Morgunblaðið - 25.05.1919, Blaðsíða 1

Morgunblaðið - 25.05.1919, Blaðsíða 1
Sunnudag 25 mail91ð 6. árgangTir 131 tölublaC / - • Ritstjórnarsími nr. 500 Ritstjóri: Vilhjálmur Finsen . |j ísafoldarprentsmiðja Afgreiðslusími nr. 500 Erl. símfregnir. (Frá fréttaritara Morgunblaðsins). Khöfn, 23. maí. Gengi erlendrar myntar. Sterlingspund 19-76 Norskar krónur (100) 107.00 Sænskar krónur (100) 108.35 Þýzk mörk (100) 33.00 Dollars (100) 425.00 Loikt'élaír R*»yki»tvíkur. Belgia ogðfriðurinn Ummæli Hardens. Maximilian Harden, ritstjóri tímaritsins „Zukunft'' er oftast nær á öndverðum meið við almennings- álitið þýzka. 1 riti sínu hefir hann flutt hverja greinina af annari nú í vor, — magnaðar ásakanir í garð þýzku stjórn,arinnar, og' flettir ó-. spart ofan af margá konar atferli hennar, sem þjóðhöllir menn mundu láta liggja í láginni, Hann hefir haft' hugrekki til að rekja sundur „lygavefinn", sem hann kallar svo, og fordæma athæfi þýzkra blaða og stjórnmálamanna, < er þeir þyrluðu ryki í augu l.ýðs- ins, með því að vera að tönlast í sífellu á fúlmensku óvina sinna og leiðandi manna þeirra. Jafnvel Wil- son fór ekki varhluta af rógburðin- um þýzka, löngu áður en Bandarík- in höfðu lagt til ófriðar. Þeir hétu lygarar, fúlmenni og mestu glæpa- menn mannkyssögunnar á máli Þjóðverja. Harden hikar ekki við að taka í sama strenginn, sem allar þjóðir, að Miðveldunum einum Undanskildum, hafa þegar gert, um það, að aðfarir Þjóðverja í Belgíu hafi verið á móti , alþjóðarétti. Og sakir aðstöðu sinn- ar, — sakir þess að hann er Þjóð- verði, tekst honum betur en flestum . öðrum að sýna fram á, að allur rétt- urinn hafi verið á Belgíu hlið, en . allur órétturinn — að eigi sé notað sterkara orð — hafi verið Þjóð- verja megin. 1 „Die Zukunft" 5. f. m. hrekur hann fyrirslátt „þeirra, er ákærðir : standa fyrir dómstóli alheims''. Fyrsti fyrirsláttur: Ef vér hefð- um ekki ráðist inn í Belgíu,' þá hefðu Frakkar gert það pg iðnhér- uð okkar við Rfn hefðu þá verið í voða stödd. Harden svarar, að þetta sé „villu- kenning gálausra eða vísvitandi lygara'' og leiðir athygli að því, að Joffre hafi alls ekki verið við inn- rás þessari búinn, og hafi því ekki setlað að hef ja iimrás sjálfur á sama stað og að hvorki Bretar né Þjóð- verjar mundu hafa liðið Prökkum Það. Hann segir, að það sem hafi komið Þjóðverjum til að ráðast inn 1 Belgíu, Ifafi verið „hernaðarleg Æfintýri á gönguför verður leikið Nunnudagr 25. maí V*. 8 «ííM. < löná. !'•' AðgPiuuT. strlii.r i di'y frá kl. io—12 Ut> ttlti 2. framsýni", en alls ekki hitt, að þeir hafi óttast Frakka úr þeirri átt. Hann samsinnir þyí, að hernaðar- nauðsyn geti.ekki réttlætt brot á þjóðaréttinum. Og til þess að sýna fram á að Belgía hafi ekki setið á svikráðum við Þjóðverja, eins og þeir hafa látið í veðri vaka, þá seg- ir hann, að einn af forstjórum Kruppssmiðjunnar í Essen hafi tsagt sér árið 1914, að belgiska stjórnin hefði pantað og borgað stórskotabyssur hjá verksmiðjuuni, en ekki verið búin að vitja þeirra þeg&r ófriðurinn skall á, þrátt fyr- ir ítrekaðar tilkynningar um að alt væri tilbúið. Þessar sömu byssur voru notaðar á Belga sjálfa í um- sáthmi um Antwerpen. Eigi tekst Harden síður upp, er hann fer að andmæla öðrum fyrir- islættinuin, sem sé, að Belgía hafi sjálf afsalað hlutleysi sínu fyrir 8 árum. Meðal annars segir hann: „Tugir þúsunda af Þjóðverjum vissu vel, að ef til ófriðar kæmi við.Frakka, mundi leiðin liggja yfir Belgíu. Þetta var samkvæmt áætlun for- ing'já herstjórnarráðshis, Schlieff- ens greifa og samkvæmt þeirri áætl- un höfðu Þjóðverjar lagt þétt net af járnbrautum um svæði, sem var tiltölulega ófrjótt. V i 1 h j á 1 m u r málugi hafði — . til mikillar skelfingar fyrir Biilow, þáverandi kanslara — látið sér það um ínrmn fara við Leopold Belgíukonuiig, að ef ófriður yrði við Frakka, þá ætti Belgía að velja á milli þess, að leyfa Þjóðverjum frjálsa för um landið, eða missa frelsi sitt og sjálf- stæði. í bókum og blaðagreinmn var drepið á það, strax skömmu eft- ir aldamót, að frönsku landamæra- vígin væru fjvo rambyggileg, að það gæti orðið til þess að hlutleysi Belga yrði fótumtroðið. Þó virtust Belgar ekki óttast þetta. Þeir treystu víggirðingum í Liége, Na- mur og Antwerpen, og mintust orð- anna, sem Bismarck hafði skrifað belgiska sendiherrairam, barón Not- comb, árið 1870: „Undrun míiia vekur það, að jafn skarpskygn maður og þér, getið trúað mér til þeirrar glópsku, að fleygja Belgíu í faðm Frakka." — í Brussel datt engum í hug, að nokkur kanzlari nrandi víkja frá þessari kenningu Bismarcks. En aðrir, sem þektu betur áform Schlieffens, málæði Wilhjálms og hernaðarbókmentir Þjóðverja, voru ekki eins trúaðir á það ...." „Þegar Algecira-málið var á döf- inni, kom hernaðardraugurinn fram á ný. í jaiiúar 1906 spyr hernaðar- fulltrúi Breta,Bai-nardiston ofursti, foringja belgisku herstjórnarhmar, Ducarne, hvort Belgía sé við öllu búin. — Albiiin, svarar hann. Ant- \\verpen lítur eftir Englandi, Namur Frakklandi og Liége Þýzkalandi. — Þ a r er aðalhættan, svarar Bret- imi; ef Þýzkaland rýfur hlutleysi Belgíu, munum við koma til liðs við vður, og væri gott að afráða náuar, á hvern hátt það gæti bezt orðið. Fleiri umræður urðu um þetta mál. Hinn 10. apríl 1906 sendir Du- carne belgiska hermálaráðherran- um skýrslu um ]ietta efni, og fundu Þjóðverjar uppkastið að henni í Brussel, 1914. Sá', sem les þýðingu af henni í ,Norddeutsche AUge- meiiie Zeitung' eða kverinu ,Die belgische Neutralitát', sem stjórn- in hefir gefið út, gæti haldið að hún væri hermálasamningur mílli Breta og Belga. En þeim misskiln- ingi valda svik. Þýðingin er vísvit- andi röng, orðin ,einsleg viðræða' ]iýdd eins og þau merktu ,leynileg- ur samningur' ...." „í méira en 50 mánuði hefir rit- skoðun herstjórnarinnar varnað því, að þessi lygavefur yrði tættur í sundur .... Belgía hefir rækilega uppfylt þær skyldur, sem á heimi hvíldu vegna hlutleysis hfihnar; líka þá, að tilkynna Þjóðverjum bvað þeim og brezkum foringjum færi á milli. Það, sem gaf tilefni til samræðu milli Belga og Breta, var óttinn við þýzka innrás, er Belgar gætu ekki ráðið við af eigin ram- leik. Var sá ótti ástæðulaus? Eitt ríkið, sem átti að ábyrgjast hlut- leysi Belga, sendi her manns inn í landið; enginn franskur eða brezk- ur hermaður varð á vegi þess hers. Bretar stigu ekki fótum á belgiska fold fyr en 18 dögum síðan en Þjóð- verjar. Höfðu menn grunað þá að ósekju? Þjóðverjar höfðu framið ]iann verknað, sem Barnardis,ton og Bridges höfðu trúað þeim til. Hefði ]>að verið nokkur afsökun, þó þeir hefðu fundið söimunargögn fyrir leynisamningiuun milli Breta og Belga? Álíka afsökun, og morð- ingja væri það, að finna á líki hins myrta söimun fyrir því, að hann hefði fengið loforð nágranna síns um hjálp, ef á hann væri ráðist. Innrásin hafði verið ítarlega und- irbúin í mörg ár og hugsuð lít í æsar ...." „Og Bauer ofursti kallar spurn- inguna um það, hvort Þjóðverjar hefðu átt að ráðast á Belga, ,sér- staks eðlis'. Það er undarleg skil- greining á þjóðarglæp þeim, er ekki á sinn líka í mannkynssögunni." Fiugið. Viðtal við Rolf Zimsen liðsf oringja. Þess verður væntanlega skamt að bíða, að framkvæmdir fari að sjást í flugmálinu, .hér í Reykja- vík. Flugfélagið viunur ósleitilega og allar horfur eru á, að flug hefj- ist hér nú í sumar, eins og félagið hafði ætlað sér. Tveir menn úr flugfélaginu eru nú*staddir í Kaupmannahöfn, þeir P. A. Ólafsson konsúll og A. Tuli- nius lögmaður. Fyrir milligöngU J^eirra er kominn hingað til bæjar- ms danskur flugmaður, Rolf Zim- sen liðsforingi, úr flugsveit danska bersins. Zímsen er náfrændi Zim- sens-bræðranna hér í bænum, sonur N. Zimsens, konsúls og kaupmanns í Rðykjavík, og er fæddur hér í bænum. Fjögra ára gamall fluttist bann til Danmerkur, én dvaldi hér síðar um tveggja ára skeið. Morgunblaðið hefir átt tal við liðsforingjann um hið nýstárlega erindi, sem hann er kominn til að reka. Varð haUn vel við því, að gefa blaðinu upplýsingar um för sína og fyrirætlanir, og hyggjum vér," að marga fýsi að fá nokkra vitneskju þar að lútandi. — Eg kem hingað eins og væng- stífður fugl, segir liðsforinginn. Eg hefi enga vél með mér, en margt þarf athugunar við áður en byrjað er að fljúga, svo eg get fundið mér inóg verkefni. Hér þarf flugvöll, vélaskýli, aðgerðasmiðju og fleira þess háttar. Það þarf alt að vera til, áður en farið er að fljúga. — Kaupir flugfélagið ekki vél? spyrjum vér. — Jú, það hefir þegar fest kaup á vél í Kaupmannahöfn, með þeim fyrirvara, að Bretar gefi útflutn- ingsleyfi á henni hingað. Vélin er sem sé þýzk, og var nýlega flogið á henni frá Berlín til Kaupmanna- hafnar. Það er L. V. O.-tvíþekja, með 120 hestafla „Mercedes"-mó- tor og tveimur stýristækjum. Hún er ætluð tveimur mönnum, hefir 120—130 rasta hraða á klukku- stund og getur flogið 300 rastir án þess að lenda. Vélin er hentug til f lugkenslu — þess vegna eru stýris- tækin tvenn — en eigi ætluð til flutninga éða langferða. Maður get- ur þó flogið með henni til Akureyri í einni lotu — það mun vera nál. 300 rasta vegalengd. Til póstfluth- inga þarf auðvitað stærri og sterk- ari vélar. Eh {jessi vél er ágæt til kenslu, og ef hún fæst, fer eg að kenna íslendingum að fljúga í sumar. — En ef hún fæst ekki? — Þá verðum við að fá vél ann- íars staðar að, t. d. frá Englandi. En enskar vélar, jafngóðar, eru miklu dýrari. Vegna þess hve marksgengið er lágt, mundi þessi

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.