Alþýðublaðið - 01.04.1944, Síða 6

LragKrdagnr 1. apríl 1944L
« __________ _________ iunawamim
HENNTASKÓLINN
MENNTASKÓLINN
HLUTAVELTA
verður haldinn í Menntaskólanum í dag, 1. april, tíl ágóða
fyrir sundlaugarbyggingu riemenda við skólaselið.
Fjöldi ágælra muna!
, Happdrætti!
Ameríkuferð, málverk eftir Finn Jónsson, 2 miðar á 25
frumsýningar í Tjarnarbíó, 1 tonn kpl, rit Jón Trausta í
skinnbandi, orðabók Sigfúsar Blöndals, o. fl.
'l ;
Englnn hleypur apríl I Mennfaskólanum í dag!
Menntaskóla-
. nemendur.
Frh. af 2. síðu.
slagur (mynd), Þór Vilhjálms-
son: Fjölnir.
Þetta er í fyrsta sinn, sem
Menntaskólanemendur gefa út
prentað blað, en Skólablaðið
hefur komið út fjölritað í 19
ár. Ætlunin er að gefa nú
Reykvíkingum og öðrum lands
mönnum kost á þessu myndar-
lega blaði, sem mun kosta 6
krónur.
HLUTAVELTAN
Þá munu nemendur halda
hlutaveltu í skólanum nú í dag.
Ágóðanum mun verða varið til
ýmissa framkvæmda við sel
skólans að Reykjakoti í Ölfusi.
Það var árið 1938, sem nemend
ur komu þessu myndarlega húsi
upp| Nú hafa þeir ýmislegt í
huga til að prýða og fegra
staðinn, þeir ætla að byggja
sundlaug, hefja ræktunarfram-
kvæmdir og jarðabætur.
En til þessa þarf peninga og
eins og verðlagi er nú háttað nú
og þar sem nemendur hafa á-
huga á því að hefja sundlaugar
bygginguna strax í sumar,
verður haldinn hlutavelta í
skólanum nú í dag.
Verður þar margt eigulegra
muna á boðstólnum og þótt
ekki væri til annars en að
styrkja gott málefni, munu
Reykvíkin^ar fjölmenna upp í
Menntaskóla.
ÚTVARPSK V ÖLDIÐ
En nemendur ætlast meira
fyrir. Á sunnudagskvöld munu
þeir sjá um kvöldvöku í útvarn-
inu. Fyrir nokkrum árum sáu
nemendur um vöku í útvarp-
inu, en síðan féll sá góði siður
niður, þar til nú á pálmasunnu-
dag að nemendur ætla að
skemmta hlustendum eina
kvöldstund.
Dagskráin verður afar fjöl-
breytt: kórsöngur, píanóleikur,
kvartettsöngur, upplestur, þátt-
ur úr skólalífinu og þáttur úr
sögu skólans, svo að eitthvað
sé taiið.
LEIKK V ÖLÐIÐ
Þá verður og leikkvöld
Kvikmyndahús
H.f, Reykjabíó að Reykj-
um í Mosfellsveit er til sölu.
Tilboð sendist undirrituðum
sem gefur allar nánari upp-
lýsingar.
Sigurgeir Sigurjónsson hrl.
Aðalstræti 8.
Menntaskólans þriðjudaginn 4.
apríl. En eins og kunnugt er,
eru Menntaskólanemendur
frumkvöðlar íslenzkrar leik-
listar, og hefur það ávallt. talizt
mikill viðburður í bæjarlífinu,
þegar nemendur hafa sýnt leik-
rit.
Þessi árlegi viðburður hefur
nú horfið nokkuð í þann ara-
grúa skemmtana, sem Reyk-
víkingar eigá völ á, en samt
sem áður finnst mönnum ávallt
mikið í það spunnið að sjá
æskuna á leiksviði, og mun svo
verða meðan nemendur halda
þessum góða sið.
Menntaskólinn í Reykjavík á
sér mikla og merkilega sögu.
Saga hans hefur að ýmsu leyti
verið saga þjóðarinnar. Þar
hafa margir beztu menn henn-
ar hlotið menntun sína og
þannig mætti lengi telja.
Þess vegna munu Reykvík-
nigar og aðrir landsmenn að-
stoða hina ungu menntamenn
til þess að koma áhugamálum
sínum í framkvæmd.
Ennfremur verður að mörgu
leyti fróðlegt og skemmtilegt
að vita, hvað hinir upprenn-
andi menntamenn hafa fram
að færa.
Andakílsvirkjun.
Frh. af 2. síðu.
samkvæmt þessu var kaupverð
vélanna um 460 þús. íslenzk-
ar krónur f. o. b. Gautaborg.
Að fengnum þessum upplýs-
ingum og tilboðum var leitað
tilboða í 5000 hestafla vélar frá
sömu firmum og komu þau í
skeyti í janúar og fyrstu daga
febrúar. A. S. E. A. bauð raf-
vélar ásamt spennibreytistöðv-
um fyrir Akranes, Borearnes og
Hvanneyri fyrir 286.500.00 s.
kr. og K. M. V. bauð vatnsvél- i
ar fyrir 216.500.00 s. kr., eða
samtals 503 þús. s. kr., er gera
tæpar 800 þús. ísl. kr., allt mið-
að við f. o. b. Gautaborg.
Til samanburðar má geta
þess, að tilboðin frá Ameríku í
2400 hestafla vélar hafa numið
um 950 þús. ísl. kr. eða rúm-
lega tvöfallt sænska verðið mið-
að við f. o. b. New York.
Afgreiðslutími hjá A. S. E. A.
er 15 mánuðir, en hjá K. M. V.
10 mánuðir. Greiðsla 1/3 fyr-
irfram og 2/3 við afhendingu.
Þar sem reynsla undanfar-
andi ára frá 1939 að telja, sýn-
ir svo ljóslega, að allar áætlan-
ir um orkuþörf hafa reynst of
knappar þá ákvað stjómin að
hverfa að því ráði að reisa 5000
hestafla orkuver við Andakíls-
árfossa, byggt á þeim tilboðum
um vélar, er fengist hafa frá
Svíþjóð, og að leita áframhald-
andi í tilboð á öðru efni til
virkjunarinnar frá sama landi.
Alþingi hefir veitt ríkisstjórn
inni heimild til þess að ábyrgj-
íþrólfakvikmynd Ár-
manns í Tjamarbíó
á morgnn.
FÁAR íslenzkar kvikmyndir
hafa orðið eins vinsælar og
íþróttakvikmynd Ármanns. Er
þetta heldur ekki óeðlilegt, því
að svo mikil fegurð er í mynd-
inni að hún verður ógleyman-
leg hverjum þeim, sem sér hana.
íþróttakvikmynd Ármanns.
var oft sýnd í fyrra og allt af
fyrir troðfullu húsi -— og vegna
áskorana var hún enn sýnd um
daginn og aðsóknin varð ekki
minni en í fyrra.
Nú hefur Ármann ákveðið að
sýna hana á morgun kl. 1.30 í
Tjarnarbíó. — Má segja það, að
betra er fyrir foreldra að gefa
börnum sínum aura til þess að
sjá þessa mynd, heldur en
margar aðrar myndir, sem þau
fá að sjá.
Skíðafélag Reykjavíkur
ráðgerir að fara skíðaför upp á
Hellisheiði næstkomandi sunnu-
dagsmorgun. Lagt af stað frá Aust-
urvelli kl. 9. Farmiðar seldir hjá
L. H. Muller í dag til félagsmanna
til kl. 4, en frá kl A til 6 til utan-
lagsmanna ef afgangs er.
Hallgrímsprestakall.
K1 2 e. h. messa í Austurbæjar-
skóla. Séra Sigurbjörn Einarsson.
Kl. 11 f. h. barnaguðsþjónusta.
Séra Jakob Jónsson. Kl. 10 f. h.
Sunnudagaskólinn í gagnfræða-
skólahúsinu við Lindargötu.
Laugarnesprestakall.
Messur falla niður á morgun
(einnig barnaguðsþjónustan) vegna
aðgerða í sambandi við ný sæti,
sem verið er að setja í salinn í
kirkjunni.
ast fyrir hönd ríkissjóðs, lán,
er taka þarf til efniskaupanna
frá Svíþjóð og hefir ríkisstjórn-
in þegar notað heimildina og
veitt umgetna ábyrgð.
Landsbankinn, Búnaðarbank-
inn og Útvegsbankinn hafa lof-
að að lána þá peninga, sem þarf
til þessara kaupa, fyrst um sinn.
Gjaldeyris- og innflutningsleyfi
eru einnig fengin.
Samningaumleitanir um kaup
á vélum til virkjunarinnar,
fyrst frá Ameríku og síðan frá
Svíþjóð, hafa af eðlilegum ástæð
um tekið langan tíma, en nú
vonum við, að málefni þetta sé
komið það vel á veg, að það
geti haft eðlilegan framgang og
að orkuverið við Andakílsár-
fossa rísi af grunni undir eins
og heimsstríðinu er lokið hér í
álfu til að senda út frá sér
orku, Ijós og yl, til sinna blóm-
legu héraða.“
Lýðveldissljérnar-
skráin.
Frh. af 4. Síðu.
mætti segja, að miklu leyti und
ir því komið að menn ættu eign
ir, ættu sín eigin framleiðslu-
tæki. En nú er allur þorri þjóð-
arinnar orðinn launþegar í ann-
arra þjónustu. Öryggi þeirra er
ekki komið undir eignum þeirra,
heldur því hvort þeir halda at-
vinnu sinni og heilsu. Þessir
menn hljóta að leggja á það
meiri áherzlu að stjórnarskrá-
in tryggi þeim atvinnu og efna-
hagslegt öryggi, ef þeir geta
ekki unnið vegna slysa, sjúk-
dóma eða elli, heldur en að há-
tíðlegar yfirlýsingar verði gefn-
ar um friðhelgi eignarréttrins,
án þess að ég sé neitt að draga
úr því að þær standi áfram í
& c j ór na/sk rá nn i.
En auk þe'ss, sem nú hefir vér-
ið drepið á vakna ótal spurning
ar í sambandi við ýmis ákvæði
stjórnarskrárinnar, sem eru í
henni nú eða ættu þar heima
með réttu. Stjórnarskráin á
ekki aðeins að tryggja réttindi
borgaranna, kosningarétt rétt til
atvinnu og orlofs og til félags-
legs öryggis, rétt til uppfræðslu,
þrentfrelsi, fundafrelsi, trú-
frelsi o. s. frv., heldur á hún einn
ig að ákveða skyldur þeirra gagn
vart þjóðfélaginu, framar öllu
skylduna til þess að vinna, að
sýna trúmennsku í störfum sín-
um fyrir sameiginlega hagsmuni
þjóðfélagsins.
En auk ess er auðsætt, að allt
skipulag löggjafarvalds, fram-
kvæmdavalds og dómsvalds
þarfnast gagngerðrar endurskoð
unar. Sem stendur er allt þetta
einn hrærigrautur. Löggjafar-
vald og framkvæmdavald er
tvinnað saman á hinn óheppi-
legasta hátt og framkvæmda-'
váld og dómsvald samuleiðis.
Aðalstörf sýslumanna eru t. d.
ýmis framkvæmdastörf, svo sem
innheimta opinberra gjalda, en
dómstörfin eru hrein aukastörf.
Fæstir þeirra manna hafa nægi-
legan tíma eða næði til þess
að fylgjast með nýrri löggjöf,
og umdæmi þeirra eru ekki það
stór að þeir geti öðlast leikni
sem dómarar. Væru dóstörfin
skilin frá og falin færri mönn-
um, sem hefðu þau að aðalstarfi
mætti búast við miklu betri á-
rangri en nú fæst. Yfirleitt má
segja að hinar bættu samgöng-
ur geri tímabæra róttæka end-
urskoðun á öllu umdæmakerfi
landsins, kjördæmum, sýslum,
læknishéruðum, prestaköllum,
og ekki sízt sveitafélögum. Hing
að til virðist stefnan yfirleitt
hafa verið sú að smækka um-
dæmin, en ýmis rök mæla með
því að þetta sé þveröfugt við
hið rétta. Væri vel athugandi,
hvort ekki ætti að taka þessi
mál til endurskoðunar um leið
og stjórnarskráin verður end-
urskoðuð.
En það þarf vel að vanda, sem
lengi á að standa. Flestir munu
gera sér vonir um að framtíð-
arstjórnarskrá þeirri, sem nú
á að setja, verði ekki tjaldað til
Þegar heimsslyrjöld-
inni fyrri lauk.
(Frh. af 5. síðu.)
ins: — „Ég segi, „látið hvergi
bilbug á ykkur finna“, því að
sigurhorfur okkar hafa aldrei
verið glæsilegri en einmitt
nú .... En þó fer því fjarri, að
baráttan sé til lykta leidd“.
Þjóðin var langþreytt orðin,
Margir verkamenn — þar á
meðal járnbrautarverkamenn,
verkamenn, sem unnu að her-
gagnaframleiðslu og stúlkur, er
óku strætisvögnum — höfðu
gert verkfall. Einnig hafði kom
ið til verkfalla við Clyde og í
kolanámunum. Jafnvel lögreglu
þjónarnir í Lundúnum efndu
til verkfalls í ágústmánuði. Hin
gamla óttablandna lotning. mín
á lögreglunni hvarf við það, er
ég sá, óeinkennisklædda og
hjálmlausa lögregluþjóna fara
kröfugöngu eftir Whitehall Verk
fallafaraldrinum linnti mjög,
þegar fréttirnar um sókn banda
manna bárust um sumarið. En í
októbermánuði kom annar far-
aldur til sögu. Að þessu sinni
var um veikindafaraldur að
ræða og gerðu blöðin hann að
vonum mjög að umræðuefni.
Þá eins og nu var fólk' mjög
áminnt um að spara kol. Um
miðjan ágúst gekk Lloyd.
George á fund námumanna og
ávarpaði þá á þessa leið: —
Kolaskorturinn veldur mér
mestum óhyggjum um þessar
mundir. Við þörfnumst kola og
meiri kola. Frakka skortir kol.
Sömu sögu er að segja um ítali.
Við verðum að fá kol fyrir alla
muni. Kona nokkur hagnýtti
sér þessi ummæli nokkrum
dögum síðar í „Daily Mirror“
sem vopn gegn frumvarpinu
um munaðarvöruskattinn. „Okk
ur er fyrir lagt að spara kol
sem mest og jafnvel til þess
ætlazt, að við snöggsjóðum
mátinn. Þó eru ábreiður, hlýjar
yfirhafnir og treyjur, loðvara
og silkiföt taldar munaðarvör-
ur.“ En stjórnin sat fast vifr
sinn keip.
Sum viðhorf voru þó áþekk
því, sem þau eru nú. Til dæmis
höfðu Bretar þá sigrazt á kaf-
bátahættunni álíka skelegglega
og kemur fram í ummælum.
þeim, sem forsætisráðherrann
lét falla eigi alls fyrir löngu
„í aprílmánuði árið 1917“, seg-
ir John Buchan, „virtust Þjóð-
verjar hafa fundið upp vopn,
sem Bretar gátu ekki varizt og
særði þá að hjarta .... En vor-
ið 1918 höfðu Bretar gersam-
lega sigrazt á kafbátahætt-
unni“. Og það er ekki langt um
liðið frá því að Churchill mælt-
ist á þessa lunpl: — „Við höfum
sigrazt á kafbátahættunni, sem
forðum daga var alvarlegasta
hættan, sem ægði okkur.“
einnar nætur. En hvernig á að
tryggja að svo verði ekki? Ég
mun í þriðju og síðustu grein
minni ræða nokkuð um undir-
búning framtíðarstj órnarskrár-
innar.
dánarbús Ingvars Guðjónssonar, svonefnd Kveldúlfsstöð á
Siglufirði, ásamt söltunaráhöldum fyrir um 80 stúlkur, er
til sölu. Ennfremur er til sölu vélskipið Hrönn EA 395.
Þeir, sem kynnu að hafa hug á að kaupa þessar eignir,
afhendi tilboð í skrfistofu mína í Austurstræti 1 eða til
Gunnlaugs Guðjónssonar, Siglufirði, fyrir 20. apríl 1944.
Réttur áskilinn til að taka hvaða tilboði sem er eða hafna
öllum.
6uðm. í. Guðmndsson hrl.