringar, og þegar kvöldar, hverfur hann heim í látlausa ibúð sína í Harlem, svertingjahverfinu á Manhattaney. Þar heldur hann áfram vinnu sinni, þrotlausum lestri, athugunum og skriftum oft langt fram á nætur. Hann snæðir kvöldverð sinn á litlum og ódýrum matsölustað í Harlem og þar taka honum allir opnum örmum. Ekki sérstaklega vegna þeirra réttarsigra, sem hann hefir unnið fyrir kynþátt sinn, heldur er hann þekktur sem maður, er kann endalausar, skemmtilegar sögur frá baðmullarekrum og slag boltaleikjum og gömlum körlum suður í Texas. Á sama hátt heilsa allir honum glaðlega, þegar hann gengur inn í hæstarétt, því að þar vita menn, að Thurgood Marshall er slyngur má1flutningsmaður og klókur Jögskýrandi. Hann segir oft, að það sé mesti misskilningur, að negrarnir í Banda ríkjunum eigi nokkuð sameiginlegt með Afríkunegrunum, annað en að saga þeirra hefjist þar, og þá segir hann gjarnan sögu af langafa sín- um: „Auðugur plantekrueigandi í Bandaríkjunum fór eitt sinn til Afr.'ku til þess að skemmta sér þar á villidýraveiðum og þar fékk hann svertingjastrák til þess að aka sér um á handvagni. Þegar hann hafði látið svertingjann draga sig um f rumskógastí^ a Afríku í nokkra en hann var gerður 1948 til 10 ára. Þegar þetta er ritað, er ekki vitað, hvaða breytingu Rússar kunna að krefjast. Ef tU vill eru þær litlar eða eng- ar. Framlenging þessa samn- ings getur eigi að síður verið Rússum talsvert virði og vafa laust meiri en að halda Pork- kala í óþökk Finna. íslendingar taka fullan þátt í fögnuði Finna yfir því að þeir fá nú Porkkala aftur. Jafnf. vænta íslendmgar þess einlæg lega að batnandi samkomulag þjóðanna í heiminum leiði W þess, að Finnar fái aftur allt það land, sem ranglega var af þeim tekið í íok seinustu styrj- aldar. Rússar myndu hljóta af því mikin sóma. ef þeir létu Fina fá þessi löncl aftur. mánuði, tók hann piltinn með sér til Ameríku, þar sem han lét nejr- ann vinna á búgarði sínum í Mary- iand, og pi'turinn óx upp og varð grannvaxinn og kraftalítill maður. Þá kom eigandinn til hans og s&. ði: — Þar sem þú ert liðónýtur og lat- ur, vil é~ losna við þ'ig, og ég skal segja þér, hvað þú mátt gera. Ef þú 'erð frá mér, rr.áttu verða frjáls Lan;aíi minn sagði ekki orð. Bara eit á húsbónda sinn, tók saman Töggur sinar og fluttist nokkrar nn'lur burtu, þar sem hann síðan lafði ofan fyrir fjölskyidu sinni til ¦'íauðadags", Aíi hans fór aftur á móti í sigl- '.n~ar og kom heim sæmilega auð- ''iður maður og hafði þá orðið smekk 'yrir óperutónlist og Shakespeare- leikrit. Hann settist að í Baltimore og gerðist þar grænmetissali. Faðir Marshalls var þjónn í mat vagni hjá Baltimore & Ohio járn- brautarfélaginu, og Thurgood fékk íyrst vinnu, sem aðstoðarþjónn hjá því íélagi. Þegar hann kvartaði undan því við yíirþjóninn, að buxurnar sínar væru oft stuttar, sagði sá: — Drengur minn, við eigum miklu hægara með að fá hæfilega stóran mann í þessar buxur en að fá hæfi legar buxur handa þér. Reyndu bara að láta þær síga svolítið nið- ur. — Auðvitað lét ég brækurnar síga, segir Marshall. Móðir hans var kennari í Balti- more í 28 ár, og af þeim sökum var á fjölskylduna litið sem eins konar aðalsfólk meðal Evertingj- anna, en sonur kennslukonunnar þótti heldur ódæll, og í hvert skipti, sem hann braut af sér, tók skóla- stjórinn hann niður. .í kjallará "i skólahúsinu og.hleypti honum ekki út fyrr en hann kunni utan að eiha grein í stjórnarskrá Bandaríkjanna.' Það varð fyrsta þekking þessa mál flytjanda á lögum lands síns. Síðan fór hann í Lincoln háskól ann í nánd við Chester í Pennsýl- vaniu. í þá tið var skólanum skipt í tvær deildir hvítra og svartra. Meðan hann var þarna í skólanum, hitti hann Buster Burey. Pyrst: ákváðu þau a.ð gifta-st fimm árúm eftir að hann heíði lokið prófi, svo' þremur árum og síðan tveimur.' Endirinn varð sá, að þau giftust misseri áður en hann lauk pr'ófi." Þaðan fór Marshall í Howard há skólann í Washington, þar eð ríkis- haskólinn í Maryland var honum lokaður, og þaðan lauk hann lög- fræðiprófi. Árið 1936 tók hann að starfa fýrir N.A.A.C.P., og átti það« einungis að vera til bráðabirgða, en þar vinhuf hann enn. Það kom i hans hlut að vera málflutningsmaður svert- ingjasamtakanna, þegar hæstirétt- ur felldi hinn söfulega úrskurð s'inn um óréttmæti aðskilnaðar h\>ltra og svartra barna í -skólum. f því máli átti hann i höggpvið John W. Davis, einn kunnasta .stíóralagafræðing Bandarikjanna. f fáeinum setningum lýsti Thur- good Marshall afstööu sinni til kyn þáttavandamálsins: — Mér skildist við umræðurnar hér i gær, að ef hvitt barn ætti að ganga í skóla með svörtum börn- um t. d. í Virginia ríi eða South Carolina riki, þá myndi barnið missa einhvers. En allir vita, að þetta er ekki rétt. Ég hef horft á svört og hvít börn leika sér saman í þessum ríkjum. Þau eru saman í boltaleik og þau ganga samah göt- una í skólann, en þegar þangað kemur eiga þau að fara sitt í hvert skólahúsið. Og þegar þau koma aít ur út, verða þau .samferða heim og (Pramnald á 6. síðui. SáningÍE í vor og uppskeran í haust Þessa dagana eru lands- menn sem óðast að bera í hlös ur uppskeru verkfallanna í vetur er leið. Mun mörgum lítast hún ekk" ósvipuð heyjun um, sem legið hafa úti í vot- viðrunum sunnan lands í allt sumar. En þau eru, sem kunn- ugt er, ekki lengur græn, held ur kolmórauð. Af þeim leggur fúaTykt, en ekki ilm gróand- ans. Þegar sáningin hófst undir verkstjórn kommún'sta, virt- ust ýmsir gera sér vonir um, að haustverkin mundu verða með öðrum hætti, og hirtu þ4 ekkert um veðurspár. En í stað sólskins'ns, sem kommúnistar lofuðu, hafa stórrigningar dunið yfir. Dýrtíð flæðir á ný yfir landið og sópar með sér því, sem menn héldu að þeir mundu geta hirt í hlöðu fyrir s''g. Þannig hlaut þessi leikur líka að enda, og engum mun hafa verið það ljósara en kommúnistum. Enda réðu þe'r mestu í því pólitíska glæfra- spUi, að nota þörf lægst laun- uðu verkamannanna til þess að hleypa af stað kauphækk- unarskriðu handa öllum stétt- um. Sú pólitík var utan og ofan við efnahagsgetu þjóðfé- lagsins, og því er nú komt'ð senr komið er. En kommúnist ar ætla ekki að gera það enda sleppt í hræsni sinni og yfir- drepskap. Þegar öll kaup- gjalds- og verðlagsmál eru úr skorðum fyrir ábyrgðarlausar aðgérðir þeirra, belgja þe*r sig út af vandlætingu yfir því, að bændur landsins skuli ekk> Ioka augunum fyrir vorverk- um forustumanna Alþýðusam bandsins. Ekki er hægt annað að sjá á málgögnum komm- úniita en réttlætmu væri helzt þjónað nieð þvi nú, að kaupgjaldi bænda væri haldiff í "því sama og það var áður en verkföllin leystust, án til- lits til þess, sem gerzt hefir sfðan- Það skcrtir sem sé ekki, að nú sé rætt um afurðahækk unina, sem varð í bessari viku, í þeim tón, sem hún sé upphaf nýrrar dýrtíðaröldu, þegar staðreyndin er, ^að hækkun Iandbúnaðarvararina er af- leiðing þess, sem. gerðist fyrr á' árinu. Þannig ástunda kommúnistar enn þá íþrótt, að snúa við staðreyndum. Að- farirnar fyrr á þessu ári voru -stríð gegn efnahagsketffi þjóð arinnar, en ekkinejn jöfnun þjóðarteknanna. Og svo hefir ^iú farið í því stríði, eins og öllum öðrum eyðileggingar- stýíjöldum, að heildin hefir t'áþað, einhverjir fáeinir spekúlantar í pólitik og pen- ingum hafa e. t. v. auðgazt um stundarsakir á aukinni fá- tækt annarra. ...... Þessir meg'ndrættir í þróun efnahagsmálanna í s.umar og haust voru nýlega dregnir fram í grein hér í blaðinu. ,Og voru . kommúnistar sannar- lega kallaðir t*I ábyrgðar fyrir skemmdarverk sín. En það var líka rætt um þá stað- reynd, sem öllum landsmönn- um mun vera Ijós, að ýmsir aðrir aðilar í þjóðfélaginu hafa reynt að notfæra sér upplausnarástandíð og óviss- una í verðlagsmálum til aS skara eld að sinni köku. Marg ar verðhækkanir hafa verið rökstuddar, o^g eru eðlilegar og óumflýjanlegar eftir að hrund'ð var af stað kapp- hlaupinu í milli kaupgjalds og verðlags, en aðrar ekki Undir þeim síðartöldu standa braskarar og spekúlantar i (Framhald á 6. síð'u)

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.