Alþýðublaðið - 06.01.1940, Blaðsíða 3

Alþýðublaðið - 06.01.1940, Blaðsíða 3
LAUGARDÁGUR 7. JAN. 1940 ALÞfHUBLAÐIÐ ALÞÝÐUBLABIÐ RirSTJéRl: F. R. VABÐEMARSSON. 1 fjarveru hano: SSiSFÁN PÉTURSSON. AF©REIÐSLA: ALÞÝÐUHÚSINU (Isngangur frá Hverfisgötu). SÍMAR: Í4980: AfgreiSsla, auglýsingar. 4801: Ritstjórn (innl. fréttir). .4,902: Ritstjóri. j4803: V. S. Vilhjálms (heima). 490,5: AlþýSuprentsmiðjan. 4906: Afgreiðsla. S021 Stefán Pétursson (heima). ALÞÝÐUPRENTSMIÐJAN Frnmvarpið, sem vísað var frá. "P RUMVARP Bjama Snæbjörns ¦*: somar uín sfcipulag 'verka- lýðsfélaganna, sem miikið númer var gert úr af blöbum Sjálf- stæðisflokksins í byrjun jþings- ins, en síðan hefir verið tiitiölu- lega hljótt um, var af efri deild vísað frá með röfcstuddfi dag- skrá frá Hermanni Jómassyni einn síðasta dag þingsins. í blöðum SjálfstseðisfloíkksJins, einfcum Morgunblaðinu, hafa pessi endálok frumvarpsins ver- ið túlfcuð á mjtög einkennilegan hátt. Morgunblaðið segir, að með sampykkt hinnar rökstuddu dag- skrár hiafi efri deild „viðurkennt stefnu Sjálfstæðismanna í verfca- lýðsmálum", og byggir pá ftirðu- legu niðurstöðu á því, að í dajg- skránni, sem samþykkt var, hafi veiið falin „öll atriðin í frumr varpi Bjarna", eins og pað kemst að orði. Og á eitthvað svipaðan hátt var Bjarni Bene- diktsson prófessor að skýra hina röfcstuddu dagskfá í Miorgunb'Iað- inu í gær. Bn petta er ékki rétt. Annaið- hvort eru; yfirtýsimgar Morgun- bláðsiins .ekfcert annað toreystiyrði tóil þess að reyna að breiða yfir pá staðreynd, að frumvarpinu var vísað frá, eða MorgumblaðiÖ hefir ekki gert sér fullkomlega ijóst, hvað hin rökstudda dagskrá hafði inmi að halda, og hvað' fruim- varpið, sem frá var vísaö. Hin rökstudda dagskrá hljóoaði þinnig: „í trausti pess, að sammingar takisit milli fulitrúa peirra verka- manna, sem lýðræðisflokkunum fýlgja, er leiði til pess, að ein- ungis eitt félag fyrir hverja stétt verði á hverju félagssvæði, og' að engir geti gerzt meðlimir þess aðrir en -menn peirrar stéttar, sem félagið er fyrir; ennfremur, að hið bráð- asta vefði gerðar nauðsyhlegar breytingar á Alpýðusambandi ís- lands til pess, að það verði ó- háð öllum stjórnmálaflokkum og tryggt verði að öllum meðlimum félaga sambandsins verði veitt jafnrétti ti'l allra trúmaðarstarfa amnan viðkomandi félags, án til- lits til stjórnmálasfcaðana, pá tekur deildin að svo stöddu ekki afstöðu til frumvarps pessa og tekur fyrir næsta mál á dag- skrá". Og hvað hafði svo frumvarp Bjama Snæbjörnssionar inni að hialda? í fyrsta lagi það ákvæði, að aðeins eitt stéttarfélag skyldi vtera á hverju félagssvæði í hverri starfsgrein. Pað hefði verið blátt bann við því, að endurreisa fé- lajgsskap verkamanna á heilbrigð- itm gruindvelH með nýrri félags- stofnun par, sem . kiommúnistar hafa fcomizt til valda í hinum eldri félögum á eirai eða annan hátt, svo sem með stuðningi Sjálfstæðisflokksins í Hafnarfirði síðastliðið ár, án niokkurs tillits til pess, .hvort samkomulag tæk- izt meðal. yerkamanna anöara flokka um, pað; .að hrinda' aftur' af sér sl&um' ofögntiði. í rök- studdu dagskránni er að vísu þeÍTri iskoðun lýst yfir, að eitt stéttarfélag eigi að vera í hverrj sitarfsgrein á hverju félagssvæði, en, par kemur líka fram fullkom- inn skilningur á því, að eins og ástatt er í einstökum stéttarfé- lögum nú, verði slíkt fyrirbomu- lag að fcomast á pannig, 'að „samniingar tafcizt milli fulltrúa peirra verkamanna, sem iýðræðis- flokkunum fylgja". Pað er mikill tnunur á pví og lögboðinu, sem gera átti með frumvarpi Bjarna Snæbjörnsisonar, epda eru komm- únistar mjög óániægðir með petta atriði rökstuddu dagskrárinnar, en þeir voru hinsvegar harðánægðir með pað eins og það var í frnm- varpi Bj|arna Snæbjörnssonar. . í. öðru lagi hafði frumvarpið pað áfcyæði ,inni að halda, að ailif ' ^rheðlimir stéttarfélaganna skyldu hafa 3'afnrétti til allra trúnaðarstarfa fyrir þau. Þetta Btriði er innifalið í rökstuiddu dagskránni óbreytt. I þiiðja lagi mælti frumvarp- ið svo fyrir, að engir aðrir en' verkamenn mættu vera meðlimir í verkalýðsfélögum. Samkvæmt pví ákvæði hefði átt að reka úr félöguntem alla þá menn, sem ekki eru verkamenn, eða hættir eru áð slunda verkamannavinnu, enda þótt þeir hafi verið verka- menn, þegar þeir gengu í félög- in, og hafi veitt þeim ágæta for- stöðu áfum eða áratugum sam- án. Þáð hefði verið viðurkenn- ing löggjafarvaidsins á hinum hneykslanlegu brottrekstrU'm þiaut^ reyndustu forvígismanna verka- lýðshreifingarinnar í Hafnarfirði úr Verkamannafélaginu Hlíf þar í fyrra og um leið bein fyrir- mæli þess um það, að hálda á- fram í slamta dúr í ðiðrum verlka- vefkalyðsfélögum landsins! En slíkar' fyrirætlámr fá enga stoð S hirani rökstuddu dagskrá. Þar er aðeins óskað eftir þvi, aö „engir geti gerzt meðlimir stétt- arfélags aðrir en menn þeirrar stéttar, sem félagið ter fyrir". Þar er ekki gert ráð fyrir því, að hsegt sé að reká no'kkurn mann, sem nú þegar er í verfca- Íýðsfélögunum., né heldur þá, sem framvegis ganga í þau,aþótt þeir hætti áð vinna verkamannavinnu, ef þeir aðeins eru verkamenn, þegar þeír ganga í þau. Það er allt lannáð en það, sem frum- varp Bjanna Snæbjömssionar hatði inni að halda. Og í fjiárða lagi var í frum- varpinu ákvæði þess efnis, að hlutfallskosningar skyldu viðhafð ar til allra trúinaðarstarfa í ffélög- UnUm, ef einn fimmti hluti fé- lagsmanma óskaði þess. Þetta at- riði var ekki í neinni mynd tekið upp í hina fökstuddu dagskrá entía var pað það ákvæði frum- varpsins, sem Alþýðufliokkurinn taldi viðsjárverðast. Þanniig reynist við nánari at- hugun sannleiksgildi þeirra orða Miorgunblaðsins, að „öil atriðin í frumvarpi Bjarna" hafi verið tefcin upp í hina nökstUiddu dag- sfcrá. Annars er það að öðru leyti um frumvarp Bjarna Snæbjörnissohar að segja, að frá efnislégu. sjöh- armiði hafði Alpýðuflokk'urinn miklu minna við pað að átnuga, heltíur en við hitt, að sú stefna yrði upp tekin, sem sampykkt þess hefði þýtt: að löggjafar- valdið blandaði sér min í innri mál verkatýðsfélaganna og fyrir- sfcipaði þeim skipulag þeirra. Því er Alþýðuflokkurinn algerlega mðtfallJnn. Hitt er kunnugt, að þær sfcipulagsbrieytingar á verka- lýðsféliögunium og Alþýðusam- bandinu, sem röfcstudda dagskrá- in gerir ráð fyrir, eru í lundiroún- lonr mannðir s Brezkir hermenn, nýkomnir til vígstöðvanna, á leiðinni inn í eitt vígi hinnar rammbyggðu frönsku Maginotlíhu. UM ÁRAMÓTIN var styrj- öldin, sem nú geisar úti í heimi, búin að standa í fjóra mánuðí. í tiléíni af 'því'er ekki, óviðe^garidi' að rifja úpþ- gang styrjaldarinnar hingað til. . Stríðið byrjaði með „leiftur- stríði" Þjóðyerja gegn Póllandi. Það kom éngum á óvart, þótt þýzki herinn reyndist í þeirri herf erð . pólska. hernum í öllu fremri. En hinu höfðu menn varla búizt við, að sigur Þjóð- verja í Póllandi yrði eins skjót- ur og fullkominn og raun varð á. En.til þess lágu þessar þrjár höfuðorsakir: 1) Þýzki herinn var bæði að 3ví, er mannfjölda og forystu snerti, þeim pólska langtum fremri. Hann barðist í Póllandi auk þess á svæði, sem þýzku herforingjarnir þekktu mjög vel síðan í heimsstyrjöldinni. En þar við bættist, að yfirstjórn pólska hersins bilaði svö ger- samlega, að segja má, að hún hafi í raun og veru ekki lengur verið til, þegar 24 klukkustund- ir voru liðnar frá stríðsbyrjun. Engin fyrirfram hugsuð hern- aðaráætlun kom fram í vörn- inni. Þá hafði það og mjög ör ingi af hálfu Alþyðiuflokksmannia í verkaiýðsamtökunum sjálfum og að þeif hafa og eru fullfcom- íega reiðubúnir til þess að vinna |aÖ þeim í samfoomutegi við verka menn hiinna lýðræðisflofckanna. En að .sjálfsögðu teluf Alþýðu- flokkurinn ve.rkalýð'sfélögin ein hafa heimild til iþess að takai fullnaðarákvarbanir um þær á Al- þýbusamtoandsþingi. ,;. Alþýðuflokkuriinn getur þvível sætt sig við hina rökstuddu dag- skrá. Hún felur ekki í sér önnur atriði 4? fru'mvarpi Bjarna Snæ- bjðrnssonar ien þau, sem hann fer í öillu verulega sammála eftir að þeim var þannjg breytt eins og gerf var við orðun dagskrár- innar. En hinsvegar viðurkenn- ir hún, með því að vísa frum- varpi Bjarna Snæbjörnssonar frá, þá skoðun, sem Alþýðuflokkurinn hélt fram á alþingi í umrsetðun- um um frumvarpið, að skipulags- mál verkalýðssamtakanna séu þeirra innri mál, sem þausjálf eigi að gera út um. Sú viðiufkienning var fyrir Al- þýðu'flokkinn aðalatriðið. Qg ef einhvern langar til að tala um isigur í sambandi vib rökstuddu dagskrána, sem þrír flokkár komu sér sarnan " um, i þá var hún því fyrst og fremst sigur fyrir Alþýbuflokkinn. lagaríkar afieiðíngar, hve veik- ar loftvarnir Pólverja voru. Þjóðverjar gátu gert loftárásir á pólska flugvelli. borgir, járn- brautarstöðvar og hersveitir Pólverja og valdið ógurlegu tjóni án.þess að nokkrum vörn- um yrði við komið. Um lang- varandi vörn var yfirleitt hvergi að ræða. Vörn Varsjá- borgar, sem var undántekning, var hetjuleg, en tilgangslaus fórn, þar eð engrar hjálpar var að vænta. Stórborgir er yfirleitt ekki hægt að verja gegn stór- skotahríð. í heimsstyrjöldinni gáfu Rússar Varsjá upp fyrir Þjóðverjum orustulaust. Á sama hátt gáfust einnig Brúss- el og Bukarest upp í þeirrf styrjöld. Vörn Madridborgar í borgarastyrjöldinni á Spáni, • virðist að vísu sanna hið gagn- stæðá.'¦' En til þess, að henni tókst að verjast svo lengi, lágu allt aðrar ástæður en þær, sem venjulega er um að ræða í tnilli- ríkjastyrjöld. \ 2) Hjálpin frá Bretum og Frökkum, sem Pólverjar gerðu sér vonir um. kom ekki. Eiriu sjóleiðinni til Póllands, höfn- inni í Gdynia, var undir eins lokað. En auk þess var sundun- um inn í Eystrasalt líka lokað strax í upphafi stríðsins, og þó að tekizt hefði að brjótast í gegn um þau, hefðu brezkir og franskir herflutningar til Pól- lands orðið að fara meðfram allri Eystrasaltsströnd Þýzka- lands og taka á sig þá hættu, sem því hefði verið samfara, af kafbátaárásum og ldftárásum Þjóðverja. Hins vegar hefði verið mögulegt að veita Pól- verjum lið í loftinu, bæði bein- línis og óbeinlínis. Beinlínis með því að brezkar og franskar flugvélar hefðu verið sendar til liðs við Pólverja. En það var, ekki gert. Óbeinlínis með því að Bretar og Frakkar héfðu gert loftárásir á Þýzkaland að vest- an, á staði, sem mikla hernað- arlega þýðingu hafa. Það hefði neytt Þýzkaland til þess að hafa meira af loftflota sínum við vesturlandamærin. En slíkar loftárásir voru heldur ekki gerðar, ef undan er skilin ein loftárás brezk á þýzk herskip og nokkrar smærri tilraunir í sömu átt. Brezku f lugmennirnir gerðu í fyrstu ekki mikið annað en 'að varpa niður flugmiðum, sem tæpast er hægt. að hugsa sér að borið hafi mikinn árang- ur. Þá var sókn Frakka milli Mosel og Rín áhrifameiri. En árangurinn af henni var þó ekki meiri en það, að lítið landamærahérað var tekið her- námi. Hún gat því ekki komið Pólverjum að neinu verulegu gagni heldur. 3) Innrás Rússa í Austur- Pólland, sem var sannkölluð „rýtingsstunga" í bak Pólverja. Meðþeirri innrás voru Pólverj- ar sviftir öllum möguleikum til þess að getá varizt áfram. Að vísu voru örlög Póllands þá þegar orðin öllum sýnileg. Inn- rás Rússa^ flýtti kðeins fyrir ó- sigr|, þess.' Þár með var fyrsti þáttur styrjaldarinnar á enda. Víggirð- ingabardagarnir í VestUr Ev- rópu eru annar þáttur hennar, en fyrir endann á þeim getur énginn séð enn. Um víggirðingabardaga er þar að vísu varla að ræða. Eins og áður var getið, tóku fram- varðarsveitir franska hersins í byrjun ófriðarins ofurlitla land- spildu innan við þýzku landa- mærin, aðeins örfáa ferkíló- metra að flatarmáli, sem Þjóð- verjar gáfu upp svo að segja orustulaust. Að hinni eiginlegu Siegfriedlínu komust Frakkar ekki og reyndu heldur ekki neitt áhlaup á hana. Og þeir hurfu meira að segja innan skamms aftur af því svæði inn- an við þýzku landamærin, sem þeir höfðu náð á sitt vald. Hve óveruleg þessiviðureign var, má beztsjá á tölu þeirra, sem féllu á báða bóga, og ekki er sögð hafa numið nema nokkrum hundruðum. Til samanburðar nlætti minna á, að í heimsstyrj- öldinni féllu af Þióðverjum til jafnaðar 1000 manns á hverjum degi, þar af mikill meirihluti á vesturvígstöðvunum, og af Bretum og Frökkum ennþá fleiri. En Þjóðverjar hafa síðan stríðinu í Póllandi lauk, ekki heldur gert neina tilraun til á hlaups á frönsku Maginotlín- una. * Ástæðurnar til slíks aðgerða- leysis á báða bóga eru auðsæj- ar: Sú reynsla, sem fékkst í heimsstyrjöldinni, og þá alveg sérstáklega áhlaupin á Verdun, sýndu, að af árásum á svo ramm gerðar víggirðingar er því að- eins nokkurs árangurs að vænta, að óheyrilegustu mann- fórnir séu færðar. Og þó jafn- vel í því tilfelli aðeins stað- bundins árangurs, en einskis úrslitasigurs. En slíkar mann- fórnir vilja England og Frakk- land ekki færa, þar sem þau gera ,sér von um það að geta ráðið niðurlögum Þýzkalands með hafnbanninu. En Þýzka- land skoðar hinsvegar Ehgland sem sinn höfuðóvin. Og á vest- urvígstöðvunum, það er að segja á landi, getur það að sjálf- sögðu aldrei unnið neinn úr- slitasigur á honum. f því sambandi má þó geta þess, að í nóvember óttuðust Hollendingar alvarlega, að Þjóðverjar væru í þann veginn að ráðast á land þeirra til að skapa sér betri aðstöðu í stríð- inu við England. Hvort slífc á- rás var fyrirhuguð, og hyers- vegna ekkert Vafð úr henni, ef svo var, það er mál, sem ekkert verður um sagt að svo komnu. Það verður heldur ekkert um það sagt, hvort, og þá'að hve miklu leyti, Þýzkaland kann að hafa búizt við virkri hjálp ft- alíu og jafnvel Spánar í ófriði. En það er augljóst, að Frakk- land hefði þá orðið að skipta her sínum milli þriggja víg- stöðva og verið í stöðugri hættu fyrir loftárásum úr þrem- ur áttum. Og það er mjög vafa- samt, að; það hefði þá getað haldið uppi samningum við ný- lendur sínar í Afríku. Og þá hefði ekki síður England átt erfiða aðstöðu, ef við slíkt bandalag hefði verið að etja. Vafasamt, að ' það hefði getað haldið Gibraltar og Malta. Og Egiptaland, Suezskurðurinn og sjóleiðin til Indlands hefðu verið í hættu. En þessi hjálp, sem mjög lík- legt er, að Þýzkaland hafi búizt viðj brást. Og4Jar með er það komið í Ijós, að allt það, sem Þýzkaland hefir lagt á sig vegna ítalíu og, Spánar, hefir verið unnið fyrir gíg. Það á einnig við um þá fórn, sem það færði, þegar það féllst á að láta ítalíu hafa hið fornþýzka land Suður-Tyrol fyrir fullt og allt, fórn, sem ekki er líkleg til þess að afla núverandi stjórn Þýzka- lands vinsælda meðal þýzku þjóðarinnar. . * -¦'"¦-" Að áliti Breta og Frakka var það einnig mikið glappaskot af Þýzkalandi, að snúa sér aðal- lega gegn Póllandi í stríðsbyrj- un, því að England og Frakk- land hafi þar með fengið tíma til þess að ljúka við hervæð- ingu sína í ró og næði. Fyrir England, sem á undanförnum árum hafði ekki haft nema lít- inn herbúnað, ekki einu sinni herskyldu fyrr en snemma á ár- inu, sem leið, og þar af leiðandi þarf töluverðan tíma til að koma sér upp öflugum landher, var sá frestur, sem þannig fékkst, mjög mikils virði. í heimsstyrjöldinni þurfti Eng- land mikið meira en ár til þess, eins og raunar Bandaríkin líka. í þetta sinn tekur það þó sjálfsagt miklu skemmri tíma, þar sem England hefir nú nægi- lega mörgum liðsforingjum og óbreyttum hermönnum á að skipa, sem þátt tóku í heims- styrjöldinni og því að minnsta kosti geta þjálfað nýliðana. í heimsstyrjöldinni lét England sér nægja að hafa mjög fámenn- an her heima fyrir, en í þessari styrjöld hefir það enn sem kom- ið er, látið meginhluta hersins halda kyrru fyrir heima, og má gera ráð fyrir, að það sé gert til þess, að vera við því búnir, ef Þjóðverjar skyldu reyna að setja her á land á Englandi. Hvort nokkur slík tilraun er, fyrirhuguð af hálfu Þjóðverja, er þó með öllu ókunnugt. Til þess þyrftu þeir að minnsta kosti áður að hafa brotið yfir- (Frh. á 4. síðu.)

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.