Vísir - 21.11.1957, Blaðsíða 5

Vísir - 21.11.1957, Blaðsíða 5
ITinimtudaghnv21. nóvember 195? VtSIR ^ ij;,.;,. ..-,, -;:>;í;:^. 50 ára afmælí skipulagðr- ar skógræktar hértenfs. Reynslan sýnir, a5 hér vmí fiaffpr trjáteg- undir, sem geta orlii fl Á morgun, 22. nóvember, er faálf öld UUMS frá því sett voru fyrstu lögin um skipan skógræk4araiála á íslandi. í tilefni þessa afmælis hefur verið gefi® úr. a&mæMsrit, eftir Hákon Bjarnasoii skógræktarstjóra. Nefnsst það s,L®g nm skógrækt 50 ára." í þessu afmælisriti er lýst nokkuð „þeim árangri sem náðst hefur frá því, að farið var að gróðursetja erlend tré í íslenzka jörð". Lögin áttu sér langan að- draganda, en tilraunir með trjá- rækt og skógrækt hófust 1899. Frá fyrri tímum. Höfundurinn getur þess, að um 250. ára skeið hafi beztu mönnum verið ljóst, að timb- ur- og viðarskortur hafi verið eitt af því „sem stóð hinu ís- lenzka þjóðfélagi hvað mest fyrir þrifum. Mun óhætt að fullyrða, að næst matarskort- inum muni timburskorturinn hafa verið þungbærastur á liðnum tímum." Fyrstur manna hvatti Páll lögmaður Vídalín til skóg- ræktar 1699. Af öðrum hvata- mönnum ber að nefna: Skúla landfógeta Magnússon, síra Björn Halldórsson í Sauðlauks- dal, Eggert Ólafsson, Bjarna Pálsson, Magnús amtmann Gíslason, Magnús Ketilsson, sýslumann í Dölum, Svein Páls- son lækni, Jónas Hallgrímsson skáld, Ólaf Stephensen og Magnús, son hans, Baldvin Ein arsson og Þorlák Hallgrímsson á Skriðu. Upphaf skógræktar. Á árununi 1891—96 skrifaði Sæmundur Eyjólfsson greinar um skógrækt í Búnaðarritið, og var mikill hvatamaður skóg- rækíar, en hann dó ungur að aldri, „svo að vakningastarf hans náði skammt." Um þetta leyti kemur til sög- unnar danskur skipstjóri, Garl Ryden, sem af eigin hvötum sótti um styrki til danska Landbúnaðarfélagsins og Al- þingis 1898, til þess að geta hafið skógrækt, fékk fjárstyrk frá ýmsUm, og fékk í lið með sér C. V. Prytz, prófessor í skógrækt. Ryder fékk leyfi landstjórnarinnar til að koma upp trjáreit á Þingvelli „og er það reitur sá, sem" er á eystri bakka Almannagjár skammt frá fossinum." Ráðinn skógfræðingur. Ryder og Prytzt réð'u til sín ungan danskan skógfræðing, Christian E. Flensborg, sem starfaði hér á hverju sumri frá 1900—1906. Hann birti árlega fróðlegar skýrslur um störf sín í dönsku skógraektartímariti. — Aldamótaárið fékjc Ryder land hjá Magnúsi á Grund í Eyja- firði, en Ryder var ljós hinn mikli munur. á veðráttunni sunnanlands og norðan". — Flerisborg sá um framkvæmdir á báðumfstöðunum og ferðaðist urii laridið og kynnti sér stað- hætti. Skógrækárfélagið gamla. Friðxm skóga. Árið 1901 er Skógræktarfé- lag Reykjavíkur hið eldra stofn að. Stóðu að því ýmsir máls- metandi menn. Mesta forgöngu um þetta mál hafði Þórhallur Bjarnarson, þá lektor, síðar biskup. Félagið kom upp gróðr- arstöðinni við Rauðavatn (1902). Sama ár var Mörkin á Hallormsstað friðuð. Á þessum árum blés byrlega fyrir skóg- ræktarmálunum. Hannes Haf- stein var þá ráðherra og var mikill hvatningarmaður og bar- áttumaður á sviði skógræktar- málanna, en andbyr var tals- verður á Alþingi. Fjórir ungir íslendingar eru styrktir til skógarvarðarnáms erlendis. Þá hafði um nokkur ár verið rætt um friðun Hállormsstaðaskóg- ar og er það gert 1905 og Stefán Kristjánsson settur skógarvörð ur þar. Vaglaskógur var friðað- ur 1909. Á Akureyri voru þeir for- göngumenn um skógrækt" um líkt leyti og þeir Ryder og Prytz komu til sögunnar, Páll Briem amtmaður og Stefán skólameistari Stefánsson. Þeir fengu Sigurð Sigurðsson síðar búnaðarmálastjóra til að kynna sér skógrækt í Noregi. Þessir menn stofnuðu Ræktunarfélag Norðurlands, sem kom upp trjá ræktarstöð á Akureyri. Trjá- plöntur voru sendar þaðan víða um Norðurland. Síðar varð trjá- ræktin að þoka nokkuð fyrir öðrum verkefnum félagsins. Skogræktarlögin. Ryder og Prytz voru miklir hvatamenn þess, að komið væri „fastri skipan á skógræktar- málin". Þetr vÖdu „að for- stöðumaður þeirra hefði fasta búsetu í landinu", Landsstjórn- in tekur nú skógræktarmálin að sér og lögin samþykkt 1907, sem fyrr segir. Flensborg virt- ist sjálfkjörinn til að taka að sér stjórn málanna, en honum voru boðin svo slæm kjör, að hann treystist ekki til að taka að sér starfið. Var nú ráðinn til starfsins Agnar F. Kofoed- Hansen, er var nokkru eldri en Flensborg, og hafði áður starfað að skógrækt í Rússlandi og Sví- þjóð. Ferðaðist hann um land- ið 1906 með Flensborg og lýkur þar starfi Flensborg hér, en hann gerðist formaður Heiðafé lagsins danska og varð forstjóri þess. Flensborg lifir enn í hárri elli. Áframhald verði frá kyni tM kyns. Hér mætti skjóta því inn í, að áhugi og starf Prytz, Ryders og Fíénsborgs var'hér vel métið. Baráttumenn skógræktarinnar hér á þessum thna héldu þeim samsæti (1903), þar sem sung- ið var kvæði til þeirra, eftir Steingrim Thorsteinsson skáld, en hann var fyrsti formaður Skógræktarfélagsins gamla. — Lokaerindið fer hér á eftir: „Hvað fást skal um það, sem vér fáum ei séð: Að frjóanginn smár verði skyggjandi tréð? Vér upphafið sjáum og óskum svo hins, Að áframhald verði frá kyni til kyns". Mikilvægt starf. — Breyttar stefnur. Kofoed Hansen vann mikið og gott starf í þágu skógrækt- arinnár, þrátt fyrir mikla erf- iðleika, oft daufar undirtektir landsmanna, lágar fjárveiting- ar o. f 1. Frám yfir 1930 snýst starfið allt um friðun skóga. Árið 1928 eru skógræktarlögin endurskoðuð í samræmi við breytta tima. „Meðal annars var þá farið að sá birkifræi í skóglaust land eftir aðferð, ef K.-Hansen fann upp og gafst vel." Stofnað Skógræktar- félag íslands. i Það var stofnað á 1000 ára afmæli Alþingis 1930, en lítil breýting verður fyrst í stað. En „árið 1933 má að nokkru telja tímamót í sögu skógrækt- arinriar" sakir þess, að þá keypti Guttormur Pálsson eitt pund af síbirísku lerkifræi ætt- uðu frá Arkangelsk, og sáði því í gróðrarstöðina á Hallorms- stað. Upp af því komu um 8000 plöntur, sem flestar voru gróð- ursettar á Hallormsstað 1937 —1949, en nokkuð af þeim fór til annarra staða. Eftir 1935 var farið að huga að innflutningi erlendra trjáa á nýjan leik, en hægt miðar, m. a. vegna erfiðleika á útveg- un fræs og plantna á heims- styrjaldarárunum. Svo er haldið æ íneira á riýj«i' ar leiðir með öflun fræs. íslenz^ ir menn ej&i sendir allt til AÍ«i aska. Margt verður til hvatn«»; ingar og árangiu-s. f fyrsta lagi, að árangurinn af starS gömlu áranna fer að koma ag betur í ljós, að friðun og gróð- ursetningu, starf Skógræktar« félagsins og allra hinna mörgtí déilda þess er hraðvaxandi og áhugi almennings og ráðandsí manna. Landg'ræðslusjóðui", smáeflist, verður aðnjótaridíl vindlingateknanna, og er orð« inn mikilvægasti bakhjarl skóg ræktarstarfsins. Allt starf núverandi skóg« ræktarstjóra, Hákonar Bjarna-* sonar, hefur mótast af bjarfci sýni og öruggri trú á framtí® skógræktarinnar. í niðurlagl afmælisrits sins tekur hann hí« a. eftirfarandi fram, eftir aS. hafa rakið í höfuðatriðum sögia skógræktárinnar í hálfa öld. Reynslan hefur sýnt, svo að ekki verður um deilt, að á ís- Framh. á 7. síðu. Jólakjóllin verður ódýrarí og veitir yður meiri ánægju, ef þér saumið hann sjálf eftir sniði Hvort sem þér eruð vön að sníða og sauma eða ekki, getið þér Iátið BUnE sniðin aðstoða. yður. Veljið yður snið, meðan tími er til að sauma fyrir jól. '-í.fíiV AUSTURSTRÆTI

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.