Tíminn - 28.05.1957, Síða 6

6
T í M I N N, þriðjudaginn 28. maí 1951.
Útgefandi: FramtóknarflekkarlM
Ritstjórar: Haukur Snorrasom,
Þórarinn Þórarinsson (ák).
Skrifstofur í Edduhúsinu viB Lándargötn
Símar: 81300, 81301, 81302 (ritstj. og blaBamOM).
Auglýsingar 82523, afgredBila 2S2t
Prentsmiðjan Edda hf.
Merkilegur áfangi
A SEINASTA flokksþingi
Framsóknarmanna, er hald-
ið var fyrir rúmu ári síðan,
var m.a. samþykkt að flokk
urinn skyldi beita sér fyrir
því að „hraðað sé ræktun
og öðrum nauðsynlegum
framkvæmdum á þeim býl-
um, sem skemmst eru á veg
komin“. Þetta atriði var síð-
an tekið upp í stefnuskrá
bandalags umbótaflokkanna.
í lög þau, um land-
nám, ræktun og byggingar
í sveitum, sem Alþingi hefur
nýlega afgreitt, hefur verið
tekið upp nýtt atriði, sem er
í samræmi við framangreind
ar stefnuyfirlýsingar. Þetta
nýja ákvæði markar tvímæla
laust eitt merkasta spor, sem
hefur verið stigið um langt
skeið til eflingar ræktun í
sveitum.
Samkvæmt lögunum greiö
ir ríkissjóður 4 millj. kr. á
þessu ári og 5 millj. kr. ár-
lega á árunum 1958—1961
eða alls 24 millj. kr. til rækt-
unar á þeim jörðum, sem nú
hafá minnstan töðufeng. —
Framkvæmdum skal háttað
á þennan veg samkv. 38. gr.
og 39. gr. laganna:
SÉ HÆTTA á að jarðir
fari í eyði vegna vöntunar á
viðunandi lífsafkomu fyrir
meðalfjölskyldu sökum
skorts á ræktun eða vegna
bnmatjóns, skal landnáms-
stjóri athuga búrekstrarskil-
yrði á þeim og leita um þær
umsagnar hlutaðeigandi ný-
býlanefnda. Telji hann
tryggt, að jörð sé hægt að
bæta svo með ræktun, að
þar megi hafa minnst 10 ha.
tún, og önnur búskaparskil-
yrði eru allgóð, þá er nýbýla-
stjórn ríkisins heimilt að
veita til hennar óafturkræft
framlag samkv. þessum lög-
um. Óafturkræft framlag
má þó ekki vera hærra en
sem nemi að viðbættu fram-
lagi samkv. jarðræktarlög-
um 50% af ræktunar- og
girðingarkostnaði. Fram-
ræslukostnaður og framlög
til hans samkv. jarðræktar-
lögunum . koma ekki til
greina við útreikning samkv.
þessari grein.
Landnámsstjóri getur í
samráði við stjórnir og fram
kvæmdastjóra ræktunarsam
banda á grundvelli rann-
sóknar, er Landnám rikisins
framkvæmir, gert áætlun
um ræktunarframkvæmdir
á framannefndum jörðum, á
hverju ræktunarsambands-
svæði, enda sé þar fram tek-
ið, hvaða jarðir falli undir
þessi ákvæði. Jafnan skal
þess gætt, að slík aðstoð sé
veitt fyrst á þeim svæðum,
þar sem það getur komið í
veg fyrir, að heill hreppur
eða verulegur hluti hrepps
fari í eyði.
í 40. grein er svo gert ráð
fyrir því, að Landnám ríkis-
ins eða ræktunarsambönd
taki að sér umræddar rækt-
unarframkvæmdir, svo sem
framræslu, jarðvinnslu og
frágang ræktunar.
SKÝRSLA, sem Páll
Zophóníasson hefur gert,
sýnir vel hvílíkt nauðsynja-
mál er hér á ferðinni. Sam-
kvæmt yfirlitinu, sem hann
hefur gert um stærð túna og
töðufalli 1955, er meðaltún-
ið í landinu 10.2 ha. og gefur
af sér 414 hesta af töðu. —
Yfir 80% af túnunum hafa
hinsvegar minna töðufall en
þettav' (eða 7.4% hafa frá
1—100 hesta töðufall, 24.1%
hafa frá 100—200 hesta,
33.2 hafa 200—300 hesta og
17.0% hafa 300—400 hesta
töðufall.
HÉR ER því mikið verk
að vinna, þegar þess er gætt,
að ræktunin er undirstaða
þess, að bændur geti stundað
nútímabúskap moö vélum,
rafmagni o.s.frv. Eigi land-
búnaðurinn sem heild að
eiga blómlega framtíð fyrir
höndum, er ekkert meira á-
ríðandi en að aukin sé rækt
un þeirra býla, sem nú eru
skemmst á veg komin. Þar
þarf að gera stórt átak og
gera það fljótt.
Þess vegna ber að' fagna
því mikiivæga skrefi, sem
nú hefur verið stigið í þessa
átt, með hinum nýju lögum
um landnám, ræktun og
byggingar í sveitum.
Bjarni meðgengur
BJARNI Benediktsson
lýsti því yfir í Mbl. á sunnu-
daginn, að aðrir heimilishætt
ír séu hjá Mbl. en Tímanum.
Ritstjórar Tímans vilji ekki
eigna blaðinu tillögur, sem
sagt er frá sem fréttum að
einn eða annar hafi flutt, og
ekki vilji þeir heldur telja
greinar, sem eru undir sér-
stökum höfundarnöfnum,
skrifaðar í nafni blaðsins.
Ritstjórar Mbl. líti hinsvegar
svo á, að allt slíkt, sem sé
birt í Mbl., sé birt í nafni
þlaðsins.
Samkvæmt þessu er eftir-
farandi klausa, sem nýlega
birtist í Mbl., skrifuð í nafni
þess og Bjarna:
„Svo var það fréttin um
það, að lán væri fengið til
framkvæmda við nýja virkj
un Sogsins. Það er auðvitað
ágætt. Hitt eru menn víst
ekki sammála um, að nauð-
syn sé að þenja rafkerfi
landsins út á lítt byggileg
annes og afdali. Sú útnesja-
rómantík er heldur illa
grundvölluð á raunhæfu
sviði.“
Það er gott að Bjarni skuli
nú hafa meðgengið, að þetta
sé sagt í nafni hans og Mbl.,
því að fyrst eftir að það birt-
ist, var hann að burðast við
að afneita þvi.
ERLENT YFIRLIT:
Hið óvænta
t í Taipei
Líklegt aí Bandaríkin endurskoði afstöðu sína til herstöðva erlendis
UM NOKKURRA mánaða skeið
hefir verið furðuhljótt um For-
mosu í heimsfréttunum. Við því
var þó ekki búizt, að það héldist
til langframa. Kommúnistastjórn-
in í Kína var bersýnilega.ekki fall-
in frá þeirri kröfu sinni, að For-
rnosa heyrði til Kínaveldi. Af ein-
hverjum ástæðum, taldi hún hins
vegar rétt að hafa ekki hátt um
þær að sinni. Bersýnilega var hún
að bíða eftir tækifæri til þess að
hefja róðurinn að nýju og þá með
auknum krafti.
Slíkt tækifæri hefir húrí nú feng-
ið og það áreiðanleag betra en hún
hafði gert sér vonir um. Banda-
ríkjamenn hafa hins vegar orðið
fyrir meira áfalli en þá hefir
dreymt um — áfalli, sem getur
orðið áróðurslega næstum eins al-
varlegt fyrir þá í Asíu og uppreisn-
in í Poznan varð fyrir Rússa í
varð í Taipei, höfuðbarg Formósu,
ÞETTA TÆKIFÆRI, sem hér er
átt við, er uppþotið mikla, sem
varð í Taipei, höfuðborg Formósu,
á föstudaginn var. Mikill mann-
fjöldi réðist þá á sendiherrabústað
Bandaríkjanna og aðrar skrifstof-
ur þeirra í borginni og vann á
þeim miklar skemmdir. Nokkrir
Bandaríkjamenn urðu fyrir tals-
verðum meiðslum. Ró komst ekki
á aftur í borginni, fyrr en þrjú
herfylki af her kínverskra þjóð-
ernissinna höfðu tekið sér stöðu í
henni. Borgin hefir verið undir
herstjórn síðan.
Tilefni þcssara atburða var það,
að bandarískur herréttur hafði
sýknað ameriskan liðþjálfa, Reyn-
olds að nafni, sem hafði orðið For-
mosumanni að bana. Reynolds gaf
Formosumanninum það að sök, að
hann hefði verið að gægjast inn
um glugga á baðherbergi, þar sem
konan hans var nakin, og hafi hann
reynt að stugga honum í burt.u.
Formosumaðurinn hefði þá gert
sig líklegan til árásár og hana skot
ið hann í sjálfsvarnarskyni.
Bandaríski herrétturinn féllst á
þessar skýringar Reynolds og sýkn-
aði hann. Þeim úrskurði var strax
mótmælt af stjórn Chiang Kai
Sheks. Kona hins myrta manns
hóf jafnframt mótmæli og byrjaði
á hungurverkfalli í mótmælaskyni
fyrir framan ameríska sendiherra-
bústaðinn. Brátt safnaðist svo þang
að mannfjöldi, er fréttin breiddist
út, og urðu afleiðingarnar þær,
sem að framan greinir.
VAFALÍTIÐ er að þessir at-
burðir hafa komið Bandarikja-
mönnum mjög á óvart. Þeir hafa
álitið sig vinsæla á Formósu. Því
verður heldur ekki neitað, að mikl
ar verklegar framkvæmdir hafa
átt sér þar stað fyrir tilverknað
amerísks fjármagns. Stór skref
hafa verið stiginn til að auka
menntun almennings. Einræðis-
stjórn Chiangs Kai Sheks og liðs-
manna hans frá Kína hefir hins-
vegar ekki verið vel séð. Banda-
rikjamenn hafa gert sér vonir um,
að þeir myndu sleppa við þær
óvinsældir. Svo hefur bersýnilega
ekki orðið, enda væru yfirráð
j Chiang Kai Sheks löngu úr sög-
unni, án stuðnings Bandaríkja-
manna. Til viðbótar hafa svo
Bandaríkjamenn haft á sér helzt
til miklan yfirþjóðarbrag. Amerísk
ir hermenn hafa t.d. notið ýmissa
sérréttinda. Meðal almennings hef
ur því skapast andúð gegn Banda-
ríkjamönnum, sem þeir hafa ekki
gert sér ljósa fyrr-en nú, að at-
burður, sem er lítill í þeirra aug-
um, veldur hinu stórfelldasta upp
þoti. Auðséð er líka að tilefnið
sjálft er hér ekki aðalatriðið, held
ur hefur það aðeins veitt niður-
bældri andúð gegn Bandaríkja-
mönnum tækifæri til að koma í
dagsljósið.
UPPÞOTIÐ á Taipei er hinn
mesti hvalreki á fjörur kommún
ista. Þeir munu nota það til hinnar
stórfelldustu áróðurssóknar gegn
CHIANG KAI-SHEK
Bandaríkjamönnum í Asíu, enda
þegar byrjaðir á því. Og vafalaust
mun sá áróður finna frjóan far-
veg, eins og ar.dúðin gegn íhlutun
hvítra manna er þar öflug og sí-
vaxandi.
Það er svo meira en líklegt, að
upp úr þessum árekstri, takist
kommúnistum betur en áður að
koma fótum undir skipuleg mót-
spyrnusamtök á Formósu. Ósenni
legt er ekki, að þeir taki upp
þá aðferð að lofa Formósubúum
öllu fögru, ef þeir iosa sig við
Chiang Kai Shek og Bandaríkja-
menn.
Uppreisnin á Taipei getur þann-
ig dregið hinn alvarlegasta dilk
á eftir sér fyrir Bandaríkjamenn
í Asíu. Frá því sjónarmiði getur
hún orðið eins mikið áfall fyrir
þá og uppþotið í Poznan varð fyrir
Rússa.
MJÖG líklegt virðist, að Banda-
ríkjamenn geri sér þetta líka ljóst
og taki því öll þessi mái til nýrrar
athugunar. Það er ekki aðeins á
Formósu, sem nú ber á stórvax
andi andstöðu í þeirra garð, held-
ur yfirleitt í öllum löndum Aust-
ur-Asíu, þar sem þeir hafa her-
stöðvar. 1 Japan magnast stöðugt
andúð gegn herstöðvum þeirra þar
og þó ber enn meira á slíkri ándúð
á Okinavua. Á Filipseyjum hefir
Bandaríkjamönnum gengið ilia að
ná nýjum samningum um herstöðv
ar þar og hefir þó farið þar með
völd stjórn, sem ér vinsamleg
þeim.
Það væri ekki ósennilegt að
draga þá ályktun af öllu þessu,
að Bandaríkjastjórn taki herstöðva
stefnu sína upp til gagngerðrár
endurskoðunar, þ. e. að segjá að
því leyti, sem um erlendar her-
stöðvar er að ræða. Bandaríkja-
menn reka sig nú nær hvarvetna
á það, að slíkar herstöðvar eru ó-
vinsælar og það engu síður, þótt
um sé að ræða stöðvar í landi vin-
veittra þjóða. Vel má þvi vera, að
þeir komist fyrr en varir á þá
skoðun, að rétt sé að semja um
brottflutning frá öllum erlendum
herstöðvum, ef Rússar verða fáan
legir til að gera hið sama. Með
an herstöðvanna verði hins vegar
talin þörf, verði einangrun stórauk
in til að forðast árekstra eins og
þá, er urðu í Taipei á föstudaginn.
FORMÓSA er Bandaríkjunum svo
sérstakt vandamál út af fyrir sig.
Til lengdar geta þeir ekki t.reyst
á Chiang Kai Shek og lið hans. Ef
þeir ætla ekki að missa Formósu,
verða þeir að vinna fylgi íbúanna
þar. Erfitt mun hins vegar að gera
það tvennt í einu að viðhalda völd
um Chiang Kai Sheks og halda
hylli Formósubúa. Þetta viðhorf
getur valdið því, að Bandaríkia-
stjórn verði fúsari en ella til að
fallast á einhverja millileið til
lausnar Formósudeilunni, ef Kín-
verjar vilja koma þar eitthvað til
móts við hana.
Uppþotið í Taipei er líklegt til
þess að verða sögulegur og afdrifa-
ríkur atburður. Það fer eftir fram-
sýni viðkomandi aðila, hvort það
verður til að auka viðsjár þar
eystra eða hjálpar til að beina þró-
uninni inn á heillavænlegri braut-
ir. Þ.Þ.
Landbúnaðarmái
(Framhald af 4. síðu).
vatni í gegnum blöndunginn í hlut
fallinu 1:1 og þegar hefir náðst
furðulegur árangur. Það hefir
komið í ljós, að unnt var með
þessu móti að bæta öktantöluna
um 8—15 einingar og hækka með
því þjöppunarhlutfallið um 1,5,
frá t. d. 6,5:1 upp í 8:1, en við það
jókst hestorkutala hreyfilsins um
10—20%, allt eftir gerð hans. Það
kom einnig í ljós við tilraunina, að
nýtízku hreyfill þoldi þessa þjöpp-
unaraukningu mjög vel, líkt og :
Ijós kom á Norðurlöndum í st.yrj-
öldinni síðustu, þegar hreyflum
var breytt og þeir knúnir með við-
arkolum.
Við skoðun á hreyflum eftir
notkun, þegar vínanda-vatnsblönd-
unni var bætt í benzínið, kom enn-
fremur í Ijós, að slit og botntali í
hreyflinum var talsvert minna en
við notkun venjulegs eldsneytis,
benzíns eða olíu, þ. e. a. s. ending
hreyfilsins verður meiri.
Það er engum vafa bundið, að
slík viðbót (af vínanda og vatni)
getur átt framtíð fyrir sér; kost-
irnir eru margir en ókostir fáir.
Það þarf að setja aríkageymi á
dráttarvélina, ekki mjög stóran,
því meðaleyðsla af vínandablönd-
unni er aðeins 4—5% af eldsneytis
notkuninni, eða frá 1—15% eftir
álagi og snúningshraða hreyfilsins.
Það fyrirkomulag er haft á, að
komið er fyrir auka-bunustút í
blöndungnum í sambandi við auka-
fleytishólf með gangráð (regula-
tor) fyrir aðstreymið. Blandan er,
sem fyrr segir, að hálfu af hvoru:
vatni og vínanda, en það hefir
reynzt nauðsynlegt að bæta í dá-
litlu af efni til varnar málmupp-
lausn til þess að koma 1 veg fyrir
stíflur í leiðslunum.
1. kverksjald. 2. blöndungur. 3. gasspjald. 4. innsog. 5. gangráSsIeiðsla. 6.
vínandaleiðsla. 7. fleytir. 8. innanmálsleiðsla. 9. þynna. 10. fjöður. 11. vin.
andageymir.