Alþýðublaðið - 19.10.1948, Qupperneq 3

Þriðjudagnr 19. okt. 1948
ALÞÝÐUBLAÐIÐ
3
rgni til kyölds
í DAG er þriSjudagurinn 19.
októfaer. Páll Briem amtmaður
fæddist þennan dag árið 1856.
Þá eru í dag liðin 2150 ár frá
því er Scipio hinn eldri sigraði
Hannibal við Zama, árið 202 fyr
ir Kristsburð, og lauk þannig
öðru púnverska stríðinu með
sigri Rómverja hinna fornu yfir
Karþagoborgarmönnum.
Sólarupprás var kl. 8.30. Sól-
arlag verður kl. 17.55. Árdegis-
háflæður var kl. 6.50. Síðdegis-
háflæður er kl. 19.07. Sól er í
hádegisstað í Reykjavík kl.
13.13.
Næturakstur: Bifreiðastöðin
Hreyfill, sími 6633.
Næturvarzla: Lyfjabúðin Ið-
unn, sími 1911.
Ve<5ri$ i gær
í gær klukkan 15 var norð-
an kaldi um allt land, stinn-
ingskaldi á Suður og Suðvestur
landi en lygnari vestan lands og
á Vestfjörðum. Úrkomulaust
var um allt land, og léttskýjað
á Suður- og Suðvesturlandi, en
skýjað nyrðra. Á Norðurlandi
var kaldast á Möðrudal á Fjöll-
um, 4 stiga frost, en heitast 2
stiga hiti á Akureyri. Sunnan
lands var hiti frá 0 og upp í 6
stig, heitast á Loftsölum. í
Reykjavík var 3 stiga hiti.
Flugferðir
LOFTLEIÐIR: „Geysir“ er
væntanlegur frá New York
síðdegis í dag; fer til Kaup-
mannahafnar í fyrramálið.
, Hekla“ er í Amsterdam.
AOA: í Keflavík kl. 8—9 í
fyrramálið frá New York,
Boston og Gander til Kaup-
mannahafnar og Stokkhólms.
Skipafréttir
Laxfoss fer frá Reykjavík kl.
7.30, frá Akranesi kl. 9; frá
Reykjavík kl. 14, frá Borgarnesi
kl. 18, frá Akranesi kl. 20.
Hekla er í Reykjavík. Esja er
á Austfjörðum á suðurleið.
Herðubreið er í Reykjavík, og
fer héðan næstkomandi föstu-
dag austur um land til Akureyr
ar. Skjaldbreið var á Siglufirði
í gær á leið til Akureyrar. Þyr-
ill var í Skerjafirði í gær.
Foldin var á Skagaströnd í
gærmorgun, fer þaðan til Gríms
eyjar, lestar írosinn fisk. Linge
stroom er á Siglufirði. Reykja-
nes var í Bolungavík í gær-
morgun, verður á. Siglufirði í
dag. Lestár frosinn fisk til
Ítalíu.
Brúarfoss er í Leith. Byrjaði
að lesta í gær. Fjallfoss fór frá
Reykjavík 5. þ. m. til New
York. Goðafoss fór frá Rotter-
dam í gærkvöldi til Kaupmanna
hafnar. Lagarfoss kom til
GrGebbestad í Svíþjóð í fyrra
dag frá Siglufirði. Reykjafoss
fór frá Gautaborg 14. þ. m.
Væntanlegur til Reykjavíkur
dag. Selfoss fór frá Siglufirði
síðdegis í gær til Hólmavíkur.
Tröllafoss fór frá Hahfax 13. þ
m. til Reykjavíkur. Horsa fór
frá Leith 15. þ. m. Væntanleg
til Reykjavíkur í dag. Vatnajök
ull fór frá Hull 16. þ. m. til
Reykjavíkur.
Biöð óg tímarit
Nýtt útvarpsblað hefur hafið
göngu sína. Flytur það margs
KROSSGATA nr. 124.
Lárétt, skýring: 2 Hæsti, 6
tveir fyrstu, 8 stefna, 9 kljúfur,
12 hávaðinn, 15 þúfurnar, Ið
létt, 17 frumefnij 18 rneðvit-
undin.
LóSrétt, skýring: 1 Bleyta, 3
öðlast, 4 mikla, 5 tveir eins, 7
hlé, 10 barin; 11 kappsamar, 13
hryssa, 14 atviksorð, 16 hlýt.
LAUSN á nr. 123.
Lárétt, ráðning: 2 Súlna, 6 ak,
8 raf, 9 Rín, 12 flóknar, 15 trall,
16 snú. 17 T A, 18 skass.
Lóðrétt, ráðning: 1 Karfi, 3
úr,. 4 lasna, 5 Nf; 7 kíl, 10 nótna,
11 örlar, 13 krús, 14 alt, 16 S K.
konar greinar og myndir varð-
andi dagskrárefni útvarpsins.
Embætti
F. K. Warren, vararæðismað
ur íslands í Halifax í Banda-
ríkjunum, andaðist 2. október
síðastliðinn.
Söfn og sýningar
Listsýningin, Freyjugötu 41.
Opið kl. 14—22.
Septembersýningin í sýning-
arskála myndlistarmanna. Opin
kl. 11—23.
Þjóðminjasafnið: Opið kl.
13—15.
Nátturngripasafnið: Opið kl.
13,30—15.
Skemmtanir
KVIKM YNDAHÚS:
Gamla Bíó (sími 1475): •—
„Carmen" (frönsk). Viviane Ro
mance, Jean Marais, Lucien
Coedel. Sýnd kl. 9. — „Ding
Dong V/illiams" (amerísk).
Sýnd kl. 5.
Nýja Bíó (sími 1544): —
, Raunasaga ungrar stúlku“
(ensk). Jean Kent, Dennis
Price. Flora Robson. Sýnd kl.
9. ,,Glapræði“ (amerísk). Sýnd
kl. 5 og 7.
Ausíurbæjarbió (sími 1384):
,,Á elleftu stunöu“ (ensk). —
Raymond Loweil, Jean Kent.
Sýnd kl. 5, 7 og 9.
Tjarnarbíó (sími 6485): —
,,ÓIympíuleikirnir 1948“' —
(brezk). Sýnd kl. 5 og 9.
Tripolibíó (sími 1182): —
„Grunaður um njósnir“ (ensk).
James Mason, Lucie Mannheim,
Flerbert Lom, Clare Hamilton.
Sýnd kl. 5, 7 og 9.
Bæjarbíó, Hafnarfirði (sími
9184): , Flughetjan“ (frönsk).
Noel Noel. Sýnd kl. 7 og 9.
Hafnarfjarðarbíó (sími 9249):
„Á hverfanda hveli“. Sýnd kl.
8.
LEIKHÚS:
GuIIna hliðið, sýnt í Iðnó í
kvöld kl. 8 síðdegis. (Leikfélag
Reykjavíkur).
HLJÓMLIST:
Guðrún Á. Símonar heldur
söngskemmtun í Gamla Bíó í
kvöld kl. 7.15 síðd.
SAMKOMUHÚS:
Hótel Borg: Hljómsveít leik-
ur kl. 9—11.30 síðd.
Ingólfscafé: Spila- og
skemmtifundur 11. hverfis Al-
þýðuflokksfélags Reykjavíkur
kl. 8.30 síðd.
Tjarnarcafé: Skemmtifundur
Suðurnesjamanna kl. 9 síðd.
Otvarpið
20.20 Tónleikar: Kórkaflar úr
sálumessu Verdis (plöt-
ur).
20.35 Erindi: Mataræði og
manneldi, III.: Mataræði
á íslandi á komandi tím-
um (dr. Skúli Guðjóns-
son).
21.00 Tónleikar: Fiðlukonsert
eftir Carl Nielsen (plöt-
ur).
21.35 Upplestur: „Barnæska
mín“, bókarkafli eftir
Maxim Gorki í þýðingu
Kjartans Ólafssonar (Þor
steinn Ö. Stephensen
les).
22.05 Djassþáttur (Jón M.
Árnason).
Söngskemtntun Guðrúnar Á. Símonar.
UNGFRTJ GUÐRÚN Á.
SÍMONAR er nýkomin heim
frá söngnámi í London og
hélt fyrstu hljómleika sína
að þessu sinni í Gamla Bíó
s. 1- föstudagskvöld. Söng-
skemmtunin hafði verið boð
uð með löngum blaðaviðtöl-
um og talsverðu yfirlæti, líkt
og þar hefði farið höndum
um velviljaður en skamm-
sýnn og helzt til um of ákaf
ur impressario, en slíkir hafa
gert ungum og óráðnum lista
mönnum margan bjarnar-
greiðann. Þessi fyrirfram
bumbusláítur olli því, að
margir munu hafa ætlazt til
meira af söngkonunni en með
sanngirni varð krafizt og
hlutu þeir því næstum óhjá
kvæmilega að verða fyrir
vonbrigðum á söngskemmtun
inni, þótt hún væri að ýmsu
leyti ánægjuleg.
Söngskráin var vönduð og
allvel samansett. Fyr^t var
aría úr óperunni „Mefistof-
ele“ eftir Boito, þá lög eftir
Handel og Donaudy, síðan
lög eftir Beethoven, Brahms
og Bohm, þá fjögur íslenzk
lög og loks aríur úr óperun-
um -„Ga.vaÉeýiia rusticana“
eftir Mascagni og „Aida“
eftir Verdi.
Söngkonan sýndi talsverða
raddlipurð og leikni í hrað-
gengum tónaröðum og smá-
geröu flúri en röddin fær
ekki eðlilega framrás, er oft
talsvert ,,klemmd“ og sár og
jafnvel óviðfelldin á háum
tónumi- Miklar líkur eru þó
til að þetta kunni að lagast
við frekara nám, ef til vill
EINN af vinsælustu og víð
lesnustu rithöfundum íslend
inga, Sigurbjörn Sveinsson,
er sjötugur í dag-
Sigurbjcirn hefur um ára
íugi verið þjóðkunnur mað-
ur fyrir ritstörf sín. Hann
valdi sér það hlutverk að
fylla aútt skarð í bókmennt-
um þjóðarinnar, þegar hann
hóf að rita endurminningar
sínar, barnasögur og ævin-
týri, en áður hafði hann feng
izt allmikíð við Ijóðagerð, og
hana lagði hann -síður en svo
á hilluna, þó að rit har.s í
óbundnu máli séu í senn
meiri að vöxíura og kostum.
Sigurbirni var það köllun að
gerast brautryðjandi á sviði
íslenzkra barnabókmennta.
Harn braut brýr fortíðarinn
ar að baki sór og valdi sér
nýtt framtíðarsíarf, sem gaf
honum kost náinna kynna af
börnum og unglingum og
varð honum tvímælalausl
mikils virði varðandi ritstörf
in. Bairnabækur hans hlutu
strax í upphafi mikla út-
breiðslu, og vinsældir þeirra
æ síðan má bezt marka af
því, að þrátt fyrir fjölmarg-
air endurprentanir þeirra
hafa þær flestar löngum ver
ið ófáanlegar í bókaverzlun-
um- Þær hafa selzt upp i
hverri útgáfunni af annarri
og crðið ómetanleg eign æsk
unni í landinu. Jafnframt
hafa þær veitt hinum fuil-
orðnu lesendum unaðsstund
ir sannrar skemmtunar, en
það er einmitt aðalsmerki
allra góðira barnabóka, að
þær eiga einnig erindi til
hinna eldri.
En rit Sigurbjarnar Sveins
sonar hafa og ótvírætt bók-
menntagildi, eins og menn
geta bezt sannfærzt um af
heildarútgáfu barnabóka
hans, sem um bessar rnundir
kemur út í vönduðum bún-
ingi í tilefnj af sjötugsafmæli
höfundarins. Fyrra bindi rit
safnsins flytur Beirnskuna,
sem er kunnasta og vin-
sælasta bók Sigurbjarnar
Bernskan er ógleymanleg
bók, sér í lagi fyrri hluti
hennar, _en hann flytur hinar
látlausu en' þó mvndríku
bernskuminningar Sigur-
bjarnar. Síðara bindi rjtsafns
ins, sem kemur út fyrir jó-i
flytur hins vegar barnabæk
ur höfundarins aðrar en
Bernskuna: Geisla, þrjú ævin
•týri, Æskudrauma og Skelj
ar. Söguir þeirra hafa sumar
hverjar meira bókmennta-
gildi en Bernskan og marka
athyglisverðan þroskaferil.
Lyklarnir, Svanurinn, Svarti
ormurjnn og rauða rósin og
Heiðursimerkin, svo að til-
greind séu nokkur gieggrJu
dæmin, eru ekki aðéins ó-
venjuleg.ar og snillcar'.egar
barnabækúr. Þær eru smajf
sögur, sem bsra því órækt
vitni, hvers hefði mátt væn’ta
af Sigúrbirni á sviði þeÍTráþ
listgreinar-
Sigurbjörn Sveinsson hef-
Sigurbjörn Sveinsson
ur vérið fæddur skáld. I-2arin
er skyggn og næmucr á hrn
mörgu og yndislegu ævíntýri
þess manns, sem Ijær hinu
góða o-g fagr.a augu og eyru,
•elskar það og dáir og heíur
unun af að iáta aðra njóía
þess með iséir.' Lifið og tilver-
an hefur verið honum skáld
legt ævintýri, þótt á skiptifet
skin og skuggar, og hann lýs
ir því, sem fyrir hann fcer,;á
þann hátt, að lesendur hans
fylgjast af hrifningu og gleði
með því, sem hann ser og
heyxir. Þessir eru töfrar
Betrnskunná.r og annarra ■
bóka Sigurbjarnar Syeinssoii
ar.
Bækur Sigurbjarnar.eru
raunair glögg og sönn myifcl
af manninum, sem færðj þap:
í ietur, en hún skýrist að
sjálfsögðu og stækkar vio að
þekkja Sigurbjörn persónu-
lega, ræoa við hann og heyf.a
hann segja sjálfan frá. Hann
er í tölu þejrra manna, sem
vaxa æ meira af kynning-
unni og verða ógleýmanleg
ir í endurminningunni eftir
að leiðir skilur. Maðúr saísn
ar þess eins, að Sigurbjórn
skyldi ekki skrifa fleiih bæk
ur handa vjnum sínum og af-
dáendum í hópi barna, 'u:ng-
linga og fullorðinna og iær-
ast meira í fang. En sá sökn-
uður stafar af því, hversu-
mikils er um það vert, s.em
eftír þennan skemmtilega og
sérstæða Íistamaim liggur. f
Þeir verða færri en vilja,
sem sjá og heyra hið sjöiuga
afmælisbarn. En þeir verða
því fleiri, sem hugsa til Sig-
urbjarnar Sveinssonar í
þakklátrj gleði-
Helgi Sæmundsson.
hjá nýjum kennara. Talsvert
virðist skorta á músíkalskt
innsæi og næman listrænan
skilning á sumum viðfangs-
efnúnum, mörg. lögin voru
alltof hratt sungin og töpuðu
þannig með öllu áhrifamætti
sínum. En þetta getur einnig
lagazt með aldri og þroska,
og ef til vill hefur. eðlilegur
taugaóstyrkur átt nokkra
sök á þessum misfellum.
Fritz Weisshappel aöstoð-
aði söngkonuna mjög smekk
lega eins og hans er vandi-
Söngnum var vel tekið, og
varð söngkonan að syngja
nokkur aukalög. Sá, sém
þessar linur ritar, minnisL
þess ekki að hafa nokkru
sinr,i séð í húsum inni —
nema í blómabúðum og .við
jarðaxfarjr — jafnmikið ai
blómum og á þessum .hljóm
leikum. Komu jafnan b'lóm-
vendir, einn eða fleiri, á eft-
ir hverju lagi., og fer é'kjd
hjá því, að þessi erili allur
hafi haft truflandj áhrif á
alla viðstadda. Væri ekki-
heppilegra og jafnvel áhrifa
meira að bexa blómin inn öLl
í senn í lok hljómleikanna?
J. Þ.