Morgunblaðið - 08.03.1919, Blaðsíða 1

Morgunblaðið - 08.03.1919, Blaðsíða 1
ILaugardag 8 marz 1919 QRGUNBLAÐ 6. arffangv 115 tðtabl* * Ritstjórnarsími nr. 500 Ritstjóri: Vilhjalmur Finstn tBafold«rpr«nttmi8i« A3%T*í9#ím&ím~ m 89# í Bæjarstjörnarfundur 6. þ. mán. Baraaskólinn. Samkvæmt ákvörðunum skóla- nefndar heldur kensla áfram í barnaskóla Reykjavíkur að þessu sinni til maíloka og próf verða haldin í júní. Laun stundakennara við skólann *ru ákveðin kr. 1.20 fyrir hverja kl.st., auk dýrtíðaruppbótar. Skólahald standi yfir frá kl. 9— 12 árd. og kl. 1—5 síðd. Örfáar kenslustundir kl. 12—1. Matgjafir verða ekki í skólanum það sem eftir er vetrar, en í stað þess hefir nefndin ákveðið, að verja nokkurri upphæð til styrktar Sam- verjanum, til þess að láta skóla- börnum mat í té. Endurskoðun reikninga. Lagðir voru fram reikningar yfir tekjur og gjöld Blómsveigasjóðs Þorbjargar Sveinsdóttur (jafnað- arreikningur yfir 6 þús. kr.), og Sjúkrahússjóðs Reykjavíkur (eign- ir sjóðsins taldar urn áramót síð- ustu tæpar 40 þús. kr.). Til að end- urskoða reikninga þessa voru kos- in Inga L. Lárusdóttir ug Guðm. Ásbjarnarson. Bráðabirgðarlán. Samþykt að taka alt að kr. 200 þús. bráðabirgðarlán handa bæjar- sjóði, er endurgreiðist af tekjum bæjarsjóðs á yfirstandandi ári. Seljaland og Votivöllur. Samþ. var við aðra umræðu að bærinn skildi kaupa Seljaland og Votavöll. J6n Þorláksson talaði einn á móti því, að bærinn keypti þessi lönd, og færði til þess ýmsar ástæður, svo sem að bænum yrðu þessar eignir frekar til byrði en á- góða, leiga fengist ekki upp í árs- rentur af peningum þeim, er fyrir þær ættu að látast. og að opinber- ar eignir sættu yfirleitt verri með- ferð en eignir einstaklinga, jafn- vel svo, að menn teldu það skyldu sína, að níðast á þeim fyrir augna- blikshagnað o. s. frv. Hjálparstöð fyrir berklaveikt fólk. A síðasta bæjarstjórnaríundi var lagt fram erindi frá hjákrunarfé- laginu „Líkn", þess tfnis, að beið- . ast styrktar til að koma upp hjálp- Xaupirðu góðan hlut, íiá mundn hvar þú fékst hann Sigurjón Pétursson. leikfétaa Hetfkfavíkur. Skuggar leikrit i 4 þátturo, eftir Pál Steingrfm8«on, verður leikið simnndaginn 9. marz fel. 8 í Iðnó. Aðgöngumiðar seldir i Iðnó i dag frá kl. 4—7 með hækkuðu verði og á morgun frá kl. 10—12 og eftir 2 með venjulegu v-rðt arstöð fyrir berklaveikt fólk. Var erindi þessu þá vísað til farsóttar- nefndar, og voru tillögur hennar lagðar fyrir bæjarstjórnina og sam- þyktar. Þær voru þess efnis: Að beilbrigðisfulltrúa sé falið að af- henda hjúkrunarfélaginu „Líkn" það af '-timfatnaði jg handklæðum, er bærinn á og ekki þarf að nota nú við sóttvarnir, og: að veita fé- laginu 1000 kr. styrk úr bæjar- sjóði í ár, er teljist til óvissra út- gjalda. Islenzkir rithöfundar, Það heyrist oft kvartað yfir því, hve margir séu skáldmæltir meðal þjóðar vorrar. Það virðist sem mörgum falli það illa; það beri vott um yfirlæti og mont, að yrkja. Menn gera lítið úr flestum, sem við það fást, og reyna með hrakspám og óvingjarnleik að bindra flesta á þeirri braut. Rithöfundabrautin hér er alt annað en glæsileg. Svo að þeir, sem leggja á hana gera það ekki af monti, Leldur af sterkri þrá eða löngun. Fáir eða engir rétta nýgræðingnum liðsyrði eða hjálp- arhönd. Gott þegar ekki er bein- línis spilt fyrir þeim. Hér eru engir sjóðir eða félagsskapur til styrktar rithöfundum eða rithöfundaefnum. Algengir verkamenn fá 10 krónur á dag og þar yfir. En það mætti ^era afkastamikill rithöfundur hér, sem fengi fæ8i fyrir handrit gÍQ Svo lágt er verðið á andlegum af- urðum. Er það hlægilegt) að heil þjóð skuh veita öllnm skáldum, rit- höfundum, myndhöggvurum, mál- urum, söngvurum, yfir höfuð öllum listamönnum til samans, 13 þústuid krónur, sem er ekki meiri upphæð en margir embættismenn þjóðar- innar, hver um sig, hefir í laun yfir árið. „Svo fjölmörg perlan hrein sem geislans glit var grafin djiiþt í hafsins leyndardóm, hve fjöl- Kanpirðu góðan hlut, þ& mundn hvar þú fékst bann Sigurjón Péiuraaon. margt blómið átti ilm og lit á öræf- in að sóa, dauð og tóm,'' segir Ein- ar Benediktsson. Hann segir enn fremur: „Ei þekkin^ birtu ber við þvílík kjör, né breiðir fyrir siíka djásn síns auðs; tóm, ísköld neyð lét fjötra þeirra fjör og frjósa þeirra andans lind til dauðs." Og þetta er satt. Hæfileikar margra fá ekki að njóta sín vegna erfið- leika og fjárhagslegra vandræða. Margir listhneigðir og skáldmæltir menn leggja strax árar í bát og landið tapar við það stundum sín- um beztu efnum. Mér virðist, að það œtti að gleðja menn, að sem flestir helguðu listum, skáídskap og vísíndum krafta sína að meira eða minna leyti. Það ber vott um ríkt andlegt líf qg mikinn þroska. En hið gagnstæða sýnir hnignun og vaxandi heimsku. Hér á landi er bóka- og blaða- útgáfa mikil samanborið við fólks- fjölda. En blöðin eru of mörg og smá, og of mikið af þýddum sög- um. Blöðin og tímaritin flytja til- tölulega lítið af frumsömdum sög- um og bókaútgefendur taka ut- lendu sögurnar fram yfir þær ís- lenzku, að mér virðist. Það er nóg efni í leikrit og sögur í íslenzku þjóðlífi. Það er margt, ef að er gáð, sem um er þörf að skrifa hér meðal þjóðarinnar. Eg fyrir mitt leyti vil heldur íslenzkar sögur, þó að þær séu ver samdar, he'ldur en útlendar sögur. Og fleiri munu skrifa, ef þeir vissu, að til einhvérs væri að vmna. Það eru ekki margir, sem skrifa nokkuð að ráði hér á landi. Margir yrkja fáein ljóð, og -^f til vill nokkr- ar smásögur. Menn sjá mörg nöfn, einkum undir eftirmælum, og halda svo að sandur af skáldum sé alt af yrkjandi og fyllandi markaðinn. Efnahagur þjóðarinnar hefir mjög batnað hin síðari árin. Margir orð- ið stórríkir, sem áður voru blá- snauðir. Er það gleSilegt, að þjóð- inni tekst nú betur og betur að ná auðæfum hafsins, hagnýta betur .jörðina og náttúruöflin. En þetta KanpirCn goíSan hlnt, þ& mundn hvar þú fékst hann Sigurjón Pétursson. alt var lengi illa notað, eins og hæfileikar þjóðarinnar. Það var vegna skorts á andlegum þroska og víðsýni, að efnahagurinn var lengi þröngur og auðsuppspretturnar illa notaðar. Það var vegna þess, að íslendingar .lögðu of litla rækt við vísindi og listir. Fyrir utan hið beina gagn, sem þjóðin hefir af vís- inda- og listamönnum, er það sómi út á við, að eiga menn, er slá ljóma á land og þjóð. Það er í mínuin aug- um eins dýrlegt að hafa átt Hall- grím Pétursson, Jónas Hallgríms- son, Jón Sigurðsson og aðra slíka ágætismenn, eins og þó að við hefð- um haft ráð á að byggja nokkra skýjaskafa (stórhýsi) og önnur mannvirki. Þó að illa sé í haginn búið fyrir skáld og listamenn hér á landi, er- um við þó svo hepnir, að eiga nokkra, sem standa framarlega hver í sinni grein. Er það algengt, að menn bendi á þá, er nm er að ræða hæfileika íslenzku þjóðarinn- ar. En margir þessara manna hafa komist áfram með tilstyrk útlend- inga. Hefðu ekkert orðið heima. Er nóg að nefna Jónas Guðlaugs- son í þessu sambandi. Einnig mætti minna á þá Jóhann, Gunnar og Kamban 0. fl. þessu til sönnunar. Af rithöfundum, sem semja nokkuð að ráði, er fátt búsett hér á landi. Það eru 3—5 menn, sem eg get talið. Eru það þeir Einar H. Kvar- an, Guðm. Priðjónsson og Guðm. Guðmundsson, sem hægt er að telja stóra rithöfunda. Hinir hafa marg- u skrifað smá pésa. En flestir sama" og ekkert fyrir það fengið. Styrks njóta ekki úr landsjóði önnur skáld en Kvaran, Guðmundarnir fyr- nefndu, Heiðdal, Jak. Thor., Ben. Þ. Gröndal og Jóhann Sigurjóns- son. Það er enginn f jöldi. Og flestir fá sama óg ekkert, þetta 3—600 krónur. Mat í 2—3 mánuði. Til ætti að vera nefnd manna, sem hefði það starf með höndum, að lesa rit nýgræðinga, greiða götu þeirra og gefa þeim leiðbeiningar. Pé ætti líka að vera til, sem sú nefnd hefði ráð á, til að styrkja efnilega menn með. Ætti það bæði að vera úr landsjóði og frá ein- staka efnamönnum. Sumir eru lagnir á að safna fé, en geta ekki lagt til neinar nýtilegar hugmyndir eða hugsjónir til þjóðþrifa. Þeir eiga að fá hugsjónamonnunum fé til starfa. Rithöfundar eiga líka að mynda félag með sér og styrkja hverir aðra innbyrðis. Allir ný- græðingar, að minsta kosti. Eg býst Kaupirðu gððan hlut, þa mundu hvar þú fékst hantt, Sigurjon Pétursson.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.