Vísir - 18.07.1955, Blaðsíða 5

Vísir - 18.07.1955, Blaðsíða 5
Mánudaginn 18. júlí 1955 TtSIB 9- Gros vorui notuð gegri hvers- kyns kvillum fyrr á tíinuni. Sk^wnwntiieg &a fw*óðtefj grein uwn slíkar 9jni.smu~tjar. í síðasta hefti Garðyrkjuritsins, sem' Vísi hefur borizt, og er að þessu'sinni helgað 70 ára'afmæli Garðyrkjufélags íslands, eru margar skemmtilegar og fróðlegar greinar, m.a. eftirfar- andi grein, sem heírtií Fornar ..grasnytjar", fjallar um jurta- lækningar og er eftir ritstjórann, Ingólf Davíðsson. þannig: Maður tekur af blöð- Frá upphafi vega hafa þjóð- unum smásöxuðum 12 lóð, 24 irnar notað fjölmargar urtir til lóð af nyjU; ósöltuðu sauða-| heilsubótar. Margt hefur venð.^ÖTÍ. og sýður, þetta saman' um þau efni sknfað sumt hmd- um gtund síð£m skal sía his| urvitni og blandið h3átru, en þunna ^ kreista vel ur þvi og ýmislegt líka réttilega athug- ,geyima sígan_ Smyrsli þessi eru' hið bezta meðal að bera á verki, að, byggt á reynslu kynslóð anna. Margir kannast við rit stirðar taugar og tök. Blöð jurt Jóns Jónssonar • garðyrkju- manns: „Lítil ritgjörð um nyt- semi nokkurra íslenzkra jurta" arinnar, þurrkuð og steytt í duft, mega einnig blandast með smjöri, 4 lóð af blöðunum móti Tók Jón rit þetta saman eftirj 12 lóðum smjörs. Eru þá smyrsli ýmsa höfunda og nefnir helzt þegsi einkar góð til að græða sár og öll útbrot á hörundinu. til Olaf Olavíus, Eggert Olafs- son, Odd Hjaltalín, Svein Fáls- son og séra Björn Halldórsson í Sauðlauksdal. Hin merkilega' Fjallagrös bók séra Björns, „Grasnytjar". á helzt að taka í vætu, þurrka eða gagn það, sem hver búandi' síðan og hreinsa vandlega. Þau maður getur haft af þeim ósánu styrkja, draga saman, mýkja villijurtum, sem vaxa í landar- vallgang, næra, hreinsa blóðið eign hans", kom út 1783, en er, og drepa orma. Fjallagrös eru nú orðin fágæt. Séra Björn o. fl. íslenzkir höfundar byggðu að ýmsu leyti þekkingu sína. (á lækningamætti grasa) á er- lendum ritum, sennilega eink- um á urtabók „Hinriks Hörpu- strengs" (og Liber Herbarum). Henrik Harpestreng lifði á dög- um Snorra Sturlusonar (dó því góð móti lungnaveiki, kvefi og hósta og bæta meltinguna. Þau má brúka bæði smáskorin og líka i'dufti, sem te, eða sem mauk.og hlaUp. Af teinu er gott að drekka litla pelaskál í einu. Fjallagrös eru þar að auki hin hollasta fæða fyrir sóttveika menn, sem eigi þola annan mat. Með þeim má lita gult, séu þaú 1244) og var læknir og kan úki í Hróarskeldu í Danmörku. soðin með álúni. Hefur sennilega lært í Suður- löndum, e. t. v. í Salernó á ftalíu, og haft þekkingu sína á urtalækningum frá Miðjarðar- hafslöndunum. Henrik er í forn um heimildum kallaður læknir Eiríks konungs (plógpenings).., Þegar í lok 13 aldar var í^l.^^^Zírv^Aíbm^n að þýða eitthvað:af urtabók kg rótum gf buig m seyði og hans á íslenzku. Sumt í urta Ætifífill ;í (tunfífill). „Blöðum 'hans skal safna áður en blömin springa út, én rótiria skal grafa upp á haustin. Jurtin örvar vallgang og þvag,'eyðir bólgu', bók Henriks er þýðing á latn- esku kvæði (D.e viribus her- brum), sennilega . ritað af frönskum manni seint á 11. öld. Svo djúpt standa rætur is- lenzkra grasalækninga. Já, og líklega lifir andi hins fræga læknis fornaldarinnar, Hippó- kratesar, meir en 400 árum fyr- ir Krist, enn í sumum ráðlegg- ingunum. Ekki skal fara lengra út í þá sálma, heldur birt nokk- ur sýnishorn úr ritgjörð Jóns Jónssonar (útg. 1880) til gam- ans og fróðleiks.'Enginn dómur skal lagður á sannindi þeirra fræða (um það má spyrja lækn- ana): skal drekka af því svo teboll- um • skiptir á dag. Einnig má gjöra safa af rótinni og hjarta- blöðunum og taka af þeim fúlla teskeið i senn, þrisvar á dag; sömuleiðis má hafa mýkjandi grauta til að gjöra út kýli og meinsemdir. Blöð fífilsins eru, séu þau soðin ný í mysu, eitt hið hagkvæmasta fæði fyrir skyrbjúgssjúklinga og aðra, sem veikir eru af spilltum vessum." (Ath. Frakkar, Ameríkumenn o. fl. þjóðir rækta nú orðið tun- fífla og nota blöðin sem salat. Kemur fífilsalat m. a. á borð finna matsölustaða í París). Haugarfi kælir, mýkir og græðir. Arfa- seyði mýkir bólgu og þrota. Ef arfinn er nýr, heitur í potti, þá gjörir hann sömu verkan. Ný- tekinn, kaldur arfi, sé hann lagður við hörund, stillir og kælir hita, verk og bólgu; graut- ur úr arfa gjörir vel út mein- semdir. Sej-ði af nýjum arfa, sé drukkinn af því einn peli í senn, mýkir vallgang og eyðir iðrabólgu; það græðir enn frem- ur sár í lungum og örvar mat- arlyst; ef lögur hans er borinn á augu, tekur hann slím af þeim. Horblaðka styrkir magann, kemur út svita, leýsir þvag og eyðir rotn- un. Hún er góð' við skyrbjúg, lifrarveiki og flestum meinum í lífinu.: (í horblÖðku er m. a. A-fjörefni, járn og joð. Kölluð vatnasmári í Noregi og Sví- þjóð). Blöð hennar eru höfð í te, sem drekka skal fullan tebolla af í senn þrisvar á dag.' Af seyði rótarin.nar skal drekka hálfan tebolla jafnoft. Seyði af jöfnum pörtum þessarar rótar og heim- ulunjóla; er hið bezta maga- stýrkjandi og uppleysandi með- alog einkum gott við harðlífi, gulu, • miltis- og lifrarbólgu ásamt Öðrum meinlætum. Af því iná di'ekka hálfan tebolla í senn þrisvar á dag. Ljönslappi. barkar, styrkir og græðir og ef því góður móti lífsýki, blóð- sótt og blóðlátum; hann græð- ír sár og skurði. Af (vel muldu) dufti þurrkaðra blaðanna má taka eina teskeið þrisvar á dag, og læknar það lífsýki og blóð- sótt á'börnum. Af seyði jurtar- innar má drekka hálfan tebolla í senn fjórum sinnum á dag. Seyði þetta volgt er gott að skola hálsinn með, við kverka- meinum. Maríustakkur er talinn sömu náttúru gegn líf- sýki o. s. frv. Blöðin smáskor- in og soðin með smjöri eru hin beztu sinasmyrsli og á til þess að taka 2 lóð af jurtinni móti 4 lóðum af smjöri. Blöðin þykja einnig græðandi. ¦— Hófsóleyjar blöð voru sömuleiðis notuð til að giæða sár. Neðra borð blað- anna þótti gott (jarðarborðið) til að hreinsa blóðstorkin sárin, en efra borð blaðanna (sólar- Baðvatns- geymar 100 lítra 150 lítra 200 lítra J. Þorláksson & NorBmann h.f. Bankastræti 1 1. Skúlagötu 30. í t v> og heilnæm tejurt, m. a. er brúð> bergste notáð gegn kvefi og brjóstþyngslum. „Styrkir hjartai.. +;t og taugar, örvar þvag og tíðir, borðið) var lagt a ny sar til & & ' *">.,«? >• bætir lykt í husum, ver fyrirt flóm og möl." Var líka látiS- græðingar. — Blöð g'ræðisúru þóttu þerra og græða vel sár, (nýtt neðra borðið). — Blóm- duft undafífla var notað fyrr- um til sáralækninga (sbr. nafn- ið).' Var því stundum safnað í skænispoka og geymt í þeim. , ¦ i Gulmaðra . var helguð Freyju til forna. Ýms heiti eru við hana kennd, í sýu með slátri á haustin til.. bragðbætis. (Efra borð græði- súrublaða draga út kýli). Hér hafa verið birt nokkur sýnishorn úr kveri Jóns Jóns- sónar o. f 1. Þeim, sem gaman:.. hafa af slíkum hlutum skal bent á sænska bók „Válsignade* Viixter" (Skrock ock Fakta onx t. d. Möðruvellir, Möðrudalur Hundra Lakeörter) eftir Nils o. s. frv. Gulmaðran örvar svita, Hewe. Kom út 1940 hjá bóka- læknar niðurfallssýki o. fl. sina forlaginu „Natur och Kultur", teygjur, segja urtabækurnar.1 Stokkhólmi. Lesið yfir af fil. dr„ Te af blómunum er gott til að Nils Heribert-Nilsson, dr. Stig' svitna af, drukkið heitt að Björkman og apótekaranum- kvöldi dags. Duft, gert af blöð- Wolmar Bondeson. Segir þar m* um jurtarinnar og rót þótti gott a. að þegar skortur var á ýms- til að stilla blæðingar. Rótin um lyfjum og pillum i stríðinu^ litar rautt. Hvítmaðra er sömu gripu herlæknarnír til gömlus. náttúru og gulmaðra. — Hellu- „ grasalækninganna og oft mecí, hnoðrinn verkar uppsölu og góðum árangri. Blömgað béiti- niðurgang. Notaður við hlustar lyng óg humalkollar voru t.'öí: verk ög eyðir vörtum. nbtaðir til að sefa og sem svefn4 j lýf. Hrútaberjategundir móti líf' Njólablöð ! s^'ki ( Það var einnig gamal^. (fardagaká'l) voru;>'hotuðltil '^ð'hér á landi); ymsar.gamla.it' íækninga og þóttu hollt græn- S^æðijurtir sönnuðu notkunar.4' meti á vorin. Notkun hvanna Sildi sitt a ný °- s" frv.Hjart-^ og' skarf akáls ef alþekkt. ¦>— Seyði af rjúpnalaufi ér enn gef- ið inn sauðfé til að lækna skítu; Te af rjúpnalaufi, með bmð- bergi og vallhumli þykír gott o'g heilnæmt. Te af tágamuru (silfurmuru) þykir sérstaklega heilsusamlegt kvenfólki. — Brúðberg (blóðberg) er alkunn ¦ ¦''¦'¦¦ fii:''í\^mm:'f-i'^::íyMim- Vallhumall styrkir, mýkir og dregur saman; hánn er uppleysandkog blóðhreinsandi, bætir sinateygj ur og stirðleika í líkamanum o'g er þess veg'na góður móti blóð- látum alls konar, innantökum þvagteppu, uppþembingi, mat- árólyst, hósta, gulu og innvort- is bólgu. Te ai' blöðum og blóm- um jurtarinnar skal drekká þrisvar sinn,um á dag; dufti af rótinni er gott að strá í illá lykt- andi og slæmikaun. Af blöðum' . jurtarinnar má -búa til shiyríbl' arfinn, sem hér er... magnað ill- gresi í görðum, var á stríðsár- unum 1914—1918 -. notaður til að stöðva innri blæðingar. —*" (Krossgras. sömuleiðis). Fræin. potuð gegn lífsýki og fjörleysi: (Það var kunnugt á Rómverja- •tíð. Rómverjar sögðu líka aði" klóelfting væri góð tilað stöðva. blæðingu). Stöðugt er unnið að* rannsóknum á jurtumtil lækn- inga. Hafa sum „lífgrös" verið> tekin í notkun aftur með bætt- um aðferðum. Penisilin er unn— ið úr myglusvepp. En hvernig: er það, notuðu .ekki formæður okkar myglusvepp sem græð- andilyf? Jú, „ekkert er nýtt.. undir sólu." Ing. Dav. i Spánverjar smsöa 550.000 fbtiölr á 5 árimi.- Stjórn Francos hefir tilkynht^ að samin Iiafi verið fimm ára^ 'áætlun um húsabyggingar I landinu. Á þessum árum munu verðat smíðaðar 550.000 íbúðir, serA- leigðar verða einstaklingumi. fyrir lága greiðslu. Húsnæðis- skorturinn í landinu er eitt. mesta vandamálið, því að helm- ingur þjóðarinnar býr í hús- næði, sem tels.t óhæft eftir í Dýragarðinum í Miinchen kom það fyrir, að kyrkislanga verpti eggjum sínum, en það þykir vestrænum kröfum i þessu efnk mjeg sjaldgæft, aS slíkar stöhgur^geri þítðí 'd ýragörðuih. Slángah liggur á eggjunum '} fc—. 3', íj'arf ^að^ síníða í^I|§éií#,M#í B.;., '•..'iu.iíidJiiwr. .*»; án.aiv-*£hi '.í'.iq ... f j.;, ^.v t.ii.'.'.—j„ us^iv,«i. i níMuol; t< til að fullnægja þörfinni.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.