Morgunblaðið - 21.05.1940, Page 2

2
MORGUNBLASIÐ
Þriðjudaginn 21. maí 1940.
ORUSTA VIÐ SOMME
Þjóðverjar eru komnir á hinar gömlu vígstöðvar frá 1916
.Breskt herlið ver
Ermarsunds-
hafnirnar
Lærisveinn Fochs
tekur við aí
lærisveini Joffres
ÞJÓÐVERj AR tilkyntu í gær, að brynvagna- og
bifhjólasveitir þeirra væru komnar til víg-
stöðvanna, þar sem Somme-orustan var háð
árið 1916 við veginn milli Cambrai og Peronne. Hersveit-
ir þessar sækja vestur á bóginn frá La Cateau og St.
Quentin, en þessar borgir tóku þær á sunnudaginn og
stefna, að því er talið er, í áttina til sjávar.
Markmið Þjóðverja virðist vera að ná á sitt vald
íiafnarborgunum í Norður-Frakklandi, Dunkerque, Ca-
lais, Boulogne og syðst borginni Abbeville, við mynni Som-
me-fljóts, til að geta notað borgir þessar ásamt hafnar-
borgunum í Belgíu og Hollandi sem stökkpall til árásar
á England.
í síðustu styrjöld hirtu Þjóðverjar ekki um að ná þessum
hafnarborgum á sitt vald í fyrstu atrennu, í september 1914,
þegar þeim var það e. t. v. mögulegt, og ekki fyr en Banda-
menn höfðu eflst svo eftir sigurinn hjá Marne, að þeir gátu varið
þær. Síðari tíma hernaðarsjerfræðingar hafa gagnrýnt mjög, að
Þjóðverjar skyldu hafa látið undir höfuð leggjast að taka
þessar borgir, ekki aðeins út frá því sjónarmiði, að þá hefði
verið .auðveldara að ráðast á England, heldur einnig vegna
þess, að þeir hefðu með því getað torveldað mjög samgöngur
milli Englands og Frakklands, svo að Bretar hefðu átt örðugt
með að veita Frökkum hjálp. Bæði þessi sjónarmið munu nú
vaka fyrir þýsku hefstjórninni, er hún sendir hersveitir sínar
^frá Meuse í vesturátt til strandar.
TANGARHALDIÐ.
En síðan kemur þriðja sjónarmiðið, hið herfræði-
lega, til greina, en það er að með sókn hinna þýsku her-
deilda í Norður-Frakklandi til strandar, er herliði Banda
manna í vesturhluta Belgíu stofnað í þann voða, að verða
króað inni. Herlið þetta verst ysta, hægri, arm þýsku
sóknarinnar, sem enn er í Belgíu, en á nú á hættu að
þýski herinn í Frakklandi loki undanhaldsleiðum þess
meðan hinn sækir á.
T tilkynningu þýsku herstjórnarinnar í gær er þegar talað
um að belgiskar og franskar hersveitir, sem verið hafa í Belgíu,
hafi reynt að brjóta sjer leið suður á bóginn í gegnum herlínu
Þjóðverja milli Maubuege og Valenciennes, en að áhlaupum
þeirra hafi verið hrundið.
UNDANHALDIÐ.
I tilkynningu bresku og belgísku herstjórnanna í gær eri
talað um að undanhald herja þeirra til nýrra. stöðva í Belgíu,;
haldi áfram, og gangi samkvæmt áætlun, án þess að Þjóðverjum
hafi tekist að valda manntjóni í liði þeirra. Það er enn ekki
kunnugt, hvar Bandamenn ætli að taka sjer nýjar varnar.
stöðvar í Belgíu, en talið að það verði í áframhaldi norður á
bóginn, af víglínu þeirra í Norður-Frakklandi.
I hernaðartilkynningu Frakka í gær, segir að ekkert sje
tíðinda á vígstöðvunum í Belgíu. í Norður.Frakklandi, segir í
tilkynningunni, halda Þjóðverjar áfram sókn sinni og að barist
sje ákaft vestan við St. Quentin.
SOMME-ORUSTAN.
Frakkar viðurkenna að Þjóðverjar kunni að vera komnir
til Peronne, en segjast enn hafa Cambrai á valdi sínu.
Landslagið á milli þessara borga, hinna gömlu Somme-víg-
stöðva, er talið vera hentugt til varnar, enda virðast Banda-
menn leggja alt kapp á að stöðva sókn Þjóðverja þarna. Fyrir
Breta er þetta ekki síst mikilsvert til þess að hindra að Þjóð-
verjar komist til strandar.
Mikið af breskum skriðdrekum hefir verið dregið saman
þarna og telft út í orustuna. Einnig hafa Frakkar teflt þarna
fram miklu brynvagnaliði.
Weygand.
Það var tilkynt í París í fyrra-
kvöld, að Weygand hershöfð-
ingi hefði tekið við yfirstjórn
hers Bandamanna í Frakklandi, í
stað Gamelins. Þessi ákvörðun
kom öllum á óvart.
Weygand, sem talinn er „meist-
ari hreyfingarstríðsins“, á nú að
stöðva sókn Þjóðverja í Norður-
Frakklandi. Weygand var lrægri
hönd Fochs (sjá grein bls. 4).
FRAMH. Á SJÖUNDU SÍÐU.
Marie Gustave Gamelin hershöfð-
ingi er 68 árá gamall. Hann var
í herforingjaráði Joffres 3 914—
1916 og hefir gegnt ýmsum þýð-
ingarmiklum störfum ínnan
franska hersins og verið yfirmað-
ur herforingjarnðsins í fjölda-
mörg ár.
Hitler rífur út
enn eitt blað Ver-
salasamninganna
Hitler tilkynti á sunnudaginn,
að hjeruðin Eupen, Malme-
d3r og Manschan, sem tekin. voru
af Þjóðverjum og gefin Beigum
með Versalasamningunum, hefðu
verið innlimuð í þýska ríkið. Sæta
þessí hjeruð annari meðferð,
en önnur hjeruð og lönd, sem
Þjóðverjar hafa lagt undir sig,
vegna þessarar sjerstöðu sinnar,
íbúarnir í Eupen, Malmedy og
Manchan eru um 60 þús.
Churehill býst
við innrás
i England
Þegar stoðugleiki er kom-
ino á, á vesturvígstöðvunum'4
Mr. Churchill sagði í ræðu, sem hann flutti á
sunnudagskvöldið, að eftir orustuna, sem
nú er háð í Frakklandi, myndi hefjast or-
ustan um England. „Þegar stöðugleiki er kominn á á vest-
urvígstöðvunum, mun meginhlutinn af her þeim, Sem óð
yfir Holland, verða sendur gegn voru landi“, sagði Mr.
Churchill.
Með þessum ummælum ljet hinn nýi forsætisráðherra Breta,
skýrt og skorinort í ljós, það sem fyrirrennari hans, Mr.
Chamberlain, hafði stundum verið að tæpa á, að árás á Eng-
land væri yfirvofandi.
Churchill talaði í 11 mínútur og sagði meðal annars:
Landsstjóri
Htíters
í Hollandí
að var tilkynt í Berlín á
l"-^ sunnudaginn, að dr. Seyss-
Inquart hefði verið skipaður lands
stjóri Þjóðverja í Hollandi, „til
tryggingar opinberu lífi og opin-
berri reglu“, eins og komist er að
orði.
Seyss-Inquart hefir í höndum
æðsta vald landsins í öllum mál-
um, er ekki snerta hernaðarmál,
og gengur næstur Hitler að völd-
um. Hann getur beitt fyrir sig
hollenskum embættisstofnunum til
framkvæmdar stjói’narrekstri sín-
um.
Yfirforingi þýska hersins í Hol-
landi hefir aftur á móti æðsta
vald í öllum hernaðarefnum. Hol-
lensk lög verða í gildi framveg-
is að því leyti sem þau samrým-
ast hernámi landsins.
Seyss-Inquart mun hafa aðsetur
sitt í Haag.
Seyss-Inquart kom fyrst við
sögu árið 1938, er hann var>gerð-
ur að innanríkismálaráðherra I
ráðuneyti Schusschniggs, sam-
kvæmt kröfu Hitlers. Síðar hjálp-
aði dr. Seyss-Inquart til að steypa
dr. Schusschnigg.
Werner von Heidem-
stam látinn
Werner von Ileidenstam, rithöf-
undurinn heimskunni, andaðist í
Svíþjóð í gær.
Jeg tala til ykkar, sagði Chur
ehill, í fyrsta skifti sem
forsætisráðherra á hátíðlegri
stundu ættjarðar okkar og þess
málstaðar, sem við berjumst fyr
ir, frelsisins.
I orustu þeirri sem geisar í
Norður-Frakklandi, hefir Þjóð-
verjum tekist að brjótast í gegn,
ekki í gegnum hina raunveru-
legu Maginotlínu, heldur í gegn
um framhald hennar í Norður-
Frakklandi. Brynvagnasveitir
þeirra hefðu brotist langt inn
í varnarvirkin, og á bak við þær
komu fótgönguliðssveitir og á
eftir þeim kom síðan meginher-
inn.
Það er rjett, sagði Churchill,
að þessar hersveitir eru nú
komnar á bak við víglínu
Frakka, en það er ekki síður
rjett, að Frakkar eru á bak við
þeirra víglínu. Báðir eru þess
vegna í hættulegri aðstöðu.
Það væri því heimskulegt að
neita því, að horfurnar væri al-
varlegar, sagði Churchill, en
það væri jafn heimskulegt að
missa kjarkinn.
En jeg hefi þá trú á hinum
mikla hæfileika Frakka til ^að
ná sjer aftur, og kunnáttu
þeirra á gagnsókn, og á hinu
óbifanlega þreki breska hers-
ins, að hægt muni verða að
sigrast á sókn Þjóðverja. Þótt
Þjóðverjum hafi tekist að gera
skyndi áhlaup með vjelaher-
sveitum sínum, inn í varnarlínu
Frakka, þá væri það fjarstæða
að halda því fram, að mótstaða
prýðiléga skipulagðs, þriggja
til fjörga miljóna hers, væri
þar með brotin á bak aftur.
Slíkur her væri ekki bugaður
í nokkurra daga, vikna eða
FRAMH. Á SJÖUNDU SÍÐU.