Morgunblaðið - 14.04.1927, Page 8

8
MORGrUNBLAÐIÐ
Ofnar, emaill. og svartir
eldavjelar, hvítemaill. og
svartar
þvottapottar
skipsofnar
ofnrör, steypt og úr
smíðajárni
eldf. steinn og leir.
fyrirlig-g'jandi
C. Behrens,
Siani 21.
lilapreitsniijan
Hafnarstræti 18.
Sími 1998. Box 675.
Einstaklingar, firmu, f jelög, iðn-
rekendur og atvinnufjrrirtæki; allir
þið, sem prenta þurfið og viljið fá
fljóta, góða og ódýra afgreiðslu, mun-
ið eftir, að Hólaprentsmiðjan hefir
(fyrst um sinn) síma nr. 1998. Gleym-
ið ekki að hringja til hennar fyTst
eða síðast.
Hólaprentsmiðjan
Hafnarstræti 18.
Sími 1998. Box 675.
Ásbyrgi.
Ásbyrgi í Kelduhverfi er eítt af
dýrustu gimsteinum íslenskrar nátt
úrufegurðar, og [)að er sanukallað-
ur gim,stemn. því að mest af fegurð
þess er þess eðlis, að hún verður
ekki af máð, en sumt er í liættu
sett, nema bætur verði á ráönar.
Þessi gimsteinn hefir verið van-
hirtur með öllu; ber skógurinn, hin
eina lifandi fegurð staðarins, þess
ijóst vitni. Skógurinn er ófriðaður,
og aldrei hefir liönd verið hreyfð
honum til lögunar. Hann hefir einu
sinni ekki verið látinn óáreittur —
hann hefir verið rændur. Um Ás-
byrgi er á sumrum allmikill straum
ur ferðamanna, sem koma til að
,skoða fegurð staðarins; þangað fara
og hjeraðsbúar skemtiferðir, en
margir þessir gestir skilja ekki bet-
ur en svo friðhelgi hinnar van-
liirtu og vanmetnu fegurðar, að
þeir hafa í brott með sjer hríslur
stórar eða vendi af greinum, er
þeir brjóta af reyniviðnum, sem
mikið er af innan um birkiskóginn
í Byrginu. Auk þess var alsiða fyr
meir og mun eigi örgrant um enn,
að skógurinn þar sje höggvinn til
eJdsneytis. Slík eru skifti mann-
anna við [>ennan fagra stað; þar
er notið og rænt, en aldrei launað.
Er ilt til þess að vita, því aö þótt
skógurinn teljist ekki til hinnar
tignarlegustu fegurðar Ásbyrgis, er
liann ómetanlegur þáttur í sköpun
þess, og meðferð lians því hin
mesta skapraun öllum þeim, er fá
hann augum litið.
Ásbyrgi tilfieyrir samnefndu eyði
koti, sem jafnan hefir verið í ein-
stakra manna eigu. Það hefir nú
á seinni tíð gengið kaupum og söl-
u.m manna á milli við liærra verði
en handbær fjármunaleg verðmæti
þess vírðast gefa tilefni til. Jiirð-
in Ásbyrgi er rýr á fjármunalegan
mælikvarða. Helstu bjargarskilyrði
þar eru tvin, sem gefur af sjer ca.
50 hesta. af töðu, og allgóð vetrar-
beit fyrir sauðfje. Hús á jörðinni
eru lítilsvirði. En ræktunarskilyrði
eru þar með afbrigðum góð, eftir
því sem gerist þar um sveitir.
Því miður hefir jörðin eigi enn
komist í eigu þeirra manna, er
hafa sýnt Byrginu nokkurn sóma.
Nauðsynlegustu umbætur á Ás-
byrgi eru girðing til friðunar og
grisjunar á skóginum. Er hún mjög*
fcráðnauðsynleg. í Ásbyrgi er skóg-
ur stórvaxnari en annarsstaðar í
Kelduhverfi eða Oxarfirði og veld-
ur því hamraskjólið þar, en liann
vex of þjett.
Fyrir skömmu síðan var jörðin
Ásbyrgi gerð föl til kaups af Ts-
landsbanka, senx þá hafði rjett til
umráða yfir henni. Kelduneslirepp-
ur neytti sinnar aðstöðu og keypti
jörðina, að vísu við lværra verði
en hæfilegt þykir, miðað við af-
komuskilyrði á jörðinni, en bros-
lega lágu miðað við raunveruleg
verðmæti jarðarinnar. Tilgangur-
inn með kaupum þessum var sá,
að hafa jörðina fala um það bil að
þing loemi saman í vetur og bjóða
hana þá ríkinu til kaups og eignar.
Nú mun það tilboð hafa verið gert.
Keldun&shreppur á nú þátt í kaup-
um annara jarða, sem fyr voru
ráðin en þessi, og telur sig því
naumast hafa bolmagn til að eiga
Ásbyrgi og því síður að gera nokk-
uð fyrir staðinn í fýrirsjáanlegri
framtíð; mun hann því að líkind-
um telja sig neyddan til að selja
jörðina öðrum umsækjanda, ef rík-
ið vísar tilboðinu á bug.
(Kaupin voru samþ. í Nd. í gær).
Af því, er hjer að framan hefir
verið ritað, má það vera öllum
ljóst, að það er bæði eðlilegt mjög
og sjálfsagt, að Ásbyrgi sje í eigu
og umsjá ríkisins. Höfuðástæðurnar
fyrir því eru þessar: Ásbyrgi er
einn af fegurstu stÖðuin landsins.
Verðfliæti þess staðar eru ómetan-.
leg, en þau eru ekki fjármunalegs
eölis, þau eru ekki peningar. Þess
vegna hafa ekki eigendur eða að-
standendur þessa fagra staðar
trevst sjer til eða viljað leggja
fram fje til verndunar eða aukn-
ingar á þessuin verðmietum. Verð-
mæti þessi eru með þeim varanleg-
ustu þeirra er jarðnesk eru; það
er því eðlilegt, að þau sjeu eign
þeirrar stofnunar, er varanlegasta
má telja hjer á landi, en hún er
þjóðfjelagið sjálft.
: Verðmæti Ásbyrgis eru og [iess
eðlis, að þau verða aldrei eins
manns eða fárra rnanna eign, nema
að nafninu til; þau eru og verða
jafnan almennings eign. eign allra
þeirra, er fá þau augum litið, Þar
er fólgin veigamesta ástæðan fyrir
því, að það er bæði eðlilegt og
rjett, að Ásíbyrgi verði eign rílds-
ins. Það á að verða eign allrar
þjóðarinnar.
Á öskudaginn 1927.
Björn Haraldsson.
Merkilegur fornleifafundur
í Grikklandi.
Aldrei eða sjaldan hefir verið
unnið eins kappsamlega að því eins
og.á síðustu áratugum, a.ð rann-
saka hvað jörðin geymdi af fomum
og merkilegum leyfum gamallar
menningar. Má svo lieita, að liver
| fornleifafundurifln hafi rekið ann-
I an nú síðustu árin, og er sú
fræðsla, sem við það hefir fengist
um menningarhætti og þroska löngu
liðinnía. kynjslóða, mikilsverð og
márgháttuð.
En þessir tíðu fornleifafundir
hafa valdið því, að almenningur
hefir mist áhugann, þetta hefir orð-
ið hversdagslegt.
En nýlega fundust fornleifar á
Grikklandi, sem vöktu almenna at-
hygli um allan heim, því þær voru
nokkuð sjerstaks eðlis.
Prófessor Axel Persson frá Upp-
sölum í Svíþjóð á heiðurinn af
þessum fundi. Er það konungs-
gröf, svonefnd hvolfgröf; hún er
nálægt Argolis í Grikklandi.
I gröfinni fundust ógrynni af
gripum úr gulli og öðrum dýrum
málmum, listaverk margskonar og
ýmsir merkilegir munir, svo talið
er, að ekki Iiafi síðustu 50 árin
fundist merkilegri eða verðmætari
fornleifar.
En það, sem einkum hefir vak-
ið' sjorstaka althjygli áj þessum
fornleifafundi,, er það, að þetta er
fyrsta hvolfgröfin, sem fundist hef
ir og ekki hefir verið rænd þegar
í fornöld.
Menn vita um alt að 50 hvolf-
grafir í Grikklandi. Níu eru t. d.
við Mykene, og eru þær allar frá
1500—1100 árum f. Kr. Þær eru
einskonar neöanjarðarhvelfing,
bygðar í hring af grjótlögum, og
dragast að sjer í toppinn, svo að
aðeins einn steinn lokar hvelfing-
unni. Hæðin undir þakið er frá
7—15 metrar, og þvermál við gólf
er svipaðrar stærðar, svo þetta eru
ekki neinar smáræðis byggingar.
Inn í livelfinguna liggur gangur
milli steinveggja, oftast 15—25
metra langur.
I þessari lconungsgröf við Dlien-
dra í Argolis fundust þrjár grafir
undir gólfinu, með beinagrindum í
og ýmsum skartgripum. Hringinn
í kringum þessar grafir voru minni
gryfjur, fyltar með kolblandaðri
jörð og brendu fílabeini, glerperl-
um, broncestykkjum og ýmsu öðru.
Meðal dýrindismuna þeirra, er
fundust í byggingunni má nefna
gullskál eina með upphleypt.um
myndum af hafmeyjum og kröbbum
milli sælvóralla og skelja; ennfrem-
ur hringi úr gulli og silfri, meist-
a tyiílega út|liöggna steina, miMð
safn af vopnum úr bronse, þar á
meðal 5 sverð gullbúin, eitt með
handfangi úr kristalli, rýtinga,
Iinífa, spjótsblöð og fleira.
Mikið úrval af
konfekt skrantöskjum
nýkomid.
HND&TOHtMM
Ljereft og tvisttai
i atópu úpvali
Martelnn Einarsson t Go>
GilletteblSð
ávalt fyrirliggjandi í heíldsölu
Uilh. Fr. Frimannssoit
Sími 557
Guðnie B. Vikai*r
klæðskeri, Laugaveg 21.
1. fl. saumastofa. Nýkomí^
úrval af vor- og sumarfata-
efnum. — Komið sem fyrst*
Framköllun og Kopíering-
Lægst verð.
Sportvöruhús Reykjavíkuf'
(Einar Björnsson).
VOR UM HAUST.
— Jungfrú! kallaði hann.
Hún staðnæmdist, sneri sjer við og leit á hann. En
svo leit hún þegar umlan af'tur, eins og hún væri feimin.
— Landstjórinn hefir auðvitað þegar fullvissað yðnr
um það, að jeg sje sá, sem jeg segist vera. En það er sam;
rjettara að þjer gangið úr skugga uin það að .jeg sje sendi-
maður drotningar, áður en þjer felið yður minni forsjá.
Viljið þjer gera svo vel að líta á þetta?
Hann dró upp úr vasa sírunn brjef það, er drotnlng
hafði sjálf skrifað og breiddi það á borðið fvrir framan
stúlkuna. Hans hágöfgi, landstjórinn, stóð skamt frá óg
gaut hornauga til þeirra.
— pað er sjálfsagt fyrir yður, jungfrú, að ganga úr
skugga um það, að þessi maður sje ekki annar en sá, er
hann þykist vera og jeg hefi sagt yður, mælti hann.
Hún tók skjalið, leit snöggvast á Garnaehe og var þá
sem hrollur færi um hana. Svo tók hún að virða fyrir sjer
skjalið og horfði Garnaehe stöðugt á hana á meðan.
Svo rjetti hún það að honum.
— pakka yður fyrir, monsieur, mælti hún aðeins.
— Eruð þjer nú viss um að þetta sje rjett, jungfrú,
mælti hann með semingi.
— Já, jeg er viss um það.
þá sneri Garnaehe sjer að Tressan. Hann glotti kulda-
lega og er hann tók til máls, mátti fieyra það á rómi fians
að óveður var í nánd.
— pessi jungirú hefir f'engið ágætt uppeldi, mælti hann-
— Híi ? hraut úr Tressan.
— Jeg hefi heyrt talað um það, herra minn, að einhvers
staðar í Austurlöndum sje til menn, er lesa frá hægri til
vinstri og rita einnig þannig. En jeg hefi aldrei heyrt getið
um neinn — og síst í Frakkíandi — sem er svo vel ment-
aður að lesa alt á höfði.
Tressan vissi þegar hvaðan vindurinn bljes. Hann föln-
aði. og gaut augum til stúlkunnar, sem sýnildjpi botnaði ekki
neitt í því, sem var að gerust.
— Gerði hún það ? mælti Tressan alveg ósjálfrátt. —
Honum var það eitt Ijóst, að hann yrði að reyna að skýra
þetta. — pað er alveg satt, að það hefir alveg verið vanrækt
að menta jungfrúna — ,og er það ekki einsdæmi h,jer í
fásinninu. Henni sárnar það og hún reynir að draga dul
á það.
pá brast hann á! pað var eins og þrumur og eldingar
færi um herbergið.
— Lygari! Fordæmdi, ósvífni lygari! grenjaði Garnache.
gekk fast að landstjórainini og skók framan í hann knýtt-
ari hnefann. Skriíaði jungfrúin drotningu margra arka brjef
aðeins til þess að dylja það, að hún kynni ekki að skrifa?
Hver er þessi stúlka?
Hann henti á stúlkuna og hönd hans skalf og nötfaði
af geðshræringu þeirri er hann var kominn í.
Tressan reyndi að láta sem sjer væri misboðið. Hann
rjetti úr sjer, reigði höfuðið og hvesti augun á Garnache.
AIs, þjer ávarpið mig í þessum tón, herra m*.;lV
þá.
— Jeg ávarpa yður og alla menn eins og mjer sjálffl1'1
sýnist. Heimskingi! Fyrir þetta skuluð þjer sviftur e’.11
bætti! pjer gerið ekkert annað en safna spiki og jafnhH^
verður heilinn í yður ai sljórri. Að öðrum kosti mundF’
þjer eigi hafa ætlað að leika þannig á mig. — En jeg þc^1
sitt af hverju og þjer getið eigi talið mjer trú um að þeS,<
vinnukona sje ungfrú Vauvraye. pað leggur af henni
lykt, eins og þriðja flokks veitingahúsi og á göngulag1"'1
er hægt að sjá að, að hún hefir aldrei gengið á stígvjri"11.1
fvr! Segið m.jer eitt, herra minn, hjelduð þjer að jeg víC
asni f
Tressan fjell allur ketill í eld og hann glúpnaði "
fvrir augnáráði Garnaches. Hann gapti og kom ekki
einu ox’ði. Garnache sneri sjer þá að stúlkunni, tók hrnn11
lega undir hiiku henni og neyddi hana til þess að ho*-
framan í sig.
— Hvað heitið þjer? spurði hann.
— Margot, ^tamaði hún og fór að gráta.
— Farið þjer í burtu, mælti hann hranalega. Hv'el
aftur í eldhúsið eða laukagarðinn þar sem þ,jer hafið
vex'i'
.iú-
Stúlkuauminginn varð lifandi fegin að sleppá, og
r rl-Ýttl
Jl
sjer á burtu eins og hún gat. Tressan sagði ekkert og rey11
ekki til þess að stöðva hana. Hann sá, að taflið var tapa ^
' — Jæja, herra minn, mælti Garnache, krosslagði bcn