Vísir - 11.08.1938, Síða 4

VISIR
Jcndingur, er naut þeirrar á-
mægju að sjá þessi verk Brynj-
'Ölfs — og eg gladdist í liuga
yfir því, að framtíðin léti Is-
Jendingum í tc mikið lán, ef
Jhann fengi lieima að vinna slík
^verk — skreytingu slórliýsa
með freskó-myndum, — @em
Iiæfileikar lians áttu svo vel
Tvið og mundu njóta sin hest. —
-— En svo átli ekki að verða, —
jjolinmæði — tíminn var ennþá
eldki kominn hér lieima, að þær
systur, byggingarlist og rnálara-
jist, ynnu liönd í hönd að því
.að gera hús þjóðarinnar að
listaverkum, utan sem innan,
eins og þó hefir tíðkast á öllum
timum hér í álfu hjá íólki, sem
jkrefur þess að lifa í fegurð.
Þegar eg heimsótti Brynjólf
fyrst í París, lágu tvær bækur á
Jborðinu hjá honum; eg tók þær
sipp og sá að það voru Edda
Snorra og Heimskringla. Brynj-
ólfur sagði við mig, iá sinn
hæga og léttilega máta: „Eg
gríp í þær við og við“. Hann
hafði farið út í heim til þess að
kynnast verkum mannanna þar,
en heiman að hafði hann með
sér hin sterkustu verk norræns
anda — og greip til þeirra við
og við, og lét þau leiða dóm-
greind sína, er dæma skyldi
það, sem fyrir har. Djúp virð-
ing fylti huga minn þá þegar
fyrir þessum unga manni. Mér
skildist þá betur, hvaðan hann
hafði sinn mikla andlega kraft,
þessi sifelt veiki maður líkam-
. lega. Eg skildi stillingu og mögl-
unarleysi lians gagnvart öllum
erfiðleikum; tignarlegu festu
hans í mótgangi og sársauka;
og eins hinn sterka liuga hans,
sem var fyltur viti og athygli og
hafði yfir sér frið hins djúp-
vitra manns. Öll lians málverk
liafa á sér þessi einkenni hug-
ans, sem stýrði penslinum, vit
og atliygli, og eins hinn mjúka
og hlíða svip, sem kom af skap-
lyndi hans, er stafaði af um-
gengni hans við hið sterka, sem
hafði gagnsýrt alt lians innra
líf og gefið honum friðinn. —
—o—
Göfugur norrænn maður er
nú borinn til grafar; hann lifir
þó, þvi að hér má með sanni
segja, að „orðstírr deyr aldrigi
hveims sér góðan g;etr“, og góð-
an orðstírr eftirlætur Brynjólf-
ur Þórðarson. Ógleymanlegur
mun hann verða öllum, sem
vilja efla dygðir landsmanna.
Hann hefir gefið göfugt eftir-
dæmi. Hann bygði líf sitt á því
islenskasta af öllu íslensku:
viti, skynsemi og athygli, og
slyrkti þannig hæfileika sina og
Jistgáfu.
’Þegar íslendingar byggja sitt
Westminster Abbey eða Valhöll
— þeirra manna, sem hér á
þessum helga stað íslendinga
þjóðin leggur til hvildar eftir |
dáðríkt líf fyrir ættjörð okkar,
verður þú þar. Minst fyrir það,
að þú vanst þitt lífsstarf inögl-
unarlaust, sterkur og athugull
og kunnir að biða, — og fyrir
hve mikið þú fyrirgafst, því þú
varst einn sem sást og skildir
og þess vegna einmitt fyrirgafst
þú og þar i lá þín heimspeki. —
Þú varst mikill vinur vina
þinna, en dæmdir aldrei; beiðst
og lést tímann færa þróunina
til þeirra, sem enn eru blindir.
Og nú, lærisveinn Eddunnar
í listaheimi okkar, þú ert horf-
inn, en ekki dáinn — göfugi
norræni maður, — því að eins
og þú veist stendur skrifað:
„orðstírr deyr aldrigi".
ÞingvöIIum, 7. ágúst 1938.
Eggert Stefánsson,
söngvari.
Veðrið í morgun.
í Reykjavík 12 st., heitast í gær
15, kaldast 11 st. Úrkoma í gær
og nótt 10.2 jjim. Heitast á landinu
í morgun 19 st., Raufarhöfn, kald-
ast 8 st., á Horni. — Yf irlit: LægS-
in er nú út af Vestfjörðum og
hreyfist í norðáustur. -— Horfur:
Suðvesturland : Sunnan og suðvest-
an gola. Skúrir. Norðurland, norð-
austurland: Sunnan og suðvestan
gola. Rigning vestast.
Hæsti vinningurinn
(15 þús.'kr.) og næst-hæsti vinn-
ingurinn í Happdrætti Háskólans,
voru seldir í umboði Helga Sívert-
sen, Austurstr. 12.
Hjúskapur.
I dag voru gefin saman í hjóna-
hand af síra Bjarna Jónssyni, ung-
frú Sveinborg Sveinsson og Nói
Þ. Bergmann, járnsmiður. Ungu
hjónin far í kvöld með ,,Lyra“ til
útlanda.
Höfnin.
Botnv. Geir kom af veiðum í gær.
Olíuskip kom til Viðeyjar til H.l.S.
í gær. Fylgiskip Emden, tankskipið
„Schwartez Meer“ fór í morgun á-
leiðis til Azoreyja.
Skipafregnir.
Gullfoss er í Reykjavik. Goða-
foss fór í gærkvöldi frá Leith á-
leiðis til Hamborgar. Brúarfoss
kemur til Leith í dag. Dettifoss fer
vestur og norður í kvöld. Auka-
hafnir : Húsavík og Þórshöfn. Lag-
arfoss er í Kaupmannahöfn, Selfoss
í Reykjavík.
Spcgillinn
kemur út á morgun.
Farsóttir og manndauði
í Reykjavík vikuna 24.—30. júlí
(í svigum tölur næstu viku á und-
an): Hálsbólga 31 (51). Kvefsótt
68 (69). Gigtsótt 3 (o). ISrakvef
4 (5). Taksótt 1 (o). Rauðir hund-
ar 1 (o). Skarlatsótt 4 (4). Heima-
koma 1 (o). Kossageit 1 (o). —
Mannslát 4 (8). — Landlæknis-
skrifstofan. (EB).
Ferðafélag fslands
biður þá, sem voru með í skemti-
ferðunum á Snæfellsnes, seinni
Mývatnsferðinni, Vestf jarðaför-
inni, Hornarfjarðar og öræfaferð-
inni og Kerlingarfjalla og Hvítár-
vatnsferðinni, um að koma saman
í veitingasalnum í Oddfellowhús-
inu kl. 8)4, á föstudagskvöldið, til
að skoða, skiftast á og panta mynd-
ir úr ferðunum.
Ferðafclag Islands biður þess get-
ið, að það notar sjálft sæluhús sitt
í Kerlingarfjöllum næstkomandi
laugardag og sunnudag, og geta því
ekki aðrir gist þar.
Gengið í dag.
Sterlingspund ........ kr. 22.15
Dollar ............... — 4.55
100 ríkismörk......... — 182.24
— fr. frankar....... — 12.51
— belgur............... — 76.88
— sv. frankar....... — 104.17
— finsk mörk........ — 9.93
— gyllini .. .;........ — 247.95
— tékkósl. krónur .. —- 15 98
— sænskar krónur .. — H4-3Ó
— norskar krónur .. — 111.44
— danskfir krónur .. — 100.00
Emden.
Skipverjar keptu í gær við sund-
knattleiksflokk úr Ármanni og Ægi
I og sigruðu íslendingar með 7:1.
1 kveld keppa skipverjar við Val.
Leikurinn hefst kl. 8. Skipið fer á
morgun kl. 1, beint til Azoreyja.
Kapplið Vals,
er keppir við Þjóðverjana i
kvöld : Hermann Hemannsson, Frí-
mann Iielgason, Sigurður Ólafsson,
I-Irólfur Benediktsson, Jóhannes
Bergsteinsson, Guðmundur Sig-
urðsson, Ellert Sölvason, Egill
Kristbjörnsson, Björgúlfur Bald-
ursson, Þórarinn Þorkelsson og
Magnús Bergsteinsson.
Ferðafélag íslands
j ráðgerir 4 daga skemtiför aust-
'j ur á Síðu í næstu viku. Lagt af
' stað á þriSjudagsmorgun 16. ágúst
j og komið heim aftur á föstudags-
! kvöld. Fariö verður alla leið aust-
| ur að Kálfafelli og því að heita
I má um endilanga Vestur-Skafta-
j fellssýslu, en hún hefir að geyma
mikla fjölbreytni og sérkennilega
náttúrufegurð. í árbók F. í. 1935
eru bestu lýsingar af Vestur-
Skaftafellssýslunni sem til eru. —
{ Gist í Vík fyrstu nóttina, aðra í
> Kirkjubæjarkláustri og þriðju aft-
ur í Vík. Ferðin verður ódýr og
fararstjóri nákunnugur. Áskriftar-
listi á skrifstofu Kr. Ó. Skag-
fjörðs, Túngötu 5, og séu farmið-
; ar teknir fyrir kl. 12 á mánudag,
i 15. þ. m.
Næturlæknir.
Daníel Fjeldsted, Hverfisg. 46,
sími 3272. Næturvörður í Reykja-
víkur apóteki og Lyfjabúðinni Ið-
unni.
Útvarpið í kvöld.
Kl. 19.30 Hljómplötur: Létt lög.
20.15 Frá Ferðafélagi Islands. 20.25
Frá útlöndum. 20.40 Einleikur á
celló (Þórhallur Árnason). 21.00
Útvarpshljómsveitin leikur. 21.30
Orgelleikur úr Dómkirkjunni (Páll
ísólfsson).
Hitt og þettsu
Eina konan í heiminum sem
stjórnar flugfélagi, er Florence
Kerr Wilson, og heitir félag
hennar Wilson Airways, Ltd.
Það er í Afriku. — Félagið var
stofnað fyrir fjórum árum og
frú Wilson ákvað að gera það
vegna þess, að ef flugvélar liefði
liaft reglubundnar ferðir á þeim
slóðum, sem félag hennar liefir
nú, myndi maður hennar að
líkindum vera ennþá á lífi. —
Félagið á nú 16 flugvélar, en
fyrsti flugmaður þess var
Campbell Black, sá er sigraði
með Scott í Ástralíufluginu um
árið.
Bretar afhentu írum nýlega
eyju eina til umráða í nánd við
Cork á Suður-írlandi, en á eyj-
unni liafði í 129 ár verið aðal-
bækistöð fyrir landvarnir Breta
við suðurströnd írlands.
leicaH
VERKSTÆBISPLÁSS á góð-
um stað til leigu.Umsókn merkt
„75“ sendist Vísi. (183
KARLM ANNSV AS AÚR tap-
aðist frá Lækjartorgi um Hverf-
isgötu, Barónsstig að Fossvogi.
Skilist á afgr. Vísis- Fundar-
laun. (170
BRÚN kassamyndavél í óskil-
um um borð í Laxfossi. (180
TAPAST liafa 3 fihnspólur
framkallaðar og kopieraðar. —
Skilist til Ilans Petersen, Banka-
slræti 4. (182
KtlCISNÆEll
SUMARBÚSTAÐUR, raflýst-
ur og upphitaður með lauga-
vatni til leigu frá 15. þ. 111. A.
v. á. (169
EINHLEYPUR maður óskar
eftir einni eða tveimur stofum,
helst með sérinngangi, á góð-
um stað i bænum, nú þegar eða
1. okt. Tilboð nierkt „77“ send-
ist- afgr. (168
STÚLKA i góðri atvinnu ósk-
ar eftir ódýru herbergi, lielst í
vesturbænum. Uppl. í síma 1934
_____________________(167
NÝTÍSKU íbúð í austurbæn-
um, 1—2 herbergi og eldhús,
vantar ung hjón einhverntíma í
liaust. Tilboð auðkent „Varan-
,leg skilvisi“ sendist Vísi. (175
SÓLRÍK kjallaraíbúð, 3 stof-
ur og stúlknalierbergi, með öll-
um þægindum, til leigu 1. okt.
Sími 2930. (171
1—2 HEHRBERGI og eldhús
íil leigu frá 1. okt. n. k. Uppl.
í shna 2923. (176
2 HEBBERGI og eldliús ósk-
ast i austurhænum 1. okt. Uppl.
í síma 2732. (156
1 HERBERGI og eldliús ósk-
ast 1. október. Þrent í lieimili-
Skilvís greiðsla. Tilhoð leggist á
afgreiðslu Vísis í dag og morg-
un merkt „H.“ (189
1 HERBERGI og eldliús ósk-
ast 1. októher. Tilboð sendist á
afgreiðsluna merkt „Október“.
(188
2 HERBERGI og eldhús ósk-
ast í vesturbænum. Fullorðið.
Ahyggileg greiðsla. Sími 4292,
4878, eftir kl- 7, (187
LÍTIL íbúð óskast frá 1. okt.
Tilboð leggist inn á afgr. blaðs-
ins merkt „Á. K.“ (191
KKA(JPSK4PIIRl
NOTUÐ barnakerra óskast.
Sími 2926._______(166
KJÖTFARS OG FISKFARS,
heimatilbúið, fæst daglega á
Fríkirkjuvegi 3. Sími 3227. —
Sent heim. (56
Forssalaii
Kafnapstpæíi 18
selur með sérstöku tækifæris-
verði ný og notuð húsgögn og'
lítið notaða karlmannafatnaði.
ÚRVAL af fínum silkiundir-
fatnaði kvenna. Verð frá kr.
9.85 settið. Versl. Iíristínar Sig-
urðardóttur, Laugavegi 20 A. —
(178
FALLEGAR kvenpeysur ung-
linga og barnapeysur, afar lágt
verð- Háleistar, drengjasokkar
vandaðir o. fl. Versl. Kristínar
Sigurðardóttur, Laugavegi 20 A.
_____________________(179
ÁNAMAÐKUR til sölu. Aðal-
stræti 18. Sími 4361 og 5361- —
(190
I8l) ’Sfff ?UIIS ‘NOA1
■jujXpp .injojpiS .regoS Siuuig
•T3J3i|sddn 9n>piouTi[cp ‘S>[ n.ure
06 B nSnp njsæu i.req.reqc.i .m
-qoS So .mSoN THVaaVgVH
BARNAVAGN í góðu standi
óskast keyptur. Sími 1870. (174
KAUPUM FLÖSKUR, flestar
tegundir, Soyuglös, meðalaglös
og bóndósir. Öldugötu 29. Sími
2342. Sækjum heim. (142
G(Ö© TAÐA til sölu. Uppl. í
síma 3283. (173
PRJÓNAVÉL óskast til kaups.
Uppl. í síma 3571. Þórdís Jen-
sen. (177
SEM NÝ gaseldavél til sölu
ódýrt. Bergslaðastræti 54, uppi.
_______________________(186
NOTUÐ eldavél og notað, lít-
ið gólfteppi óskast. Sími 4738.
_ (185
2 SÝNINGARSKÁPAR, til
þess að liafa á búðarborð, til
sölu ódýrt. Sími 2584. (184
..................................... ..—————— ...... |
HRÓI HÖTTUR og menn hans. — Sögur í myndum fyrir börn. 162. BOÐBERINN.
RauÖstakkur, ]iú átt að fylgjast — Á fætur metS þig, við förum — Ef þig langar til aÖ verða — Hvert er erindi ykkar á
meÖ flakkaranum til sir Ivans, og til sir Ivans. En ef þít gerir til- langlífur, þá segÖu Eirík dauÖan. Wynn? — Berið sir Ivan kveðju
hlera hvað hann segir. raun til að svikja okkur .... — Eg lofa, að gera eins og fyrir okkar og segið, aÖ við séum með
mig er lagt. skilaboð til hans.
LEYNDARMÁL -5-5
HERTOGAFRÚARINNAR
Samarkand eða Koroum — eða þó ekki væri
lengra en Tiflis, munduð þér komast að því, að
i fornum mongólskum sögum er margt, sem
gefur upplýsingar um uppruna okkar og — að-
alsættír ykkar slandast engan samanburð við
■okkur.
Ein Tumene-prinsessa var liálshöggvin fyrir
að hafa sýnt Yarislav liinum mikla mótþróa, og
cg mun ekki rekja söguna lengra aftur í tímann,
*il ]iess að forðast að þylja nöfn, sem láta ann-
arlega í eyrum yðar. En eg get sagt yður, að
Tumene-prlns nokkur, löngu seinna, gerði Ivani
hinum grimma svo erfitt fyrir, að liann kaus
að friðmælast við hann, og sendi honum veg-
legar gjafir,' meðal annara gríðarstóra klukku,
lagða safirsteinum. En það kom ekki í veg fyr-
ír, að sonur þessaTumeneprins,legðiKhananum
af Krím 40.000 riddara, er hann lagði af stað
til þess að sitja um Moskva, en það var 1571, ef
eg man rétt.
„Þér megið ekki líkja okkur við villimenn,
A’egna þess að við börðumst við keisara Rúss-
Jands. Boris Goudonov var sannarlega feginn
aðstoð okkar í bardögum við Tatara, Cirkassíu-
menn og Clieremisa. Eg verð að játa, að við
vildum helst alt af berjast við Evrópumenn.
Það var Alexis Tumene, tengdasonur Péturs
mikla, sem var fyrirliði, er allagan mikla var
gerð við Pultava. í launaskyni ákvað Pétur
mikli, að umbætur þær, sem liann liafði á prjón-
unum í Rússlandi, skyldi ekki framkvæma í
okkar landi. Við eigum lieima mynd af Alexis
með fjaðraskreytta húfu og að öllu skrautlega
húinn, og með sítt yfirskegg, en keisarinn hafði
bannað öðrum að rækta skegg sitt þannig.
Fyrsli Tumeninn, sem rakaði sig var langa-
langafi minn, Wladimir. Það var liann, sem við
lá, að yrði slcolinn, samkvæmt fyrirskipun
Barclay de Tollj’. Eg veit ekki um ástæðuna.
Hann var fyrirliði Astrakan Kósakkanna sem
komu til Parísar og komu öðru vísi fram en
sæmilegl þótti í Champs Elysée. Afi minn mun
hafa verið djarftækur en ránsfé sitt lagði hann
á spilaborðin í Palais-Royal og lapaði því öllu.
Faðir Wladimirs naut í fyrstu hylli Katrínar
rniklu. Þegar hún var orðin þreytt á honum lét
hún liann kvongast liefðarkonu frá Anhalt. Það
var í fyrsta skifli, sem ætt mín tengdist ælt í
þessu landi. Eg vona, að eg verði seinasta
manneskjan af minni ætt sem það gerir. Eg
segi þetta ekki til þess að særa tilfinningar þin-
ar, Melusine, en þessi þýska kona var heimsk og
lciðinleg, og af sjö börnum, sem liún ól manni
sinum, var ekkert eftirmynd lians. Enginn sona
þeirra varð vaskur Kósakki.
Annna mín kom fná Erivan. Mér er sagt, að
cg líkist henni, en liún var fegurri en eg. Hún
var ástfangin upp fyrir bæði eyru i afa mínum
og kastaði trú sinni til þess að giflast honum.
En áður en þetta kom til hafði hún fengið hina
mestu aðdáun á veiðiskap og rækti veiðiskap
af miklum áhuga — og verður ekki á neitt
betra kosið.
Pabbi minn, sem kemur nú við sögu, er annar
maður af minni ætt, sem teng;dist þýskri ælt —
og einnig að þessu sinni Hohenzollara. En þér
verðið að hlýða á livernig þetta gerðist. Eins og
Wladimir, afi hans, var hann spilafífl mesta.
Hann sór þess eið, að vinna aftur alt, sem faðir
lians hafði tapað í Frakklandi. Og hann hefði
orðið gjaldþrota þar, ef maður sem ræður yfir
landi sem er eins stórt og sex fylki Frakklands,
gæti orðið gjaldþrota.
Ilann dvaldist alt að tíu mánuði hvers árs í
París og liann var meðlimur í öllum liesta-
mannafélögum, í París, Nizza og, víðar, á þeim
stöðum sem slikir menn sækja. í Aix kyntist
hann móður minni. Það var árið 1882. Kvöld eitt
var liann í Villa des Flours með Georgi Grikk-
landskonungi og Vassily stórhertoga. Þeir höfðu
drukkið þétt og það hefði ekki átt að skilja þá
eftir eina. Pabbi fór að segja hneykslissögur um
konur og sagði, að þær væri allar eins, og sagði
að liann, Tumene-prinsinn, skyldi kvongast
liverri lconu, sem örlögin færði lionum.
„Jæja,“ sagði Vallisy stórhertogi, „það er best
þér gangið þá að eiga fyrstu konuna, sem kem-
ur hingað inn.“
„Það skal eg gera,“ sagði faðir minn, „svo
fremi að hún sé ekki gifl fyrir,“ en faðir minn
var maður trúrækinn.
„Eg þori að veðja hverju sem er, að það gerið
þér ekki.“
„Hve miklu viljið þér veðja?“
„Eitt hundrað þúsund rúblum.“
„Eg tek veðmálinu.“
Mér er sagt, að Georgi Grikkjakonungi liafi
aldrei verið svo skemt á æfi sinni. Vesalings