Morgunblaðið - 25.03.1917, Page 3

Morgunblaðið - 25.03.1917, Page 3
2J. ir.arz 141 tbl. MORGUNBLAÐIÐ 3 m bvotturinn, sem þið sjáiÖ þarna, þa6 er nú enginn Ijettingur, en samt var furÖu liti! fyrirhöfn v!6 að þvo hann hvítan sem snjó. Það var þessi hreina sápa, sent átti mestan og bestan þátt í þvi. MIKiU- Þvottur ME-Ð LITLU ERVIÐI Göturnar í Reykjavsk. Reykjavík er stór um sig að til- tölu við fólksfjölda. Smáu húsin með óbygðn svæðunum á milíi teygia sig innan frá Rauðará upp að Skóla- vörðu og vestur fyrir Granda. Þar af -leiðir að allur kostnaður við götur, SÍma og veitur, verður mikill á hv.ern bæjarbiia. Oft verður manni það á, þegar rigningar ganga eða leysingar eru, að bölva forinni á götunum. Hún er hreinasta plága og höfuðstaðnum til mikilla leiðinda. Menn sjá það af þeim gatnaköflum, sem þegar hafa verið bikpúkkaðir (makademiseraðir) hvernig götur geta verið og er þó mikil leðja á þeim, sem berst sífelt að frá forargötunum. Þegar dimrna tekur á kvöldin tekur þó út yfir, því að þá sjá menn ekkert til að rekja sig og forðast dýpstu forarpollana. Það er venja manna að skella skuldinni á stjórn þessa bæjar þegar eitthvað er að, og svo er einnig um þetta mál. En engin bæjarstjórn í heiminum er almáttug, og ekki er hægt að gera meira en efnin leyfa. Miklu fé er árlega varið til bikpúkk- unar og er þar líklegast farið í rétta átt. Göturnar sem fyrir nokkru hafa verið lagaðar, svo sem Hverfisgata (akbrautin), Þingholtsstræti, Lækjar- gata og Tjarnargata eru orðnar að svaðpolli hvenær sem dropi kemur úr lofti. En vonandi endast púkk- uðu göturnar betur. Omögulegt er að hraða götugerð- inni meira en gert er, nema með meiri fjárframlögum. Það segir sig sjálft. Og flestum finst útsvarshæðin i bænum nógu mikil. Hagsýni er viðhöfð á notkun götu- gerðarfjárins svo mikil sem unt er. Atvinnuleysingjum útveguð vinna að vetrarlagi, við að mylja grjót, sem notast skal næsta sumar. Margir þessara manna myndu að öðrum Eosti verða bænum til byrði. Það telur sig enginn meiri mann eo hann er. Og ekki er hægt að Þæta úr vandræðunum þegar efn eru engin til þess. Hinsvegar er Þörfin svo knýjandi, að maður verður að reyna að finna einhver úrræði. Og þessvegna leyfi eg mér að koma fram með eftirfarandi uppástungu: Inn við Gasstöð hefir mikið safn- ast fyrir af gjalli, sem til einkis er notað. Eg þykist vita, að mikið mætti bæta úr forar-meininu með því að bera gjallið ofan í verstu göt- urnar á mjórri ræmu, svo fólk geti komist áfram nokkurnveginn k'ak- laust. Eg hefi séð hjá nokkrum húsum gjali borið ofan á forina og hefir : að gefist ágætlega. Einkan- h;ga er brýn þörf á þessa þar sem engar gangstéttir eru, því á gang- stéttunum er steinbrún sem feta má eftir, og svo yfir þvergötur. Það er enginn vafi á því að þetta yrði til stórbóta frá þvi sem nú er. Hitt er ekki vist, hvort bærinn hefir nokk- urt fé til þessa. En ef mögulegt er, ætti að reyna þetta, að minsta kosti á fjöiförnustu svaðgötunum. E. Frá Landssfmanum Blaðið »Austri< á Seyðisfirði skrif- ar þannig nýlega um ráðstafanir Iandsímasstjórans. Stoðvarscndillinn. A því herrans ári 1906 borgaði hin mikla landsimastofnun hér sendlinutn kr. 50.00 mánaðarlega fyrir útburð á skeytum og aðrar sendiferðir i stofnunarinnar þarfir. En nú kr. 40.00 (fallið um 20 %) og hafa þó störfin mjög aukist og allar lifsnauðsynjar tvöfaldast að verði. 15—14 scunda vinnu dag- lega (virka daga) er sendlinum ætlað að inna af hendi, 6—7 stunda sunnudaga- og helgidagavinnu. Alla daga þrælbundinn í stöðvarinnar þarfir nema yfir blánóttina (að líkindum). Og fyrir þenna bundna og óbilgjarna langa vinnutíma fær hann kr. 40.00 (fjörutiu krón- ur), rúma 1 kr. 38 anra á da%, rúma 10—11 aura um klukkustund hverja! Úti hvernig sem viðrar, oft hrakinn og rennandi og mun mörg- um finnast sem þarna kenni fúl- mensku frá »stofnunarinnar hálfu< í meðferð sendilsins. En hún hálfkvelur kanske fleiri af sínum starfsmönum, sem ekki að einhverju leyti eru venslaðir Austmannakyni »Fyrirtækisins< ? En það hefir áður skilist á »Mörland- anum< að þar hefir honum ekki þótt um auðugan garð mannkostanna að gresja. »Tanks*. Hollendingar eru nú farnir að stníða sér brynvarðat bif- reiðar eftir fyrirmynd brezku »tank- anna«. Hafa þeir keypt vélarnar i þær frá Ameriku. Efoarannsóknastofan. Síðan Ásgeir heitinn Torfason lézt, hefir Efnarannsóknastofa landsins verið forstöðulaus. Danskur maður með apótekaraprófi hefir haft á hendi kenslu læknaefna í efnafræði og Gísli Guðmundsson gerlafræðingur fram- kværnt ýmsar rannsóknir. — Fjarri sé það oss að áiita ekki menn þess3, hvorn þeirra sem er, þessum störf- um vaxna. Teljum það fullvíst um þá báða, að þeir taki ekki að sér þau verk,sem þeir eru ekki færir um að framkvæma. En þess ber að gæta, að þessir menn eru báðir sérfræð- ingar, án þess að hafa lagt stund á éfnafræðisnám sem aðalfag, en engum mun dyljast, að þar sem efnarannsókuastofa er, þar á líka að vera efnafræðingur. Þess utan hafa báðir þessir menn svo mikinn aðal- starfa, að þeir skiljanlega geta ekki eytt nema litlum tíma í þágu rann- sóknarstofunnar. Þvi fer ver að eins og uú standa sakir er ekki völ á neinum manni hériendum, setn tekið hefir kennara- próf í efnafræði við háskólann i Kaupmannahöfn eða verkfræðipróf i efnafræði (Fabriksingeníör). Og því miður er enginn íslendingur af þeim sem nú stunda nám í Kauptnanna- höfn svo langt kominn með nám, að tiltækilegt sé að biða eftir að hann taki próf. Og biðin er skaðleg. Úr því að rannsóknastofan er til, verður líka að vera til maður til að veita henni forstöðu, maður sem getur gefið sig allan og óskertan við störfum þeim, sem stofnuninni er ætlað að vinna. Það er skiijanlegur bagi ölium þeim, sem þurfa að fá gerðar iannsóknir á ýmsum efnum, að þurfa að senda efnin til annara landa til rannsókn- ar og óviðfeldið, fyrst stofan á ann- að borð er til. Það er því ekki annað fyrir hendi en að fá útiendan efnafræðing hing- að. Duglegan mann sem er fær um að gera allar þær rannsóknir er áhöld og efni rannsóknarstofunnar leyfa. Mann, sem ekki hefir starfið fyrir aukastarf, heldur fyrir aðalstarf. — Stjórnin ætti sem fyrst að leita fyrir sér um mann, sem víst væri um að væri starfanum vaxinn. Og fóiki almeut verður að skilj- ast til hverra nota rannsóknarstofan er. Að hún hefir víðtækari þýðingu heldur en margir hyggja, að hún er til hagsmuna öllu fólki. Á siðustu árum er tekið að rannsaka ýmsar matvörur og komist þannig í veg fyrir að sviknar vörur séu seldar. Bóndinn getur fengið að vita hvaða hey er hentugast eða næringarmest, hvaða áburður er beztur. Það er hægt að rannsaka áburðarinnihald jökulvatnsins, brenslugildi rnósins, efnasamsetning ýmsra steina- og málmefna, og fleira sem oflangt yrði upp að telja. Efnafræðingurinn þarf að koma, og það sem fyrst. Ef Bandaríkin fara í stríðið. Fyrir rúmu ári, hinn 24. febrúar 1916, reit Naumann hitin þýzki (sá sem átti hugmyndina að því að skapa eitt allsherjarriki frá Eystrasalti að Petsaflóa) í blaðið »Die FIi!fe< um það hvernig færi cf Bandaríkin færu i striðið á móti Þjóðverjum. Hon- um sagðist svo: Osk vor um það, að Bandaríkin séu hlutlaus og jafnvel enh hlutlaus- ari en þau hafa verið, er ofur skilj- anleg, þó eigi sé litið á hana nema frá hernaðarlegu sjónarmiði. Vér eig- um þegar nógu marga óvini og það er mjög mikill misskilningur þegar menn eru að tala um það, að ekkert geri til þótt þeim fjölgi. Það er mesti misskilmngur að ætla það, að Bandaríkin geti eigi unnið oss meira til óþurftar heldur en þau hafa gert og þeir sem halda því fram, taka ekkert tillit til þess hvernig fer, ef Bandaríkin segja oss strið á hendur. í fyrsta lagi ber þá þess að gæta, að floti Bandaríkjanna, sem í voru 33 orustuskip, 10 bryndrekar og 24 beitiskip árið 1913, og er nú lik- lega stærri, mundi þá þegar samein- ast brezka flotanum — að svo miklu Ieyti sem Baudarikin þyrðu það af ótta við Japan. Það er þó mjög hæpið að nokkrar viðsjár verði með þeim ríkjum og vér höfum alt af reitt oss of mjög á það. En með þessu móti mundi hægra fyrir Breta að halda uppi algerðu hafnbanni á Þýzkalandi. I öðru lagi ber að nefna herinn. A friðartimum hafa Bandaríkin 90 þús. hermanna og 5 þús. liðsforingja. En undir eins og Bandarikin hafa hafið ófrið má telja það víst, að þau komi á hjá sér herskyldu og á sex mánuðum gætu þau því skapað grið- armikinn her. I þriðja lagi mundum vér þá missa algerlega öll þau skip vor, sem liggja í höfnum Bandarikjanna. Hinn mik'ii og vaxandi auður Bandartkjanna mundi eiga sinn þátt í því að lengja striðið, því að hann gengur þá þegar til herlána. Og Bandaríkin geta lagt fram eins mikið fé og samherjar þeirra þurfa og verða þeim ótæmandi félind. Allur útflutningur frá Bandaríkj- unum, sem nú kemur i krókaleiðum til Miðrikjanna, mundi stöðvast. Og í siðasta lagi mundu þá hlut- lausar þjóðir verða viljalaust verk- færi í hÖDdum óvina vorra. Vér Þjóðverjar höfum sýnt það í þessum ófriði, að vér getum afrekað það, sem mannlegum mætti hefir þótt ofvaxið og vér mundum eigi gugna þótt enn ver blási, heldur fylgja dæmi Friðriks mikla i sjö ára stríðinu. En vér göngum þess eigi duldir hverjar óhemju fórnir vér verð- um fram að leggja ef Bandaríkin koma móti oss og lengja þannig ófriðinn. Vér vitum þó, að Banda- ríkin taka eigi mikið tillit tii þess

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.