Morgunblaðið - 06.07.1932, Blaðsíða 2

2
MORGUNBIAÐIÐ
f
Davfð Þorvafdsson
rithöfmidur.
IJað kom mjer á óvart, er jeg
heyrði að vinur minn, Davíð Þor-
valdsson væri látinn. — Fyrir
skömmu hafði jeg hitt hann, að
vísu veikan, en þó bjartsýnan og
Öruggan, því að oft hafði hann
klifið hamra heilsuleysisins, kom-
ist í hættur, en haft sig úr þeim,
og hví skyldi hann þá hrapa nú.
Davíð fæddist á Akureyri 3.
júlí 1901, og var þannig 31 árs er
hann ljest, en þótt aldurinn væri
ekki hár, hafði hann þó langa
og mikla lífsreynslu að baki. Ung-
ur missti hann föður sinn, og þótt
efni væru rír, lagði hann út á
menntabrautina, og gat sjer þar
ágætan orðstír. Hann tók gagn-
fræðapróf á Akureyri, en settist í
4. bekk Menntaskólans árið 1921.
Stundaði hann nám sitt af miklu
kappi, enda mun það hafa riðið
heílsu hans að fullu, því að árið
1922 kenndi hann þess sjúkdóms,
sem hann átti allt af síðan í höggi
við. Varð hann þá að hætta námi
um stund, en tók stúdentspróf ár-
ið 1925 og var þá 2. í röðinni að
ofan. Hugur hans hneigðist að
náttúruvísindum, enda fór hann
utan sama ár, og las hinn næsta
vetur jarðfræði við háskólann í
Kaupmannahöfn. í Kaupmannah.
festi hann ekki yndi, enda leitaði
hann til Parísar og hjelt áfram
námi sínu við Sorbonneháskólann,
en þar missti hann heilsuna með
öllu, enda mun fátækt hans og ill
aðbúð hafa stuðílað mjög að því.
Heilsuleysið og fátæktin rjeðu
því, að Davíð hvarf frá námi sínu,
en tók þá að skrifa og helgaði sig
allan skáldskapnum upp frá því.
Árið 1929 kom Davíð aftur hingað
til lands. Er hann lagði í þá ferð
var hann mjög veikur, en hugurinn
bar hann hálfa leið og heim komst
hann, þótt hann væri þá lamaður á
lík'ama og sál. Hjer hlaut hann á-
gæta aðbúð og hjúkrun, enda náði
hann sjer svo, að við vinir hans,
vorum að vona, að hann væri mi
að fufllu kominn yfir veikindin, en
nú í vetur, þegar hann, sem rit-
höfundur, var búinn að yfirstíga
byrjunarerfiðleikana, og lífið virt-
ist taka á honum mýkri höndum
en fyr, tóku veikindi hans sig upp
að nýju og ljest hann af uppskurði
3. þ. m.
Með Davíð er hniginn í valinn
einhver efnilegasti rithöfundur
þessa lands, enda hafði hann til
þess alla eiginleika. Alla tíð var
hann hneigður fyrir skáldskap,
enda birti hann, þegar í Mennta-
skólanum, smásögur, sem sýndu að
hann var skáld af guðs náð, gædd-
ur skiflningi á lífinu, hæversku í
frásögn og fegurðartilfinning og
smekkvísi framar en almennt ger-
• ist.
Árið 1929 kom fyrsta bók hans
út, „Bjöm formaður og fleiri smá-
sögur“, og luku allir þeir, sem
hana lásu, upp einum munni um
hæfileika höfundarins. Mun það
sjaldgæft hjer á landi, að nýr og
óreyndur höfundur fái jafn glæsi-
legar móttökur, en þær átti Davíð
skilið, enda fjek hann við þetta
bvatningu og styrk til að halda á-
fram ritstörfum, gaf hann út nýja
bók á næsta ári, er hann nefndi
„Kailviði“.
Að báðum þessum bókum mætti
ef til vill finn það, að þær sjeu of
bölsýnar, en nokkurt bölsýni hlaut
að spretta af þeirri lífsreynslu, er
: Davíð hafði hlotið, og fáir mundu
hafa borið hana betur en einmitt
hann.
I fyrra vetur brá Davíð sjer út
til Englands og dvaldi þar nokkra
mánuði. Þá rjeðist hann í að um-
rita söguna „Björn formann“ og
þýða hana á enska tungu, en það
mun fárra færi að rita á því máli
eftir jafnstutta dvöl, þannig að
boðlegt gæti verið. Sendi hann
handritið til bresks bókaútgef-
anda, sem tók því tveim höndum,
og nú í vetur var Davíð á leið ut-
an til að sjá um útgáfuna og
ganga endanlega frá handritinu,
en það auðnaðist honum ekki sök-
um veikindanna.Af þessu má nokk
uð marka hvaða afburða málamað-
ur hann var, og hvernig útlendir
gagnrýnendur litu á hann sem
.skáld, en til viðbótar má einnig
geta þess að smásögur eftir Davíð
voru teknar í fræg, frönsk bók-
menntarit eins og „La revue bleu“
en aðsóknin er svo mikil að því
tímariti, að meðalrithöfundar
komast þar ekki að.
Nú í vettir fjekkst Davíð enn-
fremur við sagnaþýðingar úr
ensku og munu þær væntanlegar
að hausti komanda og annast
Menningarsjóður útgáfuna.
Af þessu sjest, að Davíð hefir
ekki slegið slöku við, þrátt fyrir
veikindin, enda var viljastyrkur
lians mikifll og bjartsýnn var hann
orðinn á framtíðina. Hefðu síðari
verk hans eflaust borið vott um
það, en úr því að honum varð ekki
lengra lífs auðið, geymast verk
hans í íslenskum bókmenntum,
sem talandi minnisvarði fátæks og
heilsulauss stúdents, ekki ein-
göngu hans sjálfs, heldur allra
annara, sem hljóta þann hinn sama
kaleik.
í minningu, okkar, sem þekktum
íann, lifir Davíð sem skáldið, er
var jafnsæll í meðlæti sem mót-
ilæti, því að hvorttveggja veitti
honum dýpri skilning á lífinu, og
Davíð var skáld, sem eins og hann
sjálfur segir „horfði á lífið gegn-
um blátt tjald drauma sinna“, og
það var aðal styrkur hans.
Kristján Guðlaugsson.
Flugmönnum bjargað.
Melbourne, 4. júlí.
United Press. FB.
Þýsku flugmennirnir Bertram
og Clausmann, sem saknað hef-
ir verið síðan 15. maí, hafa nú
fundist á lífi í óbygðum Ástra-
líu, en svo ruglaðir, að þeir geta
enga grein gert fyrir ferðum sín
um og þrautum. — Innfæddir
blökkumenn fundu þá 2£. júní.
Var þá sendur flcAkur lögreglu
manna flugmönnunum til aðstoð
ar og komu lögreglumennirnir
til þeirra þ. 28. júní. Er búist
við þeim með flugmennina til
Wyndham á miðvikudag.
Síðari fregn hermir, að flug-
mennimir sjeu mikið hressari
en þegar þeir fyrst fundust, en
mjög máttfamir.
Súðin fer hjeðan í kvöld í hring-
ferð austúr og norður um land.
Leikhúsið.
Rnna Borg
& Poul Reumert
lesa og leika
Faust.
Mefisto ! — Margarete! — Faust!
— Miklir og margvíslegir eru þeir
leyndardómar og dulinkraftar, sem
aldirnar hafa vafið um þessi nöfn.
Alt frá hinni æfagömlu þýsku þjóð-
sögu um Faust og þangað til
skáldjöfurinn Goethe skrifaði hið
volduga verk er hann nefnir sama
nafni, og sem farið hefir sigurför
um heiminn, bæði sem bókmenta-
legt þrekvirki — sem opera — og
í leikritsformi.
Leikritið Faust hefir þó náð
bestum tökum á eftirtekt manna
og aðdáun. — Yndislegur skáld-
skapur, og þróttmikil „Mystik“
túlkar flóknustu viðfangsefni jarð-
hfsins, á einkennilegan og eftir-
tektarverðan hátt. Alt frá samtali
Tehova við herskara himnanna
uppi í blátærum „eternum“, og til
síðustu stunu hinnar sturluðu
Margrjetar á hálmfleti fangaklef-
ans, stendur áhorfandinn á önd-
inni yfir rás leyndardómsfullra
viðburða, þar sem gamla sagan —
sem aítaf er ný, um sorgir, gleði
og ástríður mannanna, tekur á sig
hin furðulegustu gerfi. Faust er
svo alþekt rit, að óþarfi mun að
rekja hjer gang þess og efni.
Stórviðburður getur það talist
í menningar og leikhússsögu ís-
lands, að þessa dagana gefst
mönnum kostur á að sjá og heyra
þetta volduga drama á lleiksvið-
inu í Iðnó. Á mánudagskvöld (4.
þ. m.) var frumsýning. Poul Reu-
mert, — sem nú stendur á tindi
frægðar sinnar, og er talinn með
fremstu leikurum Evrópu — gerði
fyrst grein fyrir efni lleiksins — og
las síðan afbrigðavel Faust,
Mefisto o. a. persónur leiksins. —
Anna Borg, sem nú er orðin eft-
irlætisgoð Kaupmannahafnar, og
ein af fremstu leikkonum Kgl.
leikhússins, las Margrjetu.
Framsögn þeirra, getur frekar
talist leikur en lestur, svo fufll-
komlega náðu þau innihaldi leiks-
ins. í eintali Margrjetar framan
við Maríumyndina, hófst Anna
Borg svo hátt í list sinni, að alt
hið ytra umhverfi gleymdist —
hvarf fyrir því einasta eina, sem
alla sigrar — sem er listarinnar
Alfa og Omega — listgáfan —
hinn heilagi arineldur ilistamanns-
ins.
Síðasta atriði leiksins —■ í fang-
elsinu, Ijeku þau Reumert og
Anna í búningum og með tjöldum.
Óhætt mun að fullyrða, að aldrei
hefir sjest á íslensku leiksviði jafn
stórfenglegur og glæsilegur leikur,
sem meðferð Oilnu á hlutverki
Margrjetar í þessum þætti. Mál
hennar er skýrt og fagurt, hvert
orð og atkvæði heyrðist út í hvert
horn, svipbrigði, hreyfingar, — og
öfll „Plastik“, alt, — Hllu var svo
vel stilt í hóf, alt var í svo hár-
fínu og þaulhugsuðu samræmi
við mótleikandann og við það
ægilega og örvifa óveður, sem geys
aði í sál Margrjetar, þessa sturl-
aða, fagra, yfirgefna og saklausa
barns, sem allir hlutu að elska, og
gráta með, Hr. Reumert hafði lítið
að segja, en mikinn þögulan leik
Hafrar
kenm raeð ,Gnllfoss“.
Sími 21.
AKSEL HEIDE.
Heildverslnn.g— Hafnarstræti 21.
Danske KAR TOFLER nye og gamle.
Ital. DO. lan^e gule.
Blomkaal — Spids-caal — Qulerodder —. La >.
Citroner 300 — Braz l Appelsiner 126.
Nýar kartöflnr
koma með e.s. Goðafoss. — Verðið
stðrlækkað.
Eggert Kristlánsson & Ce.
Símar: 1317 og 1400.
í þessu atriði, og betri mótleikara
hefði ungfrúin ekki getað fengið.
Eftir þessa sýningu mun mönnum
það enn þá skiljanflegra, að sýn-
ingin á Faust á Kgl. leikhúsinu í
fyrra var talin stærsti leikviðburð-
ur þess árs um Skandinaviu og
að A. B. var sett á bekk með bestu
leikkonum Norðurlanda, svo að
ekki sje ofmikið sagt.
Vjer gleðjumst öll yfir vel-
gengni þessarar fremstu listakonu
íslands, sem ber hróður þess svo
víða. En í gleðina blandast sárs-
auki sprottinn af því, að íslenskri
leikflist skuli ekki auðnast að njóta
hæfileika hennar. Anna Borg og
Poul Reumert veri því velkominn
hingað sem oftast.
V.
Korskar útvarpsfriettlr.
Osló 2. júlí. NRP—FB.
Stórt seglskip ferst.
Fjórsigld skonnorta finsk, „Mel-
bourne“ sökk undan Fasnet vita
á írlandi, eftir árekstur við tank-
skip nokkurt. Ellefu menn að skips
höfn „Melbourne“ fórust, þeirra á
rneðal skipstjórinn. „Melbourne"
var eitt hinna miklu seglskipa, er
var í kornflutningum á milli Ástra-
líu og Englands.
Stórbruni.
Síldarolíuverksmiðjurnar í Har-
stad brunnu í gær til kaldra kola.
Kreppan í Noregi.
Oslo 4. júlí. NRP. FB.
Trelandsfoss verksmiðjurnar í
Kvinesdálnum hafa sagt verka-
mönnum sínum upp störfum með
hálfs mánaðar fyrirvara.
í pappírsverksmiðjunum í Skien
verður framleiðslan takmörkuð,
vegna söluerfiðleika af völdum
kreppunnar.
Oarinthia, ferðamannaskip, kom
hingað í gærkvöldi og liggur hjer
í dag.
Hír lax.
Lskkai verð.
Kjötbúðin Herðubreið.
Slml 678.
Kaupfjelag Borgfirðlnga.
Slml 614.
Tilkynningr
Hestaeigendur, sem eiga hesta
hjá hestamannafjelaginu „Fákur“,
eru ámintir um að greiða hagbeit-
argjöld fyrir júlímánuð nú þegar.
STJÓRNIN.
Bestn matarkanpin
gera þeir, sem kaupa hjá undir-
ritaðri verslun. Saltað dilkakjöt,
hangikjöt, nýjar kartöflur, næpur
í búntum, andaregg og m. fl. Sent
um alt.
Verslnnin Björninn.
Bergstaðastræti 35. Sími 1091.
Biðjið að eins um SIRIUS
súkkulaði. Vörumerkið er
trygging fyrir gæðunum.