Morgunblaðið - 07.04.1932, Side 5

Fimtuclaginn 7. apríl 1932.
Ö
ElðhúsumrcEður á þingi.
5tjórnarfarið og afkoma
atuinnuueganna.
Ræða Ólafs Thors mánudaginn 4. apríl.
Mjer er ætlað að tala hjer í
hálfa klukkustund.
Ef jeg ætti nú að halda lík-
ræðu yfir ríkisstjórninni, og
þyrfti, eftir gamalli ísl. venju,
að tína til alt hugsanlegt lof um
hana, satt og logið, væri jeg því
fegnastur að mjer yrði fremur
skömtuð hálf stund en heil.
En að halda dómsdag yfir
stjórninni, og stefna henni til
reikningsskila fyrir alt synda-
registrið, það gerir enginn mað-
ur, hvorki á hálfri stund nje á
hálfum degi.
Sumpart af þessu en einkum
þó vegna hins ískyggilega útlits,
ætla jeg að tala um stærstu
málin:
Fjármálin og atvinnumálin.
Þó get jeg ekki stilt mig um
að drepa á, hvernig J. J. svarar
fyrir sig.
M. G. gaf ítarlega skýrslu um
fjárhag ríkissjóðs og sýndi fram
á, hversu hrapalega stjórnin hef
ir farið með fjármuni ríkisins.
Til andsvara segir svo J. J.:
H.f. Andvari er gjaldþrota,
þar með er sannað, að fjárhag-
ur ríkissjóðs er góður og stjórn-
in vítalaus.
Eða: Andvari og Copland
eru gjaldþrota, þar af leiðir, að
eðlilegt er og sjálfsagt, að ríkis-
sjóður sje líka gjaldþrota.
Ræða J. J. minnir á gamla
sögu. Maður kom að heyrnar-
lausum manni, sem var að smíða
axarsköft. Góðan daginn, sagði
komumaður. Axarskaft, svaraði
sá heyrnarlausi:
Annars gefur svar J. J. til-
efni til að endurtaka það, sem
Jón Þorl. nýlega sagði um J. J.,
en það var á þá leið, að J. J.
gerði þá siðferðiskröfur til sjálfs
sín, að vera altaf skör lægra en
sá versti.
I
Fjárhagur ríkisins.
Þm. Skagf. hefir nú gert ítar-
lega grein fyrir fjárhag ríkis-
sjóðs. Jeg læt því nægja, að
stikla á stóru í þeim efnum, og
minni aðeins á örfáar tölur.
Þegar hinni fyrri fjármálastj.
Frs.fl. lauk í ársbyrjun 1924,
voru skuldir ríkissjóðs orðnar
18.1 milj. kr. í fjármálaráð-
herratíð Jóns Þorl. minkuðu þær
um 6.7 milj. kr., eða ofan í 11,3
milj. Samtímis óx sjóðseign rík-
íssjóðs um 1.7 milj. Fjárhagur
ríkissjóðs batnaði þannig á þess-
um árum um 8.4 milj. Þetta kom
m. a. fram í því, að vextir af
ríkisskuldunum, sem 1924 voru
1239 þús. kr., voru 1927 komnir
ofan í 701 þús. kr.
Þjóðin er nú orðin sammála
um, að fjármálastjórn J. Þorl.
hafi verið með afhrigðum góð,
en fyrir kosningarnar 1927, þær
kosningar, sem lyftu núv. stjórn
í valdasess, kvað við annan tón.
Þá sagði hæstv. forsrh., sem þá
var ritstjóri Tímans, í blaðí sínu :
„Svo djúpt hefir aldrei sokk-
ið í skuldafenið. Annaðhvi rt er
nú að láta staðar numið og
hætta að safna skuldum, eða þá
að vonlaust eða vonlítið má
kalla, að standa við að borga
skuldirnar".
Og þá sagði J. J. í sama blaði:
,,Hve lengi á að taka lán á
lán ofan? Og hvenær verður
þjóðin búin að borga þessi lán?
Og hvað verður um frelsi og full
veldi þeirrar þjóðar, sem erlend-
ir lánardrottnar geta hneppt í
varanlega fjárhagsf jötra“.
(Tíminn, 17. febr. 1927).
Og ennfremur:
„Mönnum finst mikið, að með
hinum gífurlegu sköttum er bú-
iö að endurborga liðugar 10
milj. kr. af skuldunum".
Svona var dómur núverandi
stjórnar um fyrirrennara sína.
Þeir skopuðust að því, að fjár-
hagur ríkissjóðs hafði batnað
um 8.4 milj., sem þeir í ein-
feldni sinni töldu 10 milj. Og
skuldirnar, 11 milj., blæddu
þeim í augum. Sjálfir lofuðu
þeir að stýra úr voðanum, eins
og sjá má af þessum orðum J.
J. í 25. tbl. Tímans 1927:
„Hvenær sem á reynir, mun
Frs. grípa stór og lítil tækifæri
til þess að gera íslensku þjóð-
ina óháða öllu erlendu valdi.
Um stund varða mestu átökin í
fjármálaefnunum. Framsókn
verst skuldum og veit, að skuld
irnar við útlönd eru þræls-
band á landið og þjóðina“.
Þjóðin festi trúnað á hinn
þunga áfellisdóm um fyrverandi
stjórn, og hin gullnu loforð
andstæðinganna, og Tímaliðið
settist í öndvegi eftir kosning-
arnar 1927.
Mennirnir sem skopuðust að
því, að fjárhagur ríkisins batn-
aði um 8.4 milj. þau 3 (4 árin,
sem J. Þ. fór með fjármálin,
hafa sýnilega ætlað sjer að
gera betur, og verða stórvirk-
ari í skuldagreiðslunum. A.m.k.
brugðust þeir því loforði, sem
þeir þó gáfu í kosningunum, að
ljetta af sköttum, og lögðu í
þess stað nýja skatta á þjóðina,
sem reynst hafa milli 1 og 2
milj. kr. á ári eftir árferðinu.
Það liggja nú fyrir opinber-
ar skýrslur um fjármálaefndir
ríkisstjórnarinnar.
Á fjórum árum, árunum 1928
—’31, að báðum meðtöldum,
urðu tekjur ríkissjóðs um 62Vsj
milj. kr., eða milli 16 og 17
milj. umfram áætlun.
Fjögra ára ríkistekjur í tíð
fyrv. stjórnar Ul'ðu 53.4 milj.
Af þeirri upphæð varði sú stj.
8.4 milj. kr. til þess að greiða
skuldir og auka sjóðseign rík-
issjóðs.
1927 þótti núverandi stjórn
það illa og slælega að verið.
Hvað hefir hún þá sjálf gert?
Fjögra ára tekjurnar hafa
orðið tæpl. 9 milj. kr. meiri en
í tið fyrv. stj. Fyrv. stj. gat
greitt 8.4 milj. kr. af skuldun-
unum. Með samskonar verkl.
framkvæmdum og voru hjer á
landi 1924—’27 hefði því ríkis-
Athngið vel sýningn okkarí
glnggnm Brannsverslunar.
Allar okkar viðurkendu tegundir af ostum eru þar til
sýnis. Vörurnar eru seldar í útsölum okkar á
Sími 1287, Sími 864.
Ennfremur eru þar seldar allskonar mjólkurvörur
svo sem:
MJÓLK, RJÓMI, SKYR, SMJÖR.
í heildsölu hjá
Slátnrfjelagi Snðnrlands
stjórnin átt að geta greitt skuld-
ir og aukið sjóðseign ríkissjóðs
um nær 21 milj. kr„ og er þá
tekið tillit til minkandi vaxta-
byrði ríkissjóðs.
Með þessu hefði stjórnin þó
ekki komist lengra en að jafn-
ast á við þann, sem hún skop-
aðist mest að 1927, fyrir að
hafa ekki greitt meira en 8.4
milj. kr.
Nú, en hvað hefir nú stjórn-
in gert?
Hún hefir ekki greitt 21 milj.
kr. Hún hefir enga milj. greitt.
Hún hefir enga krónu greitt.
Hún hefir ekki staðið í stað.
Hún hefir safnað skuldum, há-
um skuldum, miljónum, tug
miljóna, já, og hálfum betur.
í stað þess að bæta fjárhag
ríkissjóðs um 21 milj. kr„ en
það hefði verið samsvarandi
fjármálastjórn Jóns Þorl., hef-
ir Framsóknarstjórnin aukið
skuldirnar um nær 14 miljónir.
Mismunurinn er 35 milj. kr.
Með þeirri fjárfúlgu gæti for-
sætisráðh. gullhúðað brynju á
hvern einasta bónda í liði sínu.
Jeg leiði hjá mjer að tala
um, hvernig þessu fje hefir ver-
ið varið. Það hefir M. G. gert.
Mörgu hefir verið illa varið, og
fjármálastjórnin hefir verið í
mesta máta óvitur og gálaus.
Framsókn sá rjett 1927, að
„skuldirnar við útlönd eru þræls
band á landið og þjóðina“. Góð-
ærið gaf stjórninni alla ákjós-
anlegustu aðstöðu til þess að
stýra hjá þessari hættu. En svo
gersamlega hefir stjórnin haft
að engu hinn rjettmæta kvíð-
Eftirtektaveri
elussasýnins
*
a
Svana-smlðrlíKí
er i
Pósthásstrætl 7
(þar sem áðnr var Hressingarskálinn).
Við höfnina,
bíisknr með hálfyfirbygðu porti
til leign. Upplýsiugar i sfma 31.
H.f. Sleipnlr.