Tíminn - 04.12.1958, Qupperneq 6

Útgefandi: FRAMSÓKNARFLOKKURINN
Ritstjóri: Þórarinn Þórarinsson.
Skrifstofur í Edduhúsinu við Lindargötu
Símar: 18 300, 18 301, 18 302, 18 303, 18 304.
(skrifstofur, ritstjórnin og blaðamenn)
Auglýsingasími 19 523. - Afgreiðslan 12323
Prentsm. Edda hf. Sími eftir kl. 18: 13948
Lánlítið þing
TUTTUGASTA og sjötta
þingi Alþýöusambands ís-
lanös er nú lokið. Ekki er því
að neita, að eftir ákvörðun-
um þessa þings hefir verið
beðið með verulegri eftir-
væntingu um land allt. Öll-
um er ljóst, að ekki verður
komizt hjá að grípa til nýrra
úrræða í efnahagsmálunum
ef ekki á illa að fara. Lögin
um útflutningssjóð o.fl., sem
samþykkt voru í þinglokin í
vor, gerðu ráð fyrir 5% kaup
hækkun. íhaldið heldur fram
þeirri fyrru, eflaust gegn
betri vitund, að þessi 5%
kauphækkun hafi orðið vald
andi þeim hækkunum, er á
eftir fóru. Það er auðvitaö
alrangt. Með sama rétti
mætti segja, að aldrei ætti
að hækka kaup, hvort sem
afkoma atvinnuveganna
þyldi það eða ekki
því að það biði alltaf
þeirri hættu heim, að farið
yrði yfir markið. 5% kaup-
hækkunin var byggð á eðli-
legum forsendum og raun-
hæfum. Hitt mátti öllum
vera ljóst, enda greinilega
tekiö fram af þeim sem að
lagasetningunni stóðu, að
færi kaupgjaldið fram úr
því, sem ákveðið var, þá
myndi það óhjákvæmilega
ýta skriðunni aftur af stað
og gera nauðsynlegar nýjar
ráðstafanir með haustinu.
NIÐURSTAÐAN varö
hins vegar sú, sem alkunn-
ugt er, að hækkanir urðu
miklum mun meiri en sem
nam þessum 5%. Flokkur
hinnar „þjóðhollu" stjórnar
andstöðu, Sj álfstæðlisflokk-
urinn, beitti sér gegn ráðstöf
unum ríksstjórnarinnar, án
þess þó að gegna jafnframt
þeirri skyldu hverrar stjórn-
arandstöðu í lýðræöislandi,
að benda á nokkuð annað i
stað þess, sem hann taldi sig
ekki vilja, en varð þó að við-
urkenna nauðsyn einhverra
aðgerða. En íhaidið lét ’þar
ekki staðar numið, heldur
kynnti undir auknar kaup-
kröfur, leynt og ljóst og er
það raunar ekki nema fram
hald þess kapitula sögu þess,
sem það hefir verið að skrá
allt síðan ríkisstjórnin kom
tii valda á miðju sumri 1956.
Þar kom að því, að ýmis
verkalýösfélög létu undan
síga fyrir íhaldsáróðrinum
og gengu á það lagið, að
knýja fram kauphækkanir.
Afleiðing þessa undanslátt-
ar er svo sú, að í haust blasa
við öllum ógnir nýrrar hækk
unaröldu.
FRAMSÓKNARmenn snér
ust fyrir sitt leyti á þann veg
við þessum vanda, að þeir
lögðu fram í ríkisstjórninni
nú fyrir nokkru síðan, á-
kveðnar tillögur um efna-
hagsmálin. Voru þær byggð-
ar á hagfræðilegum útreikn
ingum, sem erfitt mun reyn
ast að hagga. Þessar tillög-
ur voru birtar hér í blaðinu
í fyrradag og verða því ekki
ræddar hér nú. En ef að þeim
yrði horfið, þykir sýnt:
að stöðvaðar yröu víxilhækk
anir kaupgajlds og verð-
lags,
að haldið yrði sama kaup-
mætti launa og hann var
í okt. s.l., eða febr. s.l., ef
menn kysu það frekar,
að unnt yrði að halda áfram
eflingu framfarastefnu
til sjávar og sveita, og
efla jafnvægi í byggð
landsins.
Samstarfsmenn Framsókn
flokksins í ríkisstjórn hafa
ekki viljað fallast á tillögur
hans. Menn hafa talið sig
þurfa að bíða eftir áliti og
tillögum Alþýðusambands- i
þings um málið. Af ástæðum
sem ekki skulu raktar hér
að sinni, dróst að þing ASÍ
•kæmi saman, svo að því var
fyrst lokið s.l. sunnudag, eða
síðasta dag nóvembermánað
ar. Þegar ljóst var orðið að ,
ekkert ráðrúm mundi þann- '
ig gefast til samninga miili
stjórnarflokkanna, og verð-
bólguflóðið mundi falla á
hæla fulltrúum ASÍ-þings-
ins, er þeir gengu af síðasta
fundinum, nema sérstakar
ráðstafanir komi til, þá á-
kvað forsætisráðherra að
fara þess á leit við fulltrú-
anna, að þeir samþykktu að
veita mánaðar frest til samn
inga. Þeim tilmælum hafn-
aði þingið, en samþ. hins veg
ar „efnahagsmálatillögur"
handa ráðherrum sínum að
styðjast við. í þessum tillög-
um lýsir þingið yfir þeim
vilja sínum, „að vísitalan ,
verði greidd niður, þannig, 1
að hún hækki ekki frá því,
sem nú er“, og er þá miðað
við vísitölu 185, „með þeim
hætti, að það valdi engri j
rýrnun á kaupmætti launa, j
enda verði fjárins til niður- :
greiðslunnar ekki aflað með
auknum sköttum, sem verka
lýðsstéttin verður að bera“.
NÚ ER það fyrst við þess • í
ar „tillögur“ að 'athuga, að
næstum þvi samhljóða þvi
sem þessi samþykkt er gerð,
fer vísitöluspólan af stað svo
að ef taka má það alvarlega,
að henni eigi að halda 1 185
stigum, þá verður að vinda
ofan af keflinu. Til þess að
standa undir fjáröflunni
upp í niðurgreiðslurnar er
talað um þrjár leiðir:
Sparnaði í rekstri rikisins, oc;
frestun á fjárveitingum til
f j árfestingarframkvæmda.
Greiðsluafgangi rikisins sé
varið til þessa, sem þýðir i
reynd frekari niðurskurð
framkvæmda. Með auknum
tekjum af einkasölum (tóbak
og brennivín) og skattlagn-
ingu á þá, sem grætt hafa á
verðbólgunni. Allar eru þess
ar tillögur meira og minna
loftkenndar eins og frá þeim
var gengið á þinginu. Og
ekki var þess heldur vart hjá
þeim, sem báru þær fram,
að mikið færi fyrir rökstuðn
ingi við þær. Þeim var áreið
anlega ljóst, að I þær vant-
aöi gjörsamlega allan dálk
inn, og ef þetta er það eina,
sem ráðherrar hinna sjálf-
T í M I N N, fimmtudaginn 4 desember '1958
íslendingum ber skylda og réttur
til að vernda lífshagsmuni sína
Síðasta atriðið, herra for-
maður, er, að hvað sem al-
mennt gildir, stendur sér-
staklega á, þegar þjóð er að
langmestu leyti háð fiskveið-
um við strendur sínar. Ljóst
er, að það er nauðsynlegra
en nokkru sinni ella að sjá
fyrir fullnægjandi vernd,
þegar þannig stendur á, að
bæði á sviði verndunar og
hagnýtingar.
Það er okkar skoðun, að slíkum
ríkjum beri skylda og réttur til
að vernda þessa lífshagsmuni með
lilliti til efnahagslegra, landfrœði-
legra, visindaiegra. sögulegra og
annarra sjónarmiða, sem máli
skipta. Þegar þannig stendur á er
í raun réttri um að ræða sjálfs-
vörn, sem hefir grundvallarþvð-
ingu. íslenzka þjóðin er fyrir sitt
leyti einhuga um að vernda á þenn-
an hátt sjálfa tilveru sína og efna-
hagslegt sjálfstæði. Genfarsam-
þykktin um sérstakar aðstæður
varðandi fiskveiðar við strendur
myndi aðeins gilda um svæðið ut-
an lögsögunnar við strendur og
hún leysir þess vegna ekki þennan
vanda.
Með tilliti til þessa megin sjónar-
miðs vildi cgþessu næst segja nokk
ur orð um sérstöðu íslands. Ts-
lenzka sendinefndin hefir leyft sér
að dreifa stut'tri greinargerð, þar
sem hagsmunir íslendinga af fisk-
veiðum við strcndur landsins eru
ræddar. Greinargerðin var liöfð
stutl af ásettu ráði í þcirri von, að
fleiri fulltrúar en ella liefðu þá
tíma til að lesa hana. Það er von
okkár, að allar sendinefndir héi-
muni lesa greinargerð þessa. Þess
vegna mun ég aðeins nefna atriðin,
sem frekar eru rædd þar. I
'í greinargerðinni er fyrst nefnd
sú kunna staðreynd, að fiskveið-
arnar við strendurnar varða lífs-
hagsmuni íslenzku þjóðarinnar. Við
höfum þrásinnis hér og annars stað
ar vakið athygli á því, að flytja verð
ur inn flestar lifsnauðsynjar þjóð-
arinnar, og greiða fyrir þær með út
flutningi, sem 97% eru fiskafurðir.
Þess vegna byggist afkoma íslenzku
þjóðarinnar í bókstaflegum skiln-
ingi á fiskveiðum meðfram strönd-J
um.
í greinargerðinni er þessu næst!
fjallað um ofveiðivandamálið. Þar1
er sýnt fram á, .að eyðilegging fisk
stofna við íslandsstrendur átti sér
slað i vaxandi mæli, og að þar
hefði stefnt hratt í áttina að gjör-
eyðingu á sjötta^tug þeAsarar. altl-
skipuðu „verkalýðsflokka“
hafa til málanna að leggja,
þá hefur til lítils verið beðió.
En svo virðist samt, sem áð-
ur vera, því að þær tillögur
sem Alþýðubandalagið hefir
nú^ á 11. stuíidu, loksfns
lagt fram, eru eftiröpun þess
er samþ. varumeínahagsmál
in á nýloknu þingi ASÍ. Mun
það og enga undrun vekja
hjá þeim, sem vita hverjir
réðu feröinni á því þingi. —
Fulltrúunum á ASÍ-þinginu
verður naumast legið á hálsi
fyrir það, þótt þeir áttuð.u
sig ekki á livað tillögur þær
er þeir voru beðnir um aö
samþykkja, voru óraunhæf-
ar. En ráðherrar og þing-
menn Alþýðubandalagsins
hafa enga afsökun. Þeir vita
vel, að tillögurnar er tóm
sýndarmennska, Og þeir vita
líka, að ríkisstjórn lifir ekki
á góðum óskum einum sam
an. Hún þarf fyrst og fremst'
að vera þess umkomin, að
taka á vandamálunum á
raunhæfan hátt. Sé lieuni
meinað það, þá á hún og lilýt
ur að láta af störfum.
Síðari hluti ræíu Hans G. Andersen, seudi-
herra, í sjöttu nefnd Allsherjarþingsins
ar.-Tölur þær, sem þslta sýna, eru
nefnciar í greinargérðinni.
Næst kemur fram 1 greinargerð-
inni, hverníg fiskveiðitakmörkin
við ísland voru skert fy.r á ölduin.
Þau voru á 17, 18. og á hluta. 19.
aldar fjórar vikur sj.ávar — og ein
vika sjávar jafngilli í fyrslu 8 míl-
um. ríðar 6 og loks fjórum. Fisk-
veiðimörkin voru m. ö. o. 32 mílúr
í upphafi þessa iímabils, urðu síð-
ar 24 mílur og höfðu verið'skert i
16 mílur á 19. öld. Á síðari hlula
19. aldar virðist hafa verið miðað
við 4 milur í framkvæiiid, vegua
þess, að útlendliigar sóttu fasl á.
En 'aliir fióar og firðir vorii lok-
aðir fyrir é lendum veiðum allt
þetta tímabil. Arið 1901 var að lok-
um gert samkomulag' við Bretland
um 10 mílna r'eglu í flóum og 3
mílna fiskveiðimörk við ísland. --
Þetta samkomulag var fellt úr gildi
af íslenzku ríkisstjórninni 1951.-Þá
var augljóst, að eyðing af völdum
ofveiði nálgaðist, að ofveiðisamning
arnir frá 1937 og 1946 voru ekki
til mikillar h.iálpar til að vinna
gegn þeirri ógnþrungnu þróun.
Með tilliti til þess, hve ástandið
var alvarlegt, gaf Alþingi íslands,
árið 1948, r'íkisstjórn heimild til
að ákvarða nákvæmlega tilgreind
svæði innan marka landgrunns ís-
iands, þar sem. allar veiðar skyldu
háðar íslenzkri lögsögu og eftirliti.
Heimilað var að gefa úl nauðsynleg
ar regulgerðir í þessu skyni. Álitið
var eðlilegt, að miða reglugerðirn-
ar við lantlgrunnið, þar eð mörk
þess fylgja ströndinni í stórum
dráttum. Af sjókortum sést gIögg-;
lega, að grunnið er raunverulega'
undirstaða landsins og verður að
skoðast sem hluti af landinu sjálfu.
Á þessum grunnu hafsvæðum, eru
5%nsar mikilvægustu hrygninga- pg
uppeldisstöðvar fiskistofna í heim-
inum, og byggjast fiskveiðar á djúp
miðum við ísland að verulegu leyti
á ])eim.
Árið 1952 var gefin út reglugerð
um beinar grunnlínur og fiskveiði-
mörkin voru þá sett í'jórar mílur
frá grunnlínunum.
Þessari reglugerð var harðlega
mótmælt af sumum. Þrjjár eða fjór-
ar ríkisstjórnir héldu því i'ram, að
reglugerðin væri andstæð albjóða-
lögum, og myndi skerða verulega
afia erlendra íiskimanna með -því
að banna þeim fiskveiðar, sem beir
hefð'i áður stundað. í kjölfar mót-
mæla brczku síjórnafinnar fylgdi
bann á íslenzkum logarafisk í brezk
um höfnum. Fyrir bann þetta, þ. e.
árið 1951, höfu íslendingar selt um
25% af botnfiskafla sinum til Sret
land3, en þess; markaður var-nú
með öllu lokaðu.r um 4 ára nkeið.
Þetta var þá i þvi skyni gert' að
valda íslendingum verulegum efna
hagsörðugleikum.
. Síðari átburð'ir hafa leitt greini-
lega í ljós, að ó:t.i erlendra aðila
um, að veiðin mynái minnka. -var
algjörlega ástæðulaus, því að skýrsl
ur sanna, svo að ekki verðlir vé-
fengt, að afli þeirra varð mun
meiri en áður en reglugerðin -var
gefin út, hvort sem miðað er -við
heildarafla eða afla miðað við fyr-
irhöfn. Allir. sem hlu't eiga að máli,
viðurkenna nú, að reglugerðin frá
1952 hafi ekki aðeins stöðvað hina
óhejllavænlegu þróun, heldur hafi
jafnvel tekizr með henni að snúa
þróuninni við. íi) hagsbóta fyrir
alla, sem stunda veiðar á íslands-
miðum. Þess 'sjást engu að síður
gre; rileg merki, aS jafnvel iítils-
háttar aukning veiða mýndi leiða
til ofveiði. Annað atriði þarf. og
að hafa í huga, og það er, að kom-
ið geta fram alger). nýjar og.eyði-
leggjandi veiðiaðferðir. Te-kið verði
að nota géysistór verksmiðjuskip,
sem búin eru raí'magnsveiðitækium
og dælum sem f'ara mætti nteð yfir
stór svæði, þar sem ekkert yrði
eftir nema dauði og tortíming.
Með tilliti ti) þessarar þróunar
og vandamáianna- í því sambandi,
var islenzka rikisstjórnin þeirrar
ákveðnu skoðunar, að nauðsynlegt
myndi verða að gera frekari ráð-
stafanir í þeim tvíþætta tilgangi
að tryggja nauðsynlega vérndun
og gæta lífshagsmuna varðandi
fiskveiðar við strendurnar. Þess
vegna var ný reglngerð gefin út 30.
(Framh. á 8. síðu.)
uvsromN
Henedikt Ki-istinsson fró Skinna-
stöðum sendir eftii-farandi at-
hugasemd um Sigurðarstaðabár.
„Eg rakst á það í Tímanum dags. 30.
október sl., að talað er um Sig-
urðarstaðabár milli Sigurðarstaða
og Blikalóns á Melrakkasléttu,
en þetta staðarnafn er ekki til
milli þessara bæja né neins stað-
ar annars staðar á Sléttu.
En það er rétt að þarna er
mjór grandi milli þessara bæja og
á milli sjávar og vatns, þar sem
siminn iiggur. Og ■maðurinn, sem
bjargaðist upp i staurinn, var son
ur bóndans í Blikalóni, en ekki
bóndinn eins og greinarhöfundur
segir að verið hafi.
Og þessi grandi, sem höfundur grein-
arinnar kallar Sigurðarstaðabár,
heitir Mjóamöl, því að þarn'á vav
möl á milli vatns og sjóvar, áður
en síminn var lagður, en fyrir
nokkrum árum var grafinn ós
gegimm mölina. Síðan hefir sjór
inn fyllt upp ósinn aftur og þess
vegna hefir þessi sand- og malar-
flatneskja borizt upu í vatn, same
svo aftur á móti heitir Sigúrðar-
' staðabár. Sigurðarstaðabár er
vestan við Sigurðarstaði og hún
er á miili Sigurðarstaða og ný-
bý)isih„ B-óna á‘Melrakkasléttu
og vatn til hægri handar, þegar
farin er leiðin til Raufarhafnar,
en sjórinn á vinstri hönd. —
Okkur Sléttungum þykir leiðin-
legt að sjá blaðagreinar með af-
bökunum á .-taðarnöfnum sveit-
arinnar.
Skinnastöðum 20. nóvember
Benedikt Kristinsson."
Ferðalangur sendir eflirfarandi:
„Þeir sem ekið haía bíl í öðrum lönd-
um, hafa veitt því athygli hve
stórir bílar. vörubifreiðar o.g al-
menningsvagnar aka með miku'li
gætni, þrengja sér aldrei inn í
umferðina og aka með jöfnum
hraða, og dara aldrei fram úr
öðrum farartækjuni, nerna. sér-
staklega standi á. Eins er það t.
t. með lýsíngu og afturljós á
þessum bifreið'um. Hún er í full-
komnu lagi, bremsuljós, stefnu-
ljós o. s. frv, er þetta 'til snikils
öryggis bæði á vegum úli og eins
í borgum.
Hins vegar virðist svo sem stærri bif-
reiðar, áætlunaxtoílar og vörubilar
hér á landi hafi eín hver sérrétt-
indi í umferð, þvi hvort tveggja
er að margir, sem aka slíkum bif-
reiðum taka Mtið sem ekkert til'-
lit til annarra vegfarenda og eins
hitt að þeir hiTða lítt um að hafa
lögboðin Ijós íarartækja sinna í
lagi. Ölluni niá 'ljóst vera að slíkt
getur valdið stórslysum og gerir
alla umferðina mun ótryggarL en.
vera þyrfti. — Hvers vegna hefir
bifrex'öaeftirlitið ekki betra eftirl'it
með þessu. Hvers vegna eru pallar
vörubifreiða oítast ljóslausir eða
svo illa lýstir sem raun ber vitni.
Er álitið ao stórir bílar og vöru-
bílar þurfti ekki stefnuljós og
annan Ijósaöryggisútbúnað ,sem
minni bílum er ætlað að hafa?“