Vísir - 02.08.1940, Blaðsíða 2

Vísir - 02.08.1940, Blaðsíða 2
 DAGBLAÐ Útgefandi: BLAÐAÚTGÁFAN VÍSIR H/F. Ritstjóri: Kristján Guðlaugsson Skrifst.: Félagsprentsmiðjunni. Afgreiðsla: Hverfisgötu 12 (Gengið inn frá Ingólfsstræti). Símar 1660 (5 línur). Verð kr. 2.50 á mánuði. Lausasala 10 og 25 aurar. Félagsprentsmiðjan h/f. Fyrirlitnir menn, JJÝLEGA hefir verið birt skýrsla um Finnlandssöfn- unina í vetur. Ef rétt er munað nam upphæðin eitfhvað* 160— 170 þúsundum króna. Sennilega er þetta langmesta fjársöfnun, sem nokkurntíma hefir farið fram hér á landi í styrktarskyni. Þótt við séum fleslum þjóðum fátækari, mun fjársöfnun til Finna óvíða hafa verið hlut- fallslega meiri en hér á landi. Og þessi fjársöfnún var ekkert bundin við stað né stétt. Víða í fámennum sveitum út um land- ið var hlutfallslega meira lagt af mörkum en'hér i höfuðstaðn- um. Samkomur voru haldnar víðsvegar um landið og allstað- ar var sama upp á teningnum: Menn gáfu fé og muni, af fús- um og frjálsum vilja. Örlög finsku þjóðarinnar runnu Is- lendingum til rifja. Við settum okkur í spor Finna. Þeir voru jafnaldrar okkar sem sjálfstæð þjóð. Þeir höfðu sýnt, að þeir kunnu með frelsi sitt að fara. Það var níðst á þeim af þeim, sem meirimáttar voru. Finn- landssöfnunin var ekki annað en samúðarvottur smælingja, sem réttir öðrum smælingja hlýja hönd, þegar hann á bágt. En svo gerast einhver þau hryllilegustu tíðindi, sem nokk- urntíma hafa komið fyrir í ís- lensku þjóðlífi. Flokkur manna setur upp kuldaglott, hæðist að löndum sínum fyrir móðursýki og tilfinningadekur og segir að Finnum sé það ekki nema djöf- ulsins mátulegt, að Rússar mali þá undir sig. Sumir forsprakkar kommún- ista hafa ekki áttað sig á því enn til bessa dags, að þeir með framkomu sinni í Finnlands- málinu, gengu fram af öllum ærlegum mönnum á íslandi. Þeir láta sér ekki skiljast, að þeir með þessari framkomu sinni komu upp um sig í eitt skifti fyrir öll. Þeir sýndu ekki einungis það, sem áður var vit- að, að þjóðfélagshugmyndir þeirra eru aðrar en alls þorra manna á þessu landi, heldur og hitt, að drengskaparhugmyndir þeirra eiga ekkert skylt við ís- lenskan hugsunarhátt. Þetta var því sviplegra og níðangurslegra, þar sem þeir bæði á undan og eftir hafa talið sig hina einu sönnu vini allra smælingja og meistara sinn verndara allra smáþjóða. Forsprakkar kommúnista hafa ekki skihð þetta. Þeir hafa ekki birgt ásjónu sína og hörf- að út í skammarkrókinn. Þeir hafa þvert á móti rifið sig eins og rakki, sem eltir bíl. Þeir skilja ekki einu sinni það, að oftast er þeim ekki svarað, af þvi að ekki er tekið meira mark á þeim en rakkanum, sem held- ur að hann sé að reka bílinn á flótta. Eftir að hafa dáðst að því hreystiverki hinnar rússnesku stórþjóðar, að sigra að lokum hina finsku smáþjóð, láta þess- ir piltar sig hafa það, að lelja sig hina mestu sjálfstæðisfröm- uði. Eftir að kúgun smáríkj- anna við Eystrasalt undir rúss- neska einræðisvöndinn hefir verið lýst sem „glæsilegum al- þýðusigri" látast þeir vera að berjast fyrir lýðræði. Og þó er enn ótalin kórónan á allri sví- virðingunni. Eftir að þeir hafa tignað og dásamað landráða- manninn Kuusinen, leyfa þeir sér að tala um „finilu herdeild- ina" innan annara flokka. Þetta er alveg eins og þegar blökku- maður brígslar hvítum manni um að hann sé „bölvaður negri"! Forsprakkar kommúnista verða að láta sér skiljast, að ær- legir menn hafa skömm á þeim. Eftir að þeir komu upp um sig í Finnlandsmálunum, duga þeim engin látalæti, enginn dul- búningur, engin loddarabrögð. Síðan hafa þeir verið fyrirlitn- ir. Þeir eru fyrirlitnir. Þeir verða fyrirlitnir. a Bækur Menníngar- sjóðs og Þjóðvina- félagsins að koma út. Upplag á 13. þús. T" yrstu þrjár bækurnar af sjö, sem bókaútgáfa Menningarsjöðs og Þjóðvinafé- lagsins gefur út á þessu ári, eru nú að koma út. Eru bækurnar gefnar út í rúml. 12 þús. ein- tökum, eða aðeins fyrir áskrif- endur. Bækurnar, sem nú eru að koma út eru: Sultur, eftir Ham- sun í þýðingu Jóns Sigurðsson- ar frá Kaldaðarnési, Markmið og leiðir, ef tir A. Huxley, í þýð- ingu Guðmundar Finnbogason- ar, Viktoría eftir L. Stracbey, í þýðingu Kristjáns Albertssonar. Farið er að senda bækurnar lil áskrifenda út um land, en um miðja næstu viku verður opnuð afgreiðsla hér í bænum, þar sem kaupendur hér geta sótt bækur sínar. Það má teljast örugt að pappír fáist í þær fjórar bækur, sem koma eiga út síðar á árinu. Upplag þessara bóka er það stærsta, sem gefið hefir verið út hér á landi, 'en áskrif endasöf nun hefir að mestu verið unnin i _______________________VISIR________________________ Öryggisráðstafanir lög- reglustjóra eru ekki gerðar í samráði við borgarstjóra. Fpá bæjapstjópnapfundi. Bæjarsljórnarfundur var haldinn í gær og urðu þar nokkr- ar umræður um þær ráðstafanir, sem lögreglustjóri hef- ir tilkynt, að muni koma til framkvæmda 15. þ. m., nefnilega myrkvun bæjarins, lokun kaffihúsa kl. 10 e. h. o. fl. Bjarni Benediktsson gerði þá fyrirspurn, bvort þessi fyrir- skipaða lokun, sem ofar getur, væri gerð með vitund eða sam- þykki borgarstjóra, eða hvort gengin væri í gildi ný lagafyrir- mæli um lokun þessara staða. Þá spurði Bjarni einnig hver ætti að bera kostnaðinn við myrkvunina, því að varla væri hægt að ætlast til þess, að bær- inn bæri kostnaðinn, sem af þessu leiddi. Borgarritari varð fyrir svör- um og kvað hann borgarstjóra enga vitneskju hafa um þessar ráðstafanir og hafi hans ráða ekki verið leitað. Nokkrar frekari umræður urðu um þetta og voru bæjar- fulltrúarnir sammála um, að lögreglustjóri hefði farið út fyr- ir valdsvið sitt með þessum á- kvörðunum. Þá bar og Jón A. Pétursson fram fyrirspurn um það, hvort búið væri að sjá því fólki fyrir vistarverum, sem ráðlagt hefir verið að leita út úr bænum og jafnvel upp til f jalla. Það væri til lítils að ráðleggja fólki að halda á brott úr bænum, ef því væri sVo ætlað að liggja á berri jörðunni, undir berum himni, þegar fer að hausta. Bæjarstjórn gerði enga álykt- un um þessi mál að sinni, en það er ekki laust við að tilkynn- ingar lögreglustjórans komi mönnum nokkuð undarlega fyr- ir sjónir, eftir þessar uppjýs- ingar, sem fram hafa komið á bæjarstjórnarfundinum. Hvað kemur lögreglustjóra til að kalla blaðamenn á fund sinn og tilkynna þeim fjölda alvarlegra ráðstafana, án þess að ráðfæra sjálfboðavinnu. Hefir útgáfan samtals 156 umboðsmenn úti um Iand. sig að minsta leyti við yfirvöld bæjarins? Fyrirætlunin um að myrkva bæinn hefir vakið mikinn ugg meðal bæjarbúa. Menn óttast að hér verði hið sama uppi á teningnum og víða annarsstað- ar, að glæpir fari í vöxt, og er það ekki að ástæðulausu, að menn hugsa svo. Á sumrum er lítið um glæpi hér í bænum, en þegar skyggja tekur, færast þeir í vöxt. Hvað verður þá, ef bærinnÁ, verður í algerðu myrkri? Þá virðist vera til litils að fjölga lögreghmni um að eins 16 menn — fjölga í hverjum varðflokki um 5—6 menn. Bæjarstjórn hefir enn ekki tekið neina endanlega ákvörðun í þessu máli, en mun gera það á næstunni. Hún mun vafalaust taka eingöngu þær ákvarðanir, sem heillavænlegar mega þykja. Lögreglustjóri hefir gefið blaðinu þær upplýsingar í morgun, að tilmæli um myrkv- vmina hafi komið fram frá breska setuliðinu í bréfi, sem loftvarnanefnd var ritað og hafi hann því viljað, að bæjarbúar yrði viðbúnir því að myrkvun yrði framkvæmd frá þeim tíma, sem Bretar óskuðu. Ennfremur kvaðst lögreglu- stjóri hafa skrifað borgarstjóra um þær tillögur um lokun skemtistaða o. þ. h. Kæmi sér auðvitað ekki til hugar að grípa fram fyrir hendur hans, en hefði aðeins i bréfinu skýrt frá þeim ráðstöfunum, er hann teldi æskilegast að yrði gerðar, en hinsvegar hefði hann talið að þessar ráðstafanir myndi fá hylli almennings og samþykki bæjarstjórnar og rétt að þær kæmi almenningi fyrir sjónir, áður en bæjarstjórn fjallaði um þær. Elugskýlið í Skerjafirði breonur. Hafepninum bjargaö frá eydileggingu. Um kl. 11 í morgun kom upp eldur í flugskýli Flugfélags Is- lands í Skerjafirði, og greip hann svo fljótt um sig, að við eldinn varð ekki ráðið, og brann skýlið, að svo miklu leyti sem það brunnið gat, til kaldra kola. Nýja flugvélin, TF-SGL eða Haförninn, var í skýlinu, en það tókst að bjarga henni strax er eldurinn kom upp, renna henni út úr skýlinu og tryggja hana gegn eldinum, þannig, að engar skemdir urðu á henni. Bensín mun hafa verið geymt í flugskýlinu og urðu allmarg- ar sprengingar af þeim sökum og bál mikið. Slökkviliðinu var strax gert I aðvart og kom það á vettvang kl. 11.15 og hafði meðferðis dælubifreið, og var sjó dælt á bálið. Vatnshani er enginn þarna nálægt, og varð því i fyrstu að nota handdælur, þar til tekið var að pumpa sjónum upp. Þegar tíðindamaður Vísis kom á brunastaðinn var flug- skýlið að mestu í rúst. Þakið var hrunið og járnklæddir veggirn- ir smám saman að hrynja. Eld- urinn var farinn að dvína enda var slökkviliðið margment á staðnum og gekk ótrauðlega fram í því, að kæfa eldinn. Um upptök eldsins er enn ó- kunnugt, en breskir setuliðs- menn hafa hafst við í skúrnum og tókst einum þeirra að bjarga flugvélinni nýju „Haferninum" með því að vaða inn i eldhafið, losa um bremsuna og fá menn sér til hjálpar til að draga vél- ina út. Mestum erfiðleikum olh það, að fyrir framan vængi vélarinn- ar hafði verið bundinn box- knöttur, sem var bundinn í loft og gólf, og stóð hann fyrir vél- inni, en reykurinn var svo mik- ill, að það gekk seint að finna taugarnar og skera á þær. Hefði eldurinn komist í flugvélina, hefði hún fuðrað upp í einni svipan og gereyðilagst. rie iillieriir. XT egurinn austan Þingvalla- vatns, frá Sogsfossum fram með Miðfelli og Arnarfelli að Gjábakka er nú að heita má f ullbúinn., Búið er að bera ofan í allan veginn, nema á örstuttum kafla í Hrafnagjárhallanum, en sá kafli er vel fær, þegar þurt er í veðri. Hefir vegiirinn verið allmik- ið notaður í sumar, endá er leið- in mjög falleg. Unglingar úr Beykjavík hafa unnið við þessa vegalagningu. Þegar þessi vegur er f ullgerð- ur, er hægt að aka umhverfis alt Þingvallavatnið. Þessi veg- ur á að vera til vara að vetrar- lagi, ef aðrir vegir teppast af snjókomu. Skuldugar borgir. Frá 1936—39 minkuö'u opinber- ar skuldir 272 stærstu borganna í Bandaríkjunum um 88 milj. doll- ara. Eru skuldirnar samtals taldar 8.500 milj. dollara. Þær borgir, sem hafa meira en 500 þús. íbúa, og skulda minst, samanborið vi'Ö íbúa- tölu, eru Milwaukee (Wisconsin), San Francisco og St. Louis, en þær, sem skulda mest, eru Buffalo (New York), Detroit og Philadelphia. »KOHI ÞEIB BABA« Vidtal viö Sir Edward Grigg, þingfulltrúa hermálaráduneytisins. Af viðtali því, sem hér fer á eftir má sjá, að Bretar telja sig örugga um að geta hrundið innrás Þjóðverja, þegar til hennar kemur. En Þjóðverjar hafa einnig „átkvæðisrétt" í þessu máli og eru ekki alveg sammála Bretum í því. Þeir hafa áður gert það, sem af öðrum var talið óframkvæmanlegt. Síðast þegar eg átti tal við Sir Edward voru ástæður allar mjög frábrugðnar því, sem þær eru nú. Þegar styrjöldin hófst, var hann skipaður i líttöfundsverða stöðu: Hann varð þingfulltrúi upplýsingaráðuneytisins. Nú er það starf hans að svara þeim spurningum, sem fram eru bornar í neðri málstofunni við- víkjandi hermálaráðuneytinu. Eg þykist viss um, að hann kunni vel við sig í þessari stöðu, því að hann er fyrst og fremst hermaður og sem hermaður ber hann gott skynbragð á alla þá erfiðleika, sem á dynja nú. Hann er greinilega vongóður um úrslitin og hefir traust á því, að alt muni fara vel að lokum. Það traust er ekki bygt á neinum lausum hugarórum, eins og oft hjá almúgamanninum. Sir Ed- ward veit hvað hann er að fara og hann segir manni allan sann- leikann. Eg spurði hann auðvitað þeirrar spurningar, sem er á allra vörum í dag, spurningar, sem hefir verið orðuð á ýmsan hátt. „Haldið þér að hléið á hern- aðaraðgerðum Þjóðverja tákni að þeir ætli að láta okkur í friði og fari að beita sér annarsstað- ar?" Sir Edward svarar hiklaust: „Þeir verða að reyna annað- hvort innrás eða að loka okkur inni, og ef þeir lokuðu okkur inni myndi það tákna innrás í einhverri mynd. En ef þeir leggja ekki út í innrás, þá verða þeir að hafa mjög góðar og gild- ar afsakanir fyrir því að þeir hættu við hana. Með hverjum degi, sem líður eykst styrkur okkar. Vopnunum, byssum, flugvélum og skotfærum fjölg- ar í sífellu og að meðtöldum þeim mönnum, sem verið er að æfa, höfum við rúmlega 2 milj. manna undir vopnum. Nei, eg efast ekki um, að Hitler muni gera tilraun til innrásar. Enginn maður, sem hefir gengið jafn- langt og hann, getur snúið af braut sinni, án þess að bíða sið- ferðilegan ósigur." „Og hvernig haldið þér að hann komi, á sjó eða i lofti, eða hvorttveggja?" „Eg get ekki sagt yður það fremur en nokkur annar, sem hefir kynt sér bardagaaðferðir Þjóðverja. Það verða eingöngu getgátur. En eg get sagt yður eitt, sem eg er sannfærður um. Þjóðverjar hafa altaf haf t þá að- ferð, að beita sér af öllu afli í byrjun, til þess að brjóta á bak aftur varnir og viðnámsþrótt andstæðinganna. Við verðum að búast yið ægilegum tímum. Hitler mun einskis láta ófreistað til þess að sigra okkur í snatri." „Mun hann beita gasi?" „Ef menn þeir, sem undir hann eru gefnir, halda að þeir geti bugað okkur með gasi, þá munu þeir nota það. Við verðum að vera við öllu búnir og nú er svo komið, að við erum það. Það var óttalegt að þurfa að eyði- leggja franska flotann, en breska stjórnin sýndi þar ein- beitni sína og allrar þjóðarinnar. „Eg geri ráð fyrir að einhverj- ir hljóti að komast hingað, ef innrás verður reynd?" „Auðvitað komast einhverjir hingað. Það er auðveldara að lenda úr flugvél en af sjó og Þjóðverjar eru því lika miklu vanari. En við erum tilbúnir að taka á móti þeim. Vitið þér að við höfum eina miljón manna í sjálfboðaliðasveitum sem eiga að fást við fallhlífarhermenn. Við höfum meira en 2.000.000 hermanna um alt landið og vörnum er þannig hagað, að. hægt er að flytja sveitirnar til og frá, með örstuttum fyrirvara." „Og hvað um möguleikana fyrir innrás af sjó?" „Við höfum yfirráðin á haf- inu og eigum auk þess flugher, sem hefir staðið sig ágætlega i orustum. Menn verða að hafa í huga, að til þess að hægt sé að setja her á Iand með árangri, verður ekki að eins að finna stað, þar sem hægt er að fara á land, heldur verður einnig að vera mögulegt að halda uppi öll- um samgöngum um þann stað. Innrás með þungum vígvélum er að eins möguleg af sjó. Og hún er ekki neinn barnaleikur samt." • Eg minnist á loftárásirnar, sem hefðu verið gerðar á, að því er virðist, óvarða staði á strönd- inni og hafa vakið talsverðan ötta. Sir Edward kvað þessar árás- ir vera þannig, að flugvélar komu alt í einu út úr skýjaþykn- inu, vörpuðu niður sprengjum og hröðuðu sér á brott, áður en tekið var eftir þeim. „Eg tel ekki þessar árásir mjög veigamiklar. Þær munu aðallega vera i njósnaskyni. En þegar flugvélarnar koma í hóp- um, tekst iokkur venjulega að veita þeim heitar móttökur. Árangur flugmanna okkar og loftvarnasveita gegn þeim, gefa góðar vonir. Eg ætla ekki að halda því fram, að þessar loft- árásir geri ekki skaða og muni ekki verða mörgum að bana. En eg veit að þjóðin á þessari litlu eyju er fastráðin í þvi, að láta fremur lífið en gefast upp. í þjáningum vorum munum vér sýna þrek og þor, sem allar árás- ir nasismans munu brotna á."

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.