Alþýðublaðið - 24.04.1920, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 24.04.1920, Blaðsíða 1
€refiö ikt af A.lþýÖuflolcl£ia.«Liia. 1920 Laugardaginn 24. apríl 91. tölubl. Alþbl. kostar I kr. á mánuði. Bát hvolEr. Tveir menn drukna. Á miðvikudaginn var voru menn að fara í fiskiróður austur i Vik í Mýrdal. Voru þeir komnir örskamt frá landi, þegar brimalda skall á bátinn svo honum hvoldi. Varð öllum bjargað nema tveimur bræðrum er hétu Kári og Sæ- mundur Jakobssynir, báðir ókvænt- ir menn. Sæmundur var fyrirvinna móður sinnar, er mist hafði mann sinn í sjóinn fyrir fáum árum. Báðir þessir menn voru ungir og mjög efnilegir. Þau eru orðin -rnörg mannslífin, sem fórnað hefir *verið ægi á þessari vorvertíð. Jrá Banmorkti. Khöfn 22. apríl. Vegna þess, að tap svo miljón- ¦um skiftir, á smjörútflutningi vof- ir yfir, hefir samvinnufélag bænda samþykt að annast sjálft um út- flutninginn, ef sjómannaverkfallið hættir ekki. Bakaraverkfallinu heldur áfram og er alþýðubrauðgerðin (Arbejd- ernes Fællesbageri) hætt að starfa. Kosningarnar. Khöfn 23. apríl. Þessir fiokkar taka þátt í þing- kosningunum (á roánudagian): Vinstri menn (J. C. Christeasen), róttækir vinstri menn (Zahle), óháð- ir jafnaðarmenn, iðnfiokkurinn (Er- hvervspartiet, — fékk einn mann við síðustu kosningar, klofningur úr íhaldsmönnum), íhaldsmenn og socíaiistar. Yilskiftakreppau. Sú fregn hefir fiogið eins og logi yfir akur og reynst sönn, að íslands banki neiti að selja ávfs- anir til útlanda, og ástæðan sé sú, að bankinn skuldi svo mikið erlendis sem stendur, að gjald- traust hans þar sé þrotið, og hann geti því ekki útvegað þár neitt fé til þess að ávísa. Afieið- ingarnar eru auðséðar. Landsbank- inn er miklu áhrifaminni banki, en íslands banki, sem hefir svo að segja allan seðlaútgáfuréttinn. Landsbankinn getur því vitanlega ekki staðið straum af öllum við- skiftamönnum ístands banka, sem nú leita til hans til þess að kaupa ávísanir á útlönd, og verður þá líka að neita um yfirfærslu pen- inganna. Jafnframt hafa bankarnir hækkað forvexti upp í 8%, sem þó sennilega er of lágt, eftir á- standinu að dæma. Ástandið er sem stendur þahn- ig: Þó áð menn eigi inni fé í bönkunum, þá kemur það að litlu haldi. Fyrst og fremst geta rhenn ekki fengið það greitt með gulli, og því næst ekki með ávísunum á erlenda banka. Bankarnir greiða þessar skuldir sínar til innlendra manna aðeins með seðlum, — þ. e. a. s. eigin skuldabréfum — sem hvergi eru gjaldgengir, nema hér á Iandi, og það aðeins á meðan almenningur ber traust til þeirra. Aftur á móti.er ómögulegt að fá þannig greiðslur, að hægt sé fyrir þær að kaupa lífsnauðsynjar frá útlöndum. Peningar manna hafa nú aðeins verðgildi eða kaupmagn innanlands. Algért viðskiftabann er þvf við útlönd, nema á út- flutningi. Aðalbanki landsins, íslands banki, hefir fengið seðlaútgáfurétt, skattfrelsi og margvísleg önnur hlunnindi, með tvent fyrir aug- um: að hann sœi viðskiýtafjárhag landsins borgið út á við, og að hann héldi ,uppi verðgildi seðl- anna í landinu sjálýu, með þvf að leysa þá inn með gulli og sjá um að ekki væru gefnir út fleiri seðlar, en viðskiftaþörfin krefði. Hefir bankinh brugðist skyldu sinni f þessum efnum, og þá hvernigf »*•..' Um stjórn íslands banka á við- skiftum landsins út á við er það að segja, að bankinn hefir aug- sýnilega ávfsað fyrir menn meiru fé til útlanda, heldur en landið hefir haft ráð á. Almælt er að bankarnir hafi ávísað til útianda frá nýári samtals 22—23 milj. kr., og af þessari upphæð hafi íslands banki. einn ávísað 16—17 milj. kr„ en inneign bankanna er- lendis hafi verið á nýári ura 10 milj. kr. Gjaldtraust bankanna er- lendis hafi því ekki verið nema um 13 milj. fcrónur, sem nú séu eyddar. Þá er spurningin, til hvers þessar 22—23 milj. kr. hafi verið notaðar. Svo lítur út, sem bank- arnir hafi aðeins áv/sað litlum hluta af kaupverði nýju togar- anna, því að megnið af verðí þeirra standi í Iánum í Englandi. Þó munu hafa gengið til þess nær 2 milj. kr. En rúmar 20'mil). kr. hafa þá gengið til annars, að- allega vörukaupa, þó að megnið hafi ekki gengið til kaupa á lífs- nauðsynjum. Það er augsýnilegt, að ef bankarnir, og þá aðallega íslands banki, hefðu (stemt stigu fyrir töluverðum hluta af þessum miklu greiðslum, þá hefði landið nú haft peninga erlendis til þess að greiða raeð lífsnauðsynjar. Og það minsta, sem Islands - banki hefði átt að gera, var að tilkynna kaupsýslumönnum með sæmileg-, um fyrirvara, hvað stæði fyrir dyrum. En önnur orsök þessarar viðskiftakreppu sást þó fyrst, er Htið er iengra aftur í tímann. Ef íslenzku afiirðirnar, aðallega kjtít og síld, hefðu verið seldar á rétt- um tíma, en ekki verið haldið áfram stjóralausu braski með þær, eins pg almenningi er nú orðið kunnugt, þá hefðu bankarnir nú

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.