Vísir - 15.04.1924, Blaðsíða 3

Vísir - 15.04.1924, Blaðsíða 3
VÍSÍR Dönsk játning. Margf róður og mikilsvirtur vis- JndamaSur Dana, hr. Erik Arup, saxi mjög hefir veriS tekinn til greina á danska hliö, í deilunni viS Noreg um Grænland, f lytur sérlega athugunarverSar kenningar í riti - sínu : „En historisk Redegörelse —" (Kmh. 1924), sem samin er út af • kröfum NorSmanna í því vnáli, og skal hér aS eins minst á nokkur atriSi, gagnvart skoSun- «im, sem hafa heyrst hér settar fram af ýmsum, fremur í þá átt aö draga úr gildi hins íslenska söguréttar yfir Grænlandi, enda f>ótt harla illa sitji á oss aS and- jmæla vorum eigin hagsmunum, jafnvel i bága viS álit Dana sjálfra. Höf. lýsir þvi yfir í ofangreindri ritgerð (bls. 32) „aS Grænland (eins og Island) — hafi veriS ó- isáS Noregi, enda þótt það hafi 'éengi staðiS í stjórnarfarslegu sam- tandi viS Noreg og síSan við dansk-norska rikiS" — „Þessi staSa landanna skertist alls ekki 1814, þegar þau komsst í samband íð viS Danmörk eina". MeS þessu viSurkennir höf. fyrst aS Gamli sáttmáli hafi ekki breytt ríkisstöðu Grænlands gagnvart Noregi, og PÍSan, aS Danir hafi heldur ekM öSlast neinn hlutlegan rétt yfir fiinni íslensku nýlendu, þegar Ðanakonungur einn kom til skjal- anna viS skilnaðinn frá Noregi, íyrir rúmri öld siBan. Þessi ótví- sræSa játning hins danska höf. stað- tfestir aS öliu leyti kenningu ís- íendinga um „óskert landsréttindi vor frá elstu tímum", sem enn- fremur var látin gilda, þegar mála- skilnaSurinn varS vi'5 Dani 1918, án breytingar á grandvallarlögum jþeirra. En höf. játar meira með $>cssu. Hann vi'ðurkennir, aS rétt- arkrafa Dana til Grænlands bygg- sst einungis á starfsemd þeirra i fiinni fornu nýlendu vorri á sein- ustu uinliðinni öld. Menn átti sig glögt á því, hvað íiöf. meinar mcð „stjórnarfars- íega" sambandinu viS nýlenduna. A6 sambandi'ð sé stofnaS með „gamla sáttmála" sést skírt eftir framsetning höf. Ennfremur felst það ómótmælanlega í orSum hans, pr þvi a6 Noregur öSla'öist engan mnráðarétt yfir landinu meS þessu sambandi, i hálfa sjöttu öid, og $>ar sem sambandiS viS Danmörk eftir 1814 var nákvæmlega hiS sama, áS þá þarf eitthvað nýtt að "Scoma fram í málinu, til þess aS höf, gcti, frá sínu sjónarmi'ðí, rétt- íætt kröfuna um eignarétt og drottinvald yfir Grænlandi. Qg hvatS er þetta nýja tilkall stutt viö ? Einokun og stranda- banni var haldiö þar uppi fyrir S.S14, Landsins haföi verið leitaS wp; trúboSun hafði veriS rekin þar £rá Noregi.heila öld áSur en Dan- toaork ein tók viÍS. Vísindastarf, siisn unniS var þáSan vestra, getur fcfeldur ekki stofnaS nýjan rétt yfir Græiilandi fyrir Dani, úr því aS •jrannsóknir og landmælingar Ege- its 0. fl. í NoregstíSinni, voru á- hrifalausar í því efní, samkvæmt eigin orSum höf., enda eru Danir langt frá því, aS standa framarlega í timanum, um verSleika eöa heiS- ur af uppgötvunum, utan eSa inn- an grænlenskra stranda, — f rá því er íslensk þjóS dó þar út. — ÞaS virSist því vera rétt og satt, sem þessi höf. tekur fram í framan- greindu riti (bls. 35) „aS Græn- land er þann dag í dag bygt af lægri, frumlegum þjóSflokki undir yfirráSum fáeinna útsendara frá hærri menningu,—verslunarmönn- um, læknum og prestum". Af þessu ályktar hinn heiSraSi höf., aS Grænland „sé nú einungis dönsk nýlenda". Og hann mun efalaust fá samþykki allra, sem' kynna sér þetta mál, um þaS, aS einungis þetta eitt er grundvöllur undir þeirri heimild, sem Danir hafa tekiö sér til landsins. En verSa aðrar siSaSar þjóðir heimsins á því máli, aS þessi grundvöllur sé fullnægjandi? AS athugaSri sögu Grænlands, er hætt viS, aS þessi átylla Dana verSi talin of hæpin, þegar fyrir réttlætisdóm' alþjóSa kemur. Enda tekur höf. og mjög skýrt fram yfirburSi og réttargildi hins ís- lenska landnáms, meS þeim orS- um: „Forna nýlendan var veruleg bygging Grænlands fyrir lífið og fyrir eftirkomendurna. En Egedes inikla verk var trúboðun". — „Hvorki Egede sjálfur, né neinn danskur maSur, sem kom til Græn- lands á 18. eSa 19. öld, í þjónustu trúlxiSsins eða verslunarinnar hugsuSu sér nokkru sinni aS dvelja þar alla æfi." — Að lokum getur höf. þess, til gildis fyrir „nám(I)" Dana á Grænlandi, aS þeir hafi aukiS tölu Skrælingja á c. 80 árum (1840— 1921) frá 8000 í 14300. Höf. kemst svo aS orði um þetta, aS „tæplega muni nokkur menningarþjóS geta lcyft sér aS vísa til annarar eins mannfjölgunar meSal siSIausra írumbyggjara undir nýlendu- stjórn". Og í þessu atriSi hygg eg aS frammistaSa Dana muni verða viSurkend, — þegar upplýst verSur fyrir heiminum saga Skræl- ingjanna undir núverandi yfirboS- urum þeirra. En hins getur höf. þessi ekki, aS sagt er af kunnug- ura (sbr. t. d. fyrirlestur hr. Sig. SigurSssonar), — aS varla muni íinnast lengur hreinkynja'ður bló'S- dropi meðal verslunarþýjanna þar vestra. Og hvaS dæmir heimurinn í því efni, þegar öll kurl koma til grafar, og litiS er einnig á fyrir- mæli þau, sem íiafa átt aS gilda þar í landi um samfarir viS villi- VýSinn. MálstaSur Islands í Grænlands- þrætunni hefir aldreí fengiS merki- legra ög öííugra sóknarskjal held- nr en þennan ritling hr. Arups, Skófatnaður allskonar, i íjölbreyttu úrvali kom meö e.s íslandi. HVANNBERGSBRÆÐUB -<4f> <4>#<00 «S»®<4|)»»£ A f $Trclle&Roíh8hf.Rvik.í m é i m Blsta ¥átryggiaearskritstd!a laoðsins. Stofiiuð 1910. Annast vátryggingar gegn SJé úg ^rnnat|éal m«ð bestu íáanlegu kjörum hjá áby§gf egum If rssía SlekS ¥átryesiagarfélögQm. W Margsr mU)ÖBÍr kréna greidðar ánniendum váfcryggf- endum í sí kaöabætar, L^tið þvi aðeins okknr anoast allar vðar ^átrfQð" ingar, þl er ySar áretoanlega borgi^. sáttmála, — en þessi misskilning- ur hefir veriS rækflega hrákinn hér heima (sbr. „EimreiSin", ,,Tíminn" o. s. frv.), — þar.sem sýnt hefir veriS fram á, aö söniu aSferS hefir eSlilega veriS beitt á Grænlandi eins og á íslandi, af sendiboSum Hákonar, cr almenn- ingur var fenginn til þess aS sverja land og þegna undir framkvæmd- arvald konungs : HallvarSur Gull- skór sýndi þaS hér á landi 1261 (einmitt þaS ár, er sama erindi var flutt í nýléndunni) hverri aS- ferS var beitt. MáliS kom þá fyrst fram á alþingi, þegar þaS var í raun og veru unniS meSal almenn- ings. í mótbárunum gegn rétti Xs- lands yfir hinni fornu nýlendu hef- ir engin röksemd komiS fram, sem ástæSuIausari og veigaminni er, en þessi órökstuddi fyrirsláttur um ríkisvald Grænlands sjálfs í samn- ingnum milli konungs og móSur- landsins meS nýlendu þess. ÞaS leiddi beinlínis af vöntun miSvalds í hinni eldri skipun íslenska rikis- ins, að konungur fylgdi þessari aS- ferS, sem öllum er kunnug. Af f jarlægSunum innan beggja hinna strjálbýlu stórlanda og af erfiS- leikum siglinga yfir isbundiS haf, kom þaS eSlilega, aS nýlendustaSa Grænlands opinberaSi sig, viS gamla sáttmála, í því, aS hann var gerSur samtímis og var sama efnis í báSum löndum (sbr. viSurkenn- ing FriSriks konungs 2.) AS Græn- L ¥. Tnlinins ^EmisktpaféíagshÚHÍnu2. hæSj Brunatryggingar: 10RDISK eg BáLTieA. §s Líftryggingar: ^ TOULE. Sj Áretðanleg félög. E2J ^ Hvergi betri kjör. ^, Vhiskaffið gerir alii ^Uða. "% sérstaklega vegna þeirrar stööu, h«4*Ö*np er hér á alþingi 1262 sem hann skipast í meSal þeirra, »«nsi§lar einnig sameiginleik þess- er lagt hafa til málsins á NorSur- ^ar orlagaþrungnu ráSstófunar löndum. Þess skal þó atS endingu fY™ S* getiS, aS hann tekur þaS athugun- arlaust upp eftir Finni Jónssyni, aS Grænland hafi sýnt „sjálfstæSa ríkisstöSu(I)" sína meS gamla Heiíífscla. 8<<4sitt». Heígt iMagnússon & €o. Úrsmiður & Leturgrafsri. Siinl 1178. Laugrarer 6& Mjólíiestar «g alt þeirn íilheyrandi, ódýrasl og best hjá mér. Einnig aðgerð- ir á hjolbebtum. — SIGURÍ?ÖB JÓNSSON. SÍKii 3 41. Einar Bsneðiktsáon, SÉHfl'S SfTRÖN. SlMI 1303,

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.