Vísir - 08.08.1930, Blaðsíða 2

Vísir - 08.08.1930, Blaðsíða 2
)) HianKM I Olsew | Nýkomniv Enskír Tomatap f körfum á 12 lb«. ímskeytf London (UP.) 7. ág., FB. Borgarastyrjöldin í Kína. Mikil orusta í aðsigi. Peiping: Til úrslita dregur i baráttunni um völdin í Kína. Mik- ií orusta er um þa'S bil aS hef jast í Shantung og Honan. Allar her- deildir NorSur.hersins eru á lei'S til orustusvæSisins. — Feng-yuh- siang stefnir her sínum í áttina til Hankow og Huschowfu, en Chiang-kai-shek hefir li'Ssafnað nor'Sur me'ð Tsinpu-járnbrautinni. Um hálf miljón hermanna bí'Sa reiSubúnir bardagans, en fjöldi herdeilda er enn á lerSinni. Flugslys. Kaupmannahöfn: Sjóflugvél frá Lufthansa, sem fór frá Stokkhólmi kl. 11 e. h. í gær meS póst til Eergen, fanst á sjónum í morgun nálægt Stora Aske. FlugmaSur- inn og loftskeytamaöurinn fórust. London (UP.) 8. ág. FB. Kosningabarátta í Finnlandi. Helsingfors: Frarrikvæmdar- nefnd þjóSlegu samsteypuflokk- anna hefir ákveSiS aS berjast fyr- ir því, a'S allir borgaraflokkarnir gangi sameinaSir til kosningaor- ustunnar gegn kommúnistum og verSi allir frambjóSendur borgara- flokkanna skuldbundnir til aS greiSa atkvæSi meS andkommún- istisku lögunum, sem ekki náSu fram aS ganga á síSasta þingi. Verkfalls-róstur í Frakklandi. Lille: VefnaSarverkamönnum og verkfallsbrjótum hefir lent saman á nokkrum stöSum1. 1 Ronco lenti hóp kommúnista saman viS lögregluna. Fjörutíu kommúnist- ar voru handteknir. — Fullyrt er, aS verkamenn séu aS láta sig í Flalluin. Verkfallsmenn eru farn- ir aS vinna í þremur verksmiSj- um þar. Forngripaskilin dönsku. ÁSur en alþingishátíSin hófst gekk forsætisráSherra Dana !á fund forsætisráðherra vors og af- henti honum í viSurvist sendí- herra Dana og þjóSmenjavarSar „gjafabréf" fyrir eitthvaS um 152 íslenskum forngripum, sem veriS hafa í söfnum Dana. Tók for- sætisráSherra við og þakkaSi. ÞaS er alkunna a'ð Alþingi og allar íslenskar stjórnir hafa sí'San 1925 gei*t kröfur til þess aS þeir íslenskir forngripir, sem komiS hafa í söfn Dana, en áSur hafa verið í eigu íslenskra opinberra stofnana, yrðu afhentir hingaS aftur, þar eð þeir væru eign landsins, og ættu því aö fylgja því bæSi að skynsamlegu viti og lögmáli réttu. Ráðgjafarneíndin hefir fyrir landsins hönd fariS meS málifi, og hefir fylgt því fram af fremsta kappi, og hefir enginn íslendingur nokkurn tíma viSurkent, aS Danir ættu nokkurn rétt tii slíkra gripa. I>aÖ liggur því í augum uppi, aS ekki getur hér veriS um neina gjöf af hendi Dana að ræða, hvernig sem þeir kunna aS líta á þaS, sem þeir auS- vitaS hljóta aS ráöa sjálfir. Það felst því heldur ekki í þakklætis- orðurn forsætisrá'ðherra vors nein viðurkenning á því, a*S hér hafi í heild sinni veriS um neina gjöf aS ræða; þakklæti hans er auS- vita'ð ekki fennají en I þakk- læti fyrir skilsemina, svo langt sem hún næi. Og þó er þakklætið nokkuð viðtækara, því að meSal gripanna eru ýmsir grip- ir, sem Danir áttu meS réttu þ. e. a. s., sem þeir höfðu keypt úr eigu einstakra manna og íslenska rik- ið aldrei haf'Si átt. MeSal þeirra gripa má telja útskorna eikar- kistu eftir Guðmund smið, þann er bjó til skírnarfontinn á Hólum, því hún er þeirra gripa merkileg- ust; hinir gripirnir semsvostendur á um eru flestir heldur þýSingar- litlir. Þessara gripa hafSi ráSgjaf- arnefndin heldur aldrei krafist, heldur bent á a:5 eSlilegast væri, að þeir væri hér geymdir og jafnvel boSið fyrir fullt andvirði, sem sjálfsagt var. Fyrir kistuna var t. d. boSiö a'S greiSa 1000 kr., einsog hún hafSi kostaS safniS danska. ÞakklætiS er því me'ð tvöföldum svip. Um þessa gripi er þess að geta, aS þeir eru hing- aS komnir aðallega fyrir tilstilli þjóðminjavarðar, sem lagSi mikla, a'S mínum dómi of mikla, áherslu á að fá þá. Hann komst aS sam- komnlagi viS þjóSminjavörS Dana um aS þeir kæmu hingaS. Rá'Sgjafarnefndin lagSi aftur á móti áherslu á að fá þá gripi, sem einhverju máli skiftu og voru ótvíræS eign íslenska ríkisins. Vai* þaS alveg laukrért, því hitt hefir, þó vafalaust væri í góSu skini gert, komiS aSstandendum málsins í Danmörku til þess aS halda, a'ð þeir gætu fríaS sig und- an að skila aðalgripunum, sem ís- lcnska ríki'ð ótvírætt átti, og lang- veigamestir og þýSingarmestir voru fyrir oss, me'S því sumpart að skila, sumpart að gefa aSra gripi í heild sinni, enþásemkrafS- ir voru. Þa'ð má þvi me'ð sanni segja, aS þa'ð er nokkuð gremju- blandin gleSi að taka við þessum gripum, því að af þeirn 27 grip- um, sem ráðgjafarnefndin að lok- um krafðist hefir aSeins verið skil- að 3%. Gremjan snýst ekki beint a'C dönsku stjórninni, því aS hefði hún ekki veriS, heföi alt setið við sama keip og áður. Hún hetir þó sýnt nokkurn skilning á kröfum vorum og hefSi vafalaust viljaS gera betri skil, ef hún hefði mátt því viS koma, og á framkomu hennar hljóta íslendingar aS byggja von um, aS full skil muni fást um síöir. . Gremjan snýst aftur á móti ein- dregið aS safnamönnum Dana, sem meS fullkomlega forsöguleg- um og algjörlega andlausum skiln- ingi á eSli safna og hagnýtum til- gangi þeirra, hafa hindrað dönsku stjórnina frá því, að gera oss þatin rétt, er oss bar, og hún ef fil vill hefði viljað uppi láta, ef hún hefoi komist upp meS þaíS fyrir moðreyk úr þessum svonefndum sérfræB- ___________VlSIR__________ ingum. Hér skal þó undantekinn Andrup forstöSumaSur sögulega- saínsins í FriSriksborgarhöll, sem tók á þeim kröfum, sem til hans safns voru gerSar, meS full- kominni nýtísku safnmanna hugs- un. ÞaS er furðulegt aS raemi, sem dags daglega ganga um söfn og handleika þau, skuli ekki geta skili'ð, að þau eru ekki „raritets- kabinet", þar sem safna megi inn gripum hugsunarlaust, af því einu að þa'ð eru gripir, en me'S því verða söfnin aS ruslaskrínu, þar sem öllu ægir saman kerfislaust. ÞaS virSist ekki mjög flókin hugs- un til skilnings, að hver, gripur eigi aS vera á þeim staS, þar sem hann kemur aS haldi, og þar sem hann á heima, af því aS hann breg'Sur upp mynd af menningu þess staðar, og að söfnin og aS- föng til þeirra verða að vera kerfuS, og aö hver hluturgrípiinn \, annan, svo aS niSursta'San verSi sú að söfnin sýni svo greini- lega mynd, sem auði'S er, af menningu aldaraSa á einum stað, eða þá um allan heim, þar sem efni eru til þess. Sé öSru vísi aS fariS, skipa söfnin sér á bekk meS svo nefndu Hartkopfs Museum eSa öðrum slíkum stofnunum. Ekkert er hættulegra heldur enn trúih á sérfræSinga. ÞaS er nú svo, aS ]ieir skipa fyrir um alt á fræSi- sviði sínu, og ef almenn skyn- semi ætlar að láta til sín heyra, er munni hennar fljótt lokaS meS því, að segja henni að hún hafi ckkert vit á þessu. Sannleikurinn er reyndar sá, aS sérfræSingar eru orðnir svo gjörblindaSir fyrir öllu nema því, sem þeir fást vi'S, a'ð þeirn finst þeirra svið vera ver- aldarnafli. sem alt skuli snúast um, og tekst því aldrei aS koma því í rétt samræmi eða hlutfall vi'S umheiminn og skilja aldrei a'ð alt á aS þjóna öllu, enn ekki alt einu. Það ver'ður því aS fara var- lega í aS hafa þá í ráSum. ÞaS má nota þá sem orðabækur til ]iess að slá upp í. en almenn skynsemi verður síðan að fella endanlegan og sjálfstæðau dóm um hvaS gera skuli, annars fer alt óhöndulega. Það er nú vonandi a'ð íslenska stjórnin og þingið haldi fram til streitu hinum uppruna- legu kröfum í forngripamálinu og styrki þar meS dönsku stjórn- ina í þessu efni í baráttunni viS nátttröll úreltrar danskrar safna- sérfræði. Enginn er líklegri held- ur en hún til þess, aS skilja atS hálfleyst vandræði skilja eftir alla gremjuna, sem fyrir var; þaS er einsog a'ð stökkva yfir Flosagjíl hálfa. Hún mun og minnast þess, að 1918 viðurkendu Danir full- veldi konungsríkisins Islands ogaS því eigi að fylgja ait, sem þanga'ð heyrir er ljóst, enda fengu Danir sama ár, spildu af Þýskalandi og heimtuðu um leiS og fengu þau skjöl og forngripi er þeim lands- hluta áttu aS fylgja. Af þeim 27 gripum, sem ísland hafði krafist hafa Danir afhent Valþjófsstaðarhurðina, sem er langmerkust allra íslenskra forn- gripa, sem Danir hafa komist yfir, hökui frá Hóladómkirkju með dýrasta Arrassaunt, sem Jón Ara- son keypti, en ekki gaf, einsog eitt blaS hermir^. til Hóladóm- kirkju, annan Grundarstóllinn; voru þeir upprunalega þrír þótt nú sé ekkí til nema tveir, og voru þeir ætla'ðir presti og djáknum, en letur-línan (rúnirnar) er aS öllum líkum ekki jafngamlar stólnum og loks altaristöflurnar frá Grund. Af gripum sem krafist var og ekki voru afhentir og ótvírætt ciga hér að vera, má nefna hinn Grundarstólinn, skrín undir helga dónu frá Keldum, vatnsdýr frá Vatnsfirði, uppihaldsstikur tveer, illennium hveiti í smápokum ÞÓRÐUR SVEINSSON & €0. 4 herbergi og eldhús með nú- tíma þægindum óskast 1. okt. Uppl. í síma 153 og 370. biskupsmítur frá Skálholti, smelt bókarspjöld frá Grund og ýmis- legt anna'ð fleira stórmerkilegt. Af öðrum gripum, sem heim komu og voru eign Islands má nefna forna forduka frá Kálfa- felli, Miklabæ og Hvammi, kor- póralshús frá Kálfafelli, stoðir ágætar og fornar frá Mælifelli, kaleik frá Eiðum, mösurker frá Odda, reykelsisker, brot júr ög- mundarbrík o. fl. Mundi almenning vafalaust fýsa að sjá þessa gripi alla, örfáir ]æirra hafa veriS sýndir, og ætti stjórnin þakkir skilið, ef hún vildi stuðla að því að þa'ð yrSi gerf. G. J. „Öháíur liorgari". Út af fyrirspurn „Óháðs borg'- ara" í Vísi 2S. júlí og aftur 7. ág. vill undirbúningsnefnd Alþingis- hátíðar láta þess getiS, aS hún hvorki telur sér skylt, né sér sér íært að svara nafnlausum fyrir- spurnum, enda þótt þaS leyni sér ekki frá hverjum þær séu, svo sem þessar —¦ þá vill hún 'samt aS þessu sinni upplýsa þennan „ÓháSa borgara" um þa'ð, að öll útboSin hafa birst í öllum dag- blöSunum í Reykjavík í fyrra haust og virSast flestir aSrir en hann hafa veitt þeim eftirtekt, því a'S nukið barst af tilboSum, og ssmkvæmt þeim var allur borð- búhaður keyptur, eða leigður, bæSi postulín, borðsilfur, borSdúkar, allur rúmfatnaður, stólar í veislu- skála, allur útbúnaSur tjaldanna, segldúkurinn í skálann, vatnssal- ernin, timbriS og jafnvel flögg og flaggstengur. Eldhúsáhöldin og matvælin keypti brytinn sjálfur í utanför sinni. Innkaupin hafa ver- iS mjög hagkvæm, enda hefir var- an selst greiSIega og færri fengiS en viljað hafa. \ AS gefnui tilefni vílí', nefndin taka þaS fram, um leið, aS út- sölur bæSi í Reykjavík og Hafnar- firSi á svokölIuSum Al])ingishátíS- ar vörum eru henni allar óvi'S- komandi, að undanskilinui þeirri, sem verið hefir í húsi Mjólkurfé- lags Reykjavíkur, þar sem áSur var ökuskrifstofan. Viðeyjarsnndið. Eittlivert mesta íþróttaafrek, sem unnið hefir verið lxér á þessu ári, var það, er hinn ágæti sundmaður, Magnús Maguússoa frá Kirkjubóli, synti í fyrri viku frá Viðey og innst inn á Reykja- ¦vikurhöfn. Mörgum af kmm- ingjum Magnúsar þótli það full- djarft teflt af honiun, er haiira sagði þeim fyrirætlun sína um sundið. Þeir vissu ramiar, aS liann var góður sundmaður, en hinsvegar að sundið er erfitt og i langt, en hann ekki f ullharðn- aður. En Magnús var ákveðina og sagðist skyldi alla leið. Svo var ákveðið að hefja sundM næsta góðviðrisdag. Snemma þann morgun ákváðu þeirMagta- ús og Jón Pálsson sundkennari, að haldið skyJdi af stað frá Við- ey um kl. 2. Veðrið leit vel út, sjór góður og austan andvarí, sem myndi vera til bóta fyrir sundmanninn. Kl. 2 um daginn var Magnús ásamt fylgdarmönnum sínum I Tlme to Re-tfre Get a FISK TilADE KflHRRtO, il.s. PAT. QH/ FISK ágætu dekk og slöngur nýkom- ið i ýmsum stærðum. Gæðin allcunn. Bílstjórar! Biðjið um FISE- delck, ef þér viljið fá varanlega vöru með góðu verði á bílhjól yðai'. Epill Vilhjálfflsson Gretíisgötu 16.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.