Vísir


Vísir - 21.11.1957, Qupperneq 5

Vísir - 21.11.1957, Qupperneq 5
Fimmtudagiim 21. Tióvember 1957 VfSIR 50 ára afmæli ar skógræktar héríe Reynslati sýnir, al hér vaxai unffir^ sem geta orlil framtíðamytja. Á morgun, 22. nóvember, er b'álf öM SsSSrn, frá því sett voru fyrstu Iögin uni skipan skógraektarmála á íslamidi. í íilefni þessa afmælis hefur verið gefiS úr. afmælisrit, eftir Hákon Bjarnason skógræktarstjóra. Nefnist þa® „Lög «m skógrækt *, »■ 50 ára.“ í þessu afmælisi’iti er lýst nokkuð „þeim árangri sem náðst hefur frá því, að farið var að gróðursetja erlend tré í islenzka jörð“. Lögin áttu sér langan, að- draganda, en tilraunir með trjá- rækt og skógrækt hófust 1899. Frá fyrri tímum. Höfundurinn getur þess, að um 250 ára skeið hafi beztu mönnum verið ljóst, að timb- ur- og viðarskortur hafi verið eitt af því „sem stóð hinu ís- lenzka þjóðfélagi hvað mest fyrir þrifum. Mun óhætt að fullyrða, að næst matarskort- inum muni timburskorturinn hafa verið þungbærastur á liðnum tímum.“ Fyrstur manna hvatti Páll lögmaður Vídalín til skóg- ræktar 1699. Af öðrum hvata- mönnum ber að nefna: Skúla landfógeta Magnússon, síra Björn Halldórsson í Sauðlauks- dal, Eggert Ólafsson, Bjarna Pálsson, Magnús amtmann Gíslason, Magnús Ketilsson, sýslumann í Dölum, Svein Páls- son lækni, Jónas Hallgrímsson skáld, Ólaf Stephensen og Magnús, son hans, Baldvin Ein arsson og Þorlák Hallgrímsson á Skriðu. Upphaf skógrækíar. Á árunum 1891—96 skrifaði Sæmundur Eyjólfsson greinar um skógrækt í Búnaðarritið, og var mikill hvatamaður skóg- ræktar, en. hann dó ungur að aldri, „svo að vakningastarf hans náði skammt.“ Um þetta leyti kemur til sög- unnar danskur skipstjóri, Garl Ryden, sem af eigin hvötum sótti urn styrki til danska Landbúnaðarfélagsins og Al- þingis 1898, til þess að geta hafið skógrækt, fékk fjárstyrk frá ýmstim, og fékk í lið með sér C. V. Prytz, prófessor í skógrækt. Ryder fékk leyfi landstjórnarinnar til að koma upp trjáreit á Þingvelli „og er það reitur sá, sem'er á eystri bakka Almannagjár skammt frá fossinum.“ Ráðinn skógfræðingur. Ryder og Prytzt réð'u til sín ungan danskan skógfræðing, Christian E. Flensborg, sem starfaði hér á hverju surnri frá 1900—1906. Hann birti árlega fróðlegar skýrslur um störf sín í dönsku skógræktartímariti, — Aldamótaárið fékjr Ryder land hjá Magnúsi á Grund í Eyja- firði, en Ryder var Ijós hinn mikli munur á veðráttunni sunnanlands og norðan“. — Flensborg sá um framkvæmdir á báðum stöðunum og ferðaðist um laridið og kynnti sér stað- líætti. Skógrækárfélagið gamla. Frioan skóga. Árið 1901 er Skógræktarfé- lag Reykjavíkur hið eldra stofn að. Stóðu að því ýmsir máls- metandi menn. Mesta forgöngu um þetta mál hafði Þórhallur Bjamarson, þá lektor, síðar biskup. Félagið kom upp gróðr- arstöðinni við Rauðavatn (1902). Sama ár var Mörkin á Hallormsstað friðuð. Á þessum árum blés byrlega fyrir skóg- ræktarmálunum. Hannes Haf- stein v'ar þá ráðherra og var mikill hvatningarmaður og bar- áítumaður á sviði skógræktar- málanna, en andbyr var tals- verður á Alþingi. Fjórir ungir íslendingar eru styrktir til skógarvarðamáms erlendis. Þá hafði um nokkur ár verið rætt um friðun Haliormsstaðaskóg- ar og er það gert 1905 og Stefán Kristjánsson settur skógarvörð ur þar. Vaglaskógur var friðað- ur 1909. Á Akureyri voru þeir for- göngumenn um skógrækt um líkt leyti og þeir Ryder og Prytz komu tíl sögunnar, Páll Briem amtmaður og Stefán skólameistari Stefánsson. Þeir fengu Sigurð Sigurðsson síðar búnaðarmálastjóra til að kynna sér skógrækt í Noregi. Þessir menn stofnuðu Ræktunarfélag Norðurlands, sem kom upp trjá ræ'ktarstöð á Akureyri. Trjá- plöntur voru sendar þaðan víða um Norðurland. Síðar varð trjá- ræktin að þoka nokkuð fyrir öðrurn verkefnurn félagsins. Skégræktarlögin. Ryder og Prytz voru miklir hvatamenn þess, að komið væri „fastri skipan á skógræktar- málin“. Þeír víldu „að for- stöðumaður þeirra hefði fasta búsetu í landinu“, Landsstjórn- in tekur nú skógræktarmálin að sér og lögin samþykkt 1907, sem fyrr segir. Flensborg virt- ist sjálfkjörinn til að taka að sér stjórn málanna, en honum voru boðin svo slæm kjör, að hann treystist ekki til að taka að sér starfið. Var nú ráðinn til starísins Agnar F. Kofoed- tlansén, er var nokkru eldri en Flensborg, og hafði áður starfað að skógrækt í Rússlandi og Sví- þjóð. Ferðaðist hann um land- ið 1906 með Flensborg og lýkur þar starfi Flensborg hér, en hann gerðist formaður Heiðafé lagsins danska og varð forstjóri þess. Flensborg lifir enn í hárri éffi. ÁframhaM verði frá kyni til kyns. Hér mætti skjóta því inn í, óhugi og starf Prytz, Ryders og Fíénsborgs var hér vel metið. Baráttumenn skógræktarinnar hér á þessum tíma héldu þeim samsæti (1903), þar sem sung- ið var kvæði til þeirra, eftir Steingrim Thorsteinsson skáld, en hann var fyrsti formaður Skógræktarfélagsins gamla. — Lokaerindið fer hér á eftir: „Hvað fást skal um það, sem vér fáum ei séð: Að frjóanginn smár verði skyggjandi tréð? Vér upphafið sjáum og óskum svo hins, Að áframhald verði frá kyni til kyns“. Mikilvægt starf. — Breyttar stefnur. Kofoed Hansen vann mikið og gott starf í þágu skógrækt- arinnar, þrátt fyrir mikla erf- iðleika, oft daufar undirtektir landsmanna, lágar fjárveiting- ar o. fl. Fram yfir 1930 snýst starfið allt um friðun skóga. Árið 1928 eru skógrældarlögin endurskoðuð í samræmi við verlur ódýrarl og veiíir yður meiri ánægju, ef þér saumið hann sjálf eftir Hvort sem þér eruð vön að sníða og sauma eða ekki, getið þér Iátið' sniðin aðstoða. yður. Veljið yður snið, meðan tímí er til að sauma fyrlr jól. breytta tíma. „Meðal annars var þá farið að sá birkifræi í skóglaust land eftir aðferð, 'ei' K.-Hansen fann upp og gafst vel.“ Stofnað Skógræklar- félag Ísíands. Það var stofnað á 1000 ára afmæli Alþingis 1930, en lítil breyting verður fyrst í stað. En „árið 1933 má að nokkru telja tímamót í sögu skógrækt- arinnar“ sakir þess, að þá keypti Guttormur Pálsson eitt pund af síbirísku lerkifræi ætt- uðu frá Arkangelsk, og sáði því í gróðrarstöðina á Hallorms- stað. Upp af því komu um 3000 plöntur, sem flestar voru gróð- ursettar á Hallormsstað 1937 —1949, en nokkuð af þeim fór til annarra staða. Eftir 1935 var farið að huga að innflutningi erle'ndra trjáa á nýjan leik, en hægt miðar, m. a. vegna erfiðleika á útveg- un fræs og plantna á heims- styrjaldarárunum. Svö er haldið æ meira á nýj« ar leiðir með öflun fræs. íslenzlý ir menn eru sendir allt til Ai« aska. Margt verður til hvatn-=': ingar og árangurs. í fyrsta lagi, að árangurinn af starfl gömlu áranna fer að koma ag betur í ijós, að friðun og gróð- ursetningu, starf Skógræktar-* félagsins og allra hinna mörgúí deilda þess er hraðvaxandi Og áhugi almennings og ráðandíi manna. La ndg'r æðsl usjóðurr smáeflist, verður aðnjótandí vindlingateknanna, og er orð« inn mikilvægasti bakhjarl skóg ræktarstarfsins. Allt starf núverandi skóg« ræktarstjóra, Hákonar Bjarna«< sonar, hefur mótast af bjart« sýni og öruggri trú á framtíö skógræktarinnar. í niðurlagl afmælisrits síns tekur hann m~ a. eftirfarandi fram, eftir a§>. hafa rakið í höíuðatriðum sögu, skógræktárinnar í hálfa öld. Reynslan hefur sýnt, svo að ekki verður um deilt, að á ís- Framh. á 7. síðu. AUSTURSTRÆTI

x

Vísir

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.