Tíminn - 13.04.1956, Blaðsíða 6

6
T í M I N N, föstudagian 13. apríl 1956,

Útgefandi: Framaóknarflokkurinn.
Ritstjórar: Haukur Snorrason
Þórarinn Þórarinsson (áb.).
Skrifstofur i Edduhúsi við Lindargötu.
Símar: 81300, 81301, 81302 (ritstj. og blaðamenn),
auglýsingar 82523, afgreiðsla 2323.
Prentsmiðjan Edda h.f.
Strandið, sem er íramundan
ͻAРER hverjum manni
* augljóst, sem eitt-
ivað þekkir til efnahagsmál-
anna, að nýtt strand útflutnings
iramleiðslunnar er óhjákvæmi-
legt um næstu áramót. Skalt-
arnir, sem lagðir voru á um
seinustu áramót, munu aðeins
nægja til þess að halda útflutn-
ingsframleiðslunni gangandi
þetta ár. Ástæðan er sú, að þeir
leiða af sér nýjar verð- og kaup-
hækkanir, sem útflutningsfram-
leiðslan þolir ekki. Sú leið að
halda kaupgjaldsvísitölunni ó-
breyttri með auknum niður-
greiðslum á vöruverði, er ófær
með öllu. Hún myndi hafa í för
með sér útgjaldaaukningu fyrir
ríkissjóð,. er næmi á næsta ári
alltaf á annað hundrað milljón-
ir króna. Það er því augljóst
mál, að fyrir næstu áramót verð
ur að finna ný úrræði til að
tryggja rekstur útflutningsfram
leiðslunnar, ef ekki á að bjóða
heim atvinnuleysi og stöðvun
brýnustu framkvæmda.
Glögg áminning um þá
kreppu, sem í vændum er,
er hin sívaxandi gjaldeyris-
skortur, sem hefir það í för
með sér, að verzlunarhöftin
harðna nú með hverjum degi.
Þjóðiii býr nú við strangari
innflutningshöft en um langt
skeið. Og þau hljóta að auk-
ast stöðugt, ef ekki verður
breytt um stefnu.
ÁSTÆÐAN TIL þess að
þannig er komið í efnahagsmál-
unum er næsta augljós. Fyrir at
beina Framsóknarflokksins lief-
ir núverandi ríkisstjórn margt
vel tekist, sbr. rafvæðingu dreif
býlisins, afkoma ríkissjóðs,
framlögin til landbúnaðarins,
framlögin til atvinnuaukninga
í sjóþorpum, byggingalöggjöf-
ina nýju o.fl.En stjórninni hefir
ekki tekist að marka rétta
stefnu í efnahagsmálunum. Ilið
stóra óheillaspor var stigið þeg-
ar rýmkað var um fjárfestingu
við myndun stjórnarinnar sam-
kvæmt kröfu Sjálfstæðisflokks-
ins. í kjölfar þessa fylgdi of-
þensla, verkföll og verð- og
kauphækkanir, er sameiginlega
hafa skapað það hættuástand,
sem nú er.
Af þessum ástæðum er nú
svo komið, að algert strand
efnahagsmálanna er framund-
an, nema alveg verði breytt um
stefnu.
Orsök stjórnarslitanna
Þ;
SAÐ VAR ÞETTA fyrir-
sjáanlega strand efna
hagsmálanna, er var þess fyrst
og fremst valdandi, að Fram-
sqknarflokkurinn rauf stjórnar-
samvinnuna. Eigi að afstýra
þessu strandi, verður að grípa
til nýrra róttækra aðgerða og
nýrra úrræða.
Þær ráðstafanir, sem þarf
að gera, eru í fyrsta lagi þær
að livarvetna sé útrýmt ó-
eðlilegum milligróða. Til að
ná því marki þarf m. a. að
umskipuleggja bankakerfið,
íiskverzlunina og fiskvinnsl-
una. Víðtækar ráðstafanir
verður að gera til að lækka
byggingarkostnað og útiloka
allt okur í sambanði við hús-
næðismálin. Þegar þessar
grundvallarráðstafanir hafa
yerið gerðar, þarf að samja
við stéttarsamtökin um vinnu
frið á þeim grundvelli, að hér
dafni blómlegt atvinnu og
framkvæmdalíf. Með öllum
þessum aðgerðum til samans
á ekki aðeins að vera hægt að
afstýra því hruni, sem nú er
framundan, heldur að tryggja
áframhaldandi framfarir og
balnandi lífskjör á komandi
árum.
FRAMSÓKNARflokknum
var það ljóst af langri reynslu,
að engar af þessum ráðstöfun-
um verða gerðar í samstarfi við
Sjálfstæðisflokkinn. Það er bú-
ið að gera margar ráðstafanir
með Sjálfstæðisflokknum á und
anförnum árum til að tryggja
rekstur atvinnuveganna, en þær
hafa jafnan reynst ónógar eftir
stutta stund og þá orðið að gera
aðrar nýjar, sem farið hafa á
sömu leið. Ástæðan er sú, að
braskaraklíkan, er ræður Sjálf
stæðisflokknum, hefir notað sér
aðstöðu flokksins til að hlynna
að ýmiskonar sérhagsmunum á
sviði milliliðastarfseminnar, er
fljótlega hafa gert þessar ráð-
stafanir gagnslausar.
Það er og deginum augljós-
ara, að þær aðgerðir, sem
gera þarf til að endurskipu-
leggja bankana, fiskverzlunina
og fiskvinnsluna verða ekki
gerðar í samvinnu við Sjálf-
stæðisflokkinu. Flokkurinn
eða gæðingar hans ráða yfir
nær ölluin þeim stofnunum,
er hér koma við sögu, og vill
hann að sjálfsögðu ekki láta
lirófla neitt við þeim yfirráð-
um. Það eitt nægir til þess, að
engar raunhæfar aðgerðir í
þessum efnum eru framkvæm
anlegar í samvinnu við hann.
Stærsta mál kosninganna
H1
rER AÐ FRAMAN hafa
verið raktar meginor-
nakir þess, að Framsóknarflokk
urinn sleit samvinnu við Sjálf-
stæðisflokkinn. Hann sá engar
eiðir til að afstýra í samvinnu
við hann því hruni, sem fram-
andan er. Af sömu ástæðu leit-
aði hann samstarfs við Alþýðu-
::lokkinn til að skapa grundvöll
:fyrir þingmeirihluta, er gæti
ieyst þessi vandasömu mál.
Efnahagsmálin eða það,
jivernig afstýra á hruni atvinnu-
veganna og stöðvun fram-
kvæmda, er mesta stórmál kosn
inganna. Kjósendur verða að
marka afstöðu sína til flokk-
anna fyrst og fremst með tilliti
til þeirra.
Það ætti að vera hverjum
einum augljóst, að efnahags-
málin verða ekki leyst með
eflingu Sjálfstæðisflokksins,
sem fyrst og fremst hlynnir að
hagsmunum braskaranna. Auk
in völd hans myndu aðeins
verða til þess að enn betur
en áður yrði hlynnt að brösk-
urunum. Það má einnig vera
öllum ljóst, að efling hins svo
kallaða Alþýðubandalags er
heldur ekki leiðin, því að það
hefir ekki minnstu möguleika
til að ná meirihluta á Alþingi.
Enn frekar gildir þetta þó um
Þjóðvarnarflokkinn, sem að
öllum líkindum mun cngan
þingfulltrúa eiga á næsta
þingi. Eina leiðin, sem er væn
leg til árangurs, er því efling
bandalags Framsóknarflokks-
Fátt líkt með byltingunum í Frakklandi og
ROsslandi - segir André Maurois
Frönsku byltingarforingjarnir voru ekki líkir
kommúnistom í dag, sem tiíbiðja skurðgoð í dag
en hrækja á það á morgun
Þegar gerast atburSir eins og þeir, sem orðið hafa í Rúss-
landi, er skurðgoði er steypt af stalli, fá menn allt í einu löng-
un til að blaða í veraldarsögunni og leita að hliðstæðum dæm-
um og vita, hvort þeir geti ekki lært af sögulestri innsta gildi
þeirra viðburða, sem þeir horfa á. Skipað þeim í huga sér
þann sess, er þeir munu hljóta 1 sögunni þá tímar líða.
Þetta getur vissulega verið fróð-
legt og lærdómsríkt gaman, en
menn skyldu gá að sér að vera ekki
of skjótir að gera ályktanir eða
ætla, að þeir hafi fundið algilda
skýringu þótt þeir rekist á dæmi,
sem telja má liliðstæð að einhverju
leyti.
Samanburður er ætíð hættulegur,
einkum sögulegur samanburður.
Og sú gamla kenning, að saga end-
urtaki sig, gæti alveg eins verið:
aldrei endurtekur sagan sig.
Byltingar í Frakklandi
og Rússlandi
Þegar bylting var gerð í Rúss-
landi var oft vitnað til frönsku
stjórnbyltingarinnar og talið, að
þar væri margt líkt. Lenin og hin-
ir fyrstu byltingaleiðtogar höfðu
kynnt sér rækilega sögu frönsku
stjórnbyltingarinnar. Og vissulega
eru einstakir atburðir í rás beggja
CÆSAR
André Maurios þvoSi af honum
gyilinguna.
byltinganna áþekkir á að líta úr
fjarlægð, enda þótt þeir séu í raun-
inni allt annars eðlis.
Franska skáldið og rithöfundur-
inn André Maurois liefir í hinni
stóru Frakkiandssögu sinni raðað
saman atburðunum úr sögu lands
síns svo haglega að þeir verða eins
og stórfelld mósaíkmynd. Hverjum
stein raðað á sinn stað,meö öruggu
handtaki listamanns. (Þessi bók er
nú að koma út á forlagi Hagerups í
ins og Alþýðuflokksins, sem
getur auðveldlega náð þing-
meirihluta, ef alþýðustéttirn-
ar fylkja sér um það. Með
sigri þess yrði tryggt, að unn
ið yrði að lausn þessara mála
með hagsmuni hins vinnandi
fólks fyrir augum fyrst og
fremst.
Þetta verða kjósendur að
gera sér vel ljóst. F.fling Sjálf-
stæðisflokksins þýðir aukin völd
braskaranna og milliliðanna.
Bæði kommúnistar og Þjóðvarn
armenn eru óralangt frá þvi að
ná meirihluta. Bandalag Fram-
sóknarflokksins og Alþýðu-
flokksins hefir hins vegar öll
skilyrði til þess. Þess vegna
eiga allir þeir, sem vilja leysa
efnahagsvandamálin í samræmi
við hagsmuni alþýðunnar, að
fylkja sér um það.
Kaupmannahöfn, 2. bindi nýkomið,
600 bls., kostar 48 d. kr.)
„Aldrei hefir nokkur stjórn fram
ið sjálfsmorð með svo skjótum
hætti“, segir hann um fall Lúðvíks
XVI. Og svo dregur hann myndina
í skýrum aðaldráttum á nokkrum
blaðsíðum.
Hvernig stóð á því að menn þótt-
ust sjá svo margt líkt með frönsku
og rússnesku byltingunum? Orsak-
irnar eru ósambærilegar, og þeir
menn, sem stóðu í fylkingarbrjósti,
mjög ólíkir.
Það vantaði ekki anda og kraft
í þing frönsku stjórnbyltingar
mannanna!
Og svo ógnarveldið eftir að borg-
ararnir höfðu sigrað, og Robespi-
erre vildi innleiða einræði, septem
bermorðin, múgæði og hryðjuverk,
— á yfirborðinu má sjá margt líkt,
en í Frakklandi var einstaklings-
byggja, sterk kennd til gagnrýni og
persónuleg samvizka áberandi með
al leiðtoga byltingarinnar. Þeir
voru sannarlega ekki menn á borð
við kommúnista nú á dögum, sem
beygja kné frammi fyrir skurðgoði
í dag, en steypa því af stalli með
hrópum á morgun.
Mismunandi sögulegar
rætur
Ef menn fara svo að hugleiða,
hverjar séu helztu orsakir til
grundvallarmismunar í milli þess-
ara þjóðfélagshreyfinga verða þeir
að leita lengra í sögunni, rekja ræt
urnar langt aftur í tímann. Er hér
um að ræða mjög ólíka efnahags-
skipan á þeim tíma, er byltingin
braust út? Eða þarf að fara miklu
lengra aftur í tíman, e.t.v. allt til
daga Cæsars, keisarans, sem nýlega
var umtalaður enn einu sinni um
alla vestrænan heim af því að 2000
ár voru liðin frá því að hann var
myrtur.
Cæsar hefir löngum verið dýrk-
aður í skólum og lcennslubókum á
Vesturlöndum, en í augum Maurois
var hann blóðidrifinn ofbeldissegg-
ur og óþokki.
En til fróðleiks og samanburðar
við seinni tíma persónur, ef menn
vilja — en hér vitnun í bók Maur-
ois:
„. . hann var jafn metorðagjarn
og hann var slóttugur, fágaður í
umgengnisháttum, vel menntað-
ur, virtist umburðarlyndur en
var jafnframt samvizkulaus og
gersamlega laus við meðaumkun.
í stjórn sinni á Göllum var hann
strangari og agasamari en nokkru
sinni í Róm. Hann tók ekki nokk-
urt tillit til annarra, lét handtaka
umboðsmenn Galla, stela frá þeim
verðmætum, selja þúsundir fanga
á nauðungaruppboðum og varð af
þessari þrælasölu auðugasti Róm-
verjinn og jafnframt voldugastur.
. . . Ógnarstjórn hans skapaði að
lokum uppreisn.... Cæsar barði
allan mótþróa niður með óskap-
legri grimmd. Hann lét höggva
hægri hendi af mörgum uppreisn
armönnum. Stríðið í Gallíu hafði
staðið í 10 ár og það breytti gjör
samlega útliti Evrópu og framtíð.
Ef Gallía hefði ekki verið gerð að
rómversku landi, mundu Róma-
veldi skjótt hafa orðið austur-
lenzkt heimsveldi.... En latnesk
Gallía skapaði mótvægi.
Hinn gamla keltneska menn-
ing lifði meðal alþýðunnar, andi
hennar varð ekki drepinn, og e.
t.v. er þar að finna frumástæðu
ÞaS er valt a3 trúa á skurSgoS. Sú
skoðun kemur fram í grein Maurios.
Myndin lýsir því vel. Hún er gerS
eftir mynd úr Pravda og er nokk-
urra ára gömul. Aðalmáigagn Stalíns
var a3 lýsa Tstó, sem þá skreið í
duftinu fyrir framan myndir af fas-
istiskum einræSisherrum og dró
með sér blóðuga öxi. Einu sinni voru
fasistarnir bandamenn kommúnista,
og nú er Tííó aftur tekinn í sátt.
HvaS snýr hér upp, og hvað niSur?
þess, að við getum í dag talað uia
evrópska menningu.
Húnar og germanskir ættflokk-
ar (en þetta er tvennt ólíkt) og
svo Márar, rifu að lokum til
grunna hið gallísk-rómverska
ríki, og Evrópa varð síðan í marg
ar aldir ótrúlega lík Mið-Afríku
á dögum Mungcr Parks. Hið
skrýtna veldi Karls mikla, sera
náði allt að Weichsel-fljóti, páfa-
veldi, lénsríki og borgarveldin —
allt eru þetta mósaíksteinar í end
urrcisn hins gamla rómverska
framtíðardraums, að sameina öll
menningarlönd í eina heild...“
Saga er lærdómur
Saga Evrópu, segir Maurios, hvíl
ir á Frakklandi, og um það verður
ekki deilt. Þar þykist hann vita,
hvað hann syngur.
En hversu traustum böndum er
Rússland tengt Evrópu? Eða
Ameríka?
Þegar Maurois ræðir þessar
spurningar og margar fleiri, lætur
hann sér ekki nægja að rekja sög-
una til Napóleonstímans, heldur
allt til samtímans, og hann notar
orðtök og hugmyndir samtímis þeg
ar hann ræðir um löngu liðna sögu.
Umbyltingar síðustu tíma, verða
lifandi í sögunni enda þótt ekki
sé sífellt reynt að sanna að sagan
sé að endurtaka sig.
En öll saga er mikill lærdómur.
Einvaldar samtímans eiga sér sína
fyrirmyndir í löngu liðinni tíð, og
öfgaflokkar og kredduhópar hafa
vcrið til á öllum öldum. Menn hafa
trúað á stokka og steina, á Ghengis
Khan eða Cæsars.á Hitler eða Stalin
Sporin eru þar á spjöldum sögunn-
ar, en sértrúin hefir ekki lifað lengi
og mannkynið bíður enn eftir
frelsuninni, sem því var boðuð af
klausturreglum miðalda, af frönsku
stjórnbyltingarmönnunum og af
ofsatrúarflokkum samtímans,
kommúnistum og fasistum. Þessi
fyrirbæri eru eins og bárur á
straumi tímans. Þær brotna með
gusugangi, en meginsóknin að lífs-
hamingju, friði og hagsæld liggur
dýpra.
Verkfall á Spáni,
London-Madrid, 11. apríl. — All-
víðtækt verkfall er nú í borg einni
á Norður-Spáni. Hafa 15 þús. verka
menn í verksmiðjum lagt niður
vinnu og krefjast hærri launa. Hef-
ir lögregla verið send á vettvang
en ekki hefir komið til átaka. Lík-
ur eru á að verkfall þetta breiðist
út. Verkföll eru bönnuð á Spáni
sem í öðrum einræðisríkjum.