Morgunblaðið - 01.12.1929, Blaðsíða 2

MORGUNBLAÖIÐ
z
f
Frú
Hólmfríður Kristjánsdóttir
andaðist að heimili sínu síðastl.
föstudagskvöld , 68 ára að
aldri. Hún var gift Gesti Vigfús
syni , og eru 2 börn þeirra á
lífi. Kristján L. Gestsson versl-
unarstj. og Kristjana, sem dvel
ur nú í Ameríku. Hólmfríður
sál. var dugnaðarkona, trygg-
lynd, vinaföst og hjálpfús. Hún
dvaldi mestan sinn aldur hjer
í bæ.
Hæstirjettur.
j Dómsvaldið.
Bamkvæmt 2. gr. stjórnarskrár-
innar er ríkisvaldinu skift í þrjá
meginþætti: löggjafarvald, fram-
kvæmdarvald og dómsvald. Lög-
gjafarvaldið er hjá Alþingi og kon
ungi í sameiningu, framkvæmdar-
valdið hjá konungi og dómsvaldið
hjá dómendum. Þótt svo sjp að
orði komist í stjórnarskránni, að
framkvæmdarvaldið sje hjá kon-
ungi, er vald þetta í raun og vefu
hjá þeim ráðherra, sem stjórnarat-
hafnirnar framkvæmir. Ráðherr-
0
ann ber ábyrgð á stjórnarfram-
kvæmdum, en konungur er á-
hyrgðarlaus.
Dómsvaldið er þvi einn þáttur
ríkisvaldsins. í margar aldir var
teðsta dómsvaldið í íslenskum mál-
um í höndum erlendrar þjóðar.
Hæstirjettur Dana hafði jþetta
vaid. Þetta ástand var e'itt af
mörgum táknum þess, að ísland
var ekki sjálfstætt ríki, heldur háð
orlendu valdi. Þessu kunnu íslerid-
ingar illa og gerðu margar til-
raunir til að fá æðsta dómsvaldið
flutt inn í- landið. En þetta fjekst
■ekki fyr en fullveldisviðurkenning
ín var fengin með sambandslögun-
um frá 1918.
Dómsvald og framkvæmdar-
vald.
Allar siðaðar þjóðir kappkosta
að vanda sem best til dómsvalds-
ins, gera það sem öruggast og
sjálfstæðast. Enda er ekkert jafn-
áríðandi hverju þjóðfjelagi eins
og það, að rjettarfarið sje í lagi og
að dómstólarnir njóti fullkomins
trausts, jafnt iitnnlands sehi innan.
Dómstólarnir skera úr deilum
manna, ekki aðeins deilum þegn-
anna innbyrðis heldur og deilum
milli valdhafanna og þegnanna.
Vilji .pólitískur ráðherra misbeita
vmldi sínii gagnvart þegnum lands-
Ins, geta þeir skotið deilumálunum
til dómstólanna og fengið sinn
fulla rjett.. Hver se'm í hlut á, er
kjörorð rjfettláts dómara jafnan
eitt og hið sama: algert jafnrjetti
fyrir lögunum.
Þar sem einræðisvaldið ríkir í
heiminum, þekkist, svo að segja
ekki óvilhallur dómstóll. Einvalds-
herrann hefir öll völd í sinni
hendi. Hann er e'itt í senn: lög-
gjafi, ákærandi, dómari og hand-
hafi framkvæmdarvaldsins. Þegn-
arnir eru rjettlausir gagnvart slík-
um herra.
í lýðfrjálsu landi er ekkert jafn-
áríðandi eins og það, að dómsvald-
ið sje sjálfstætt gagnvart fram-
Jólabasarinn
verðnr opnaðnr i fyrramálið.
Afar fjðlbreytt úrval af allskonar
Iðlagjðfnm við allra bæfi.
m > Geríð Jólainnkaupin í tíma, meðan nfigu er úr að velja.
| Verslinii iiill lacobsen.
V. B. K.
Silki í kjóla, peysnlöt og npphlutsskyrtnr.
Silkisvnntneini og silfsi.
Klæði viðnrkendar tegnndir,
Flanel fl. teg. og mikið litarnval.
K jólat jn.
Verslnnin Sjðrn Kristjánsson.
Jðn Bjðrnsson & Go.
Síðuslu
S daga.
hafa verið teknar npp
feikna birgðir af
Ljósakrönum,
Siikiskermum,
llmvatnslnmpum,
Bnrðlnmpum,
IHaldið áfram að taka
npp nýjar vörnr
á mánndag.
Jnlíns Bjðrnsson,
Anstnrstræti 12.
Píanö,
fyrsta flokks með flygeltónum, fílabeinsnótur og m<
petölum, Mahogni, sami flokkur og bestu þýsk píano. Fi
liggjandi. Afborganir geta komið til greina.
A. Obenbanpt.
kvæmdarvaldinu. Þegnarnir verða
því vel að gæta þess, að dómsvald-
ið sje jafnan örugt og ekki fótum-
troðið af handhöfum framkvæmd-
arvaldsins.
Misbeiting ákæruvaldsins.
Yið síðustu stjórnarskifti hjer
á landi vakti það mesta undrun
meðal almennings, að Jónasi Jóns-
sy/ii frá Hriflu skyldi falin for-
staða dómsmálaráðuneytisins. Þessi
maður var ólögfróður og auk þess
kunnur að ósanngirni og órjett-
sýni í meðferð almennra mála.
Hann fekk ákærtivald rjettvísinn-
ar í sínar hehdur!
Það fór eins og búist var við
í upphafi, að Jónas frá Hriflu var
enginn maður til þess að hafa á
hendi ákæruvald rjettvísinnar. —
Hann misbe'itti stórkostlega þessu
valdi. Hann sá ekki afbrot sinna
pólitísku samherja. En ef einhver
úi* hóp andstæðinga varð brotleg-
ur, var hann ofsóttur og svívirtur
á alla lund. Sjálfur vörður rjett-
vísinnar úthrópaði hinn ákærða í
pólitískum flokkshlöðum, og það
jafnt þótt hinn brotlegi væri bú-
inn að taka út að fullu sína r'efs-
ingu (Arhæjarmálið). Og ekki var
látið nægja, að ofsækja hinn brot-
lega eirian ; allir pólitískir skoðana-
bræður hans vorn ofsóttir líka,.
Þeir fengu á sig stimpil glæpa-
mannsins. (Árbæjarmálið, Hnífs-
dalsmálið, sjóðþurðin í Br'una-
bótafjelaginu o. fl.).
Enginn ráðherra hefir misheitt
jafn hroðalega ákæruvaldinu eins
og Jónas frá Hriflu, síðan hann
vmrð dómsmálaráðherra. Hann hef-
ir lagt pólitíska andstæðinga í ein-
elti og ofsótt saklausa menn með
opinhe'rri málsókn (Shellmálið o.
fl.). Jafnframt hefir hann hylmað
yfir stóH-kostleg afbrot sinna póli-
tísku samherja (sjóðþurð Karls
Einarssonar, nafnafölsunin af
Síðu, sjóðþurðin á Siglufirði, vín-
blöndun og vörufölsun, títuprjóna-
stungur o. m. fl.)...
Árásimar á dómsvaldið.
Þegar handhafi ákæruvaldsins
misbeitir valdi sínu eins og Jónas
frá Hriflu hefir gert, er sjálf-
stætt og urugt, dómsvald eina vernd
in, sem þegnarnir hafa. Þetta hefir
dómsmálaráðherrann fundið. Og
Jjessve'gna hefir hann lagt alt
kapp á, að ná tangarhaldi á dóms-
valdinu.
Hin lævíslega herferð dómsmála-
ráðherrans gegn . dómsvaldinn er
einstæð í okkar sögu., Hann tekur
nokkra af sínum pólitísku vika-
piltum í sína >jónustu,-dubbar þá
upp með dómsvaldi og fyrirskipar
sakamálshöfðun gegn pólitískum
andstæðingum. A meðan rannsókn
málsins stendur yfir, situr vörður
rjettvísinnar við skrifborð sitt og
%
skrifar hverja svívirðingagreinina
af annari um hina „ákærðu“ og
birtir skrifin í pólitísku flokks-
blaði. Þessir einkadómarar ráð-
herrans dæma eins og ráðherrann
hafði fvrir þá lagt. Dómur þeirra.
og sorpskrif ráðherrang eiga svo
að skapa „a]menningsálitið“ í land
inu(!)
En þó dómsmálaráðherra hafi
þannig getað skapað pólitíska nnd-
irdómara, hefir Hæstirjettur til
þessa verið fullkomlega sjálfstæS-
ur og óháður.Þetta hefir dómsmála
ráðherra mislíkað og þess vegna
hefir hann lagt Hæstarjett í din-
elti. Hann hefir hvað eftir ann-
að, bæði í ræðu og riti, ráðist með
dylgjum og svívirðingum á Hæsta-
rjett. Hann hefir úr ráðherrasæti
á sjálfu Alþingi borið glæpsamle'g-
ar sakir á Hrj. Hann hefir borið
Hæstarjetti á brýn, að hann sýndi
hlutdrægni við uppkvaðning dóma
(mál B. Kr. og S. í. S.; Garðars
Gíslasonar og ritstj. Tímans o. fl.).'
Slík aðdróttun er óvenjulega vel
til þess fallin, að vekja tor-
tryggni gegn rjettinum.
En Jónas frá Hriflu hefir ekki
lá.tið hje'r við sitja.Hann hefir úr
sæti dómsmálaráðherrans á Al-
þingil staðhæft, að Hæstirjettur,
hafi framið rjettarmorð!
Hvað er rjettarmorð? Rjettar-
mórð er vafalaust ljótasti verkn-
aðurinn sem veraldarsagan þekkir.
Rjettarmorð er það kallað, þegar
dómstóll dæmir vísvitandi rangan
dóm, gegn fyrirmælum laga. Þess-
ar sakir ber dómsmálaráðherrann
á Hæstarjett islands!
Á að koma Hæstarjetti fyrir
kattarnef?
Fullyrt er1, að dómsmálaráðherr-
ann ætli á næsta þingi að leggja
alt ]< a p,p á, að koma Hæstarjetti
fvrir kattarnef. Hann þykist með
látlausum rógi og níði um Hæsta-
rjett, hafa skapað „almennings-
álit“ í landinu gegn rjettinum,
og þessvegna muni óhætt að stíga
hið djarflega spor þegar á næst-a
þingi.
Til þess að undirbúa þessa síð-
ustu heijferð -ge'gn Hæstar’jetti
hefir dómsmálaráðherrann fengið í
lið með sjer einn af samherjunum
úr liði sósíalista, Stefán Jóhann
Stefánsson, málfærslumann. Var
Stefán sendur utan í fyrra og aft-
ur í sumar og fjekk til fararinnar
ríflegan styrk úr ríkissjóði. Vega-
nesti hans frá dómsmálaráðherra
var aðeins þetta eitt: Findu eitt-
hvað ráð — sama hvað það er —
til þess að koma Hæst.arjetti fyrir
kattarnef!
Og Stefán kvað hafa fundið ráð-
ið: stofnun fimtardóms. Ympraði
Tíminn nýlega á þe'ssu, eins og
til þess að undirbúa það sem síðar
á fram að koma.
Nú er spurningin þessi: Ætlar
þjóðin að þola það, að nú verði á
lævíslegan hátt grafið undan
dómsvaldinu, svo að það geti ekki
í framtíðinni orðið sjálfstætt gagn-
vart framkvæmdarvaldinu ? Verður
Hæstirjettur lagður niður og í
hans stað se'ttur pólitískur dóm-
stóll, undir handleiðslu „rjettvís-
innar' ‘ frá Hriflu ?