Morgunblaðið - 28.12.1945, Blaðsíða 2

2
MORGUNBLAÐIÐ
1'
Kommúnistar brjóta eigin stefnu
Menn minnast ekki aumari
frammistöðu í kosningabaráttu
en hjá kommúnistum um þess-
ar mundir. Þeir hafa verið hrakt
ir úr einni víglínunni eftir
aðra og standa nú berskjaldað-
ir og ráðlausir uppi.
í örvæntingu sinni grípa þeir
til þess að halda því fram, að
stjórnarsamvinnan sje sett í
hættu, ef kommúnistar bíði ó-
sigur í bæjarstjórnarkosningun
um.
Fyrst örlaði á þessu her-
bragði þeirra í ræðu Áka Jak-
obssonar á dögunum, þegar
hann rjeðist aftan að sam-ráð-
herrum sínum og reyndi að
telja mönnum trú um, að þeir
Ólafur Thors og Pjetur Magn-
ússon sætu á svikráðum við
sína eigin stjórn.
Ódrengskapur kommúnista.
Ekki hefir heyrst, að Þjóðvilj
anum hafi ofboðið ódrengskap-
urinn, sem lýsti sjer í þessari
framkomu ráðherrans. — Hitt
er ljóst, að jafnvel Þjóðviljan-
um virðist ásökunin svo
heimskuleg. að hann hirðir ekki
um að halda henni til streitu.
Þess vegna tekur Þjóðvilj-
inn það ráð að ásaka Bjarna
Benediktsson borgarstjóra fyr-
ir hið sama og Áki ásakaði sam
ráðherra sína, sem sje það að
vinna að því að koma núverandi
ríkisstjórn fyrir kattarnef.
Nú er það flestum kunnugt,
að næst ráðherrum Sjálfstæðis
manna, þeim Ólafi Thors og
Pjetri Magnússyni, átti borgar
stjórinn mestan þátt allra
manna í því að koma núverandi
rikisstjórn á. Og vitað er einnig
að með honum og þessum ráð'-
herrum Sjálfstæðismanna hefir
ætíð verið og er enn hin besta
samvinna.
Þó að Þjóðviljinn hafi skipt
urh það nafn, sem ásökuninni er
beint gegn, er hún þess vegna
litlu gáfulegri í því formi, sem
blaðið setur hana fram, en hún
var hjá ráðherranum. I bæði
skiptin er henni beint gegn
sömu aðilunum og einmitt þeim
sem allra manna mestan þátt
hafa átt í, að stjórnleysisástand
inu var ljett af landinu og þing
ræðisstjórn komið á að nýju.
Það þarf þess vegna ekki að
ræða frekar um þennan lyga-
þvætting Þjóðviljans. En að
öðru leyti eru þessar umræður
Þjóðviljans ákaflega lærdóms-
ríkar.
Fjandskapur kommúnisfa við
hið íslcnska þjóðskipulag.
Þegar núverandi ríkisstjórn
var komið á laggirnar, var bein
línis tekið fram óg öllum vitan
legt, að hún var mynduð milli
flokka, sem gerólíkar þjóðfje-
lagsskoðanir aðhylltust. Það var
að vísu samið um stefnuskrá
stjórnarinnar og ákveðið að
veita stjórninni stuðning, til að
koma henni fram. Um hitt var
aldrei samið og datt engum í
hug að semja um, að flokkarnir
ættu að falla frá sínum megin
skoðunum og hverfa frá að
halda þeim fram gagnvart þjóð
inni.
Strax í fyrravetur kom í ljós,
að Þjóðviljamenn ætluðu að
gera harða hríð að bæjarstjórn
ar-meirihlutanum í Reykjavík,
þrátt fyrir stjórnarsamvinnuna.
r Það er þeir.
Sumir töldu, og þ. á. m. and-
stæðingar stjórnarinnar, að með
þessu væri sýnt, að kommúnist-
ar væri ekki heilir í stjórnar-
samstarfinu.
Forystumenn Sjálfstæðis-
flokksins litu ekki þannig á.
Þeir höfðu ekki samið um að
veita kommúnistum neina
hlífð þar sem stefnuágreining-
ur kæpii fram á vettvangi þjóð-
málanna og ætluðust ekki til
neinnar hlífðar af kommúnist-
um.
Hitt var auðsætt, að kommún
istar áttu erfiðara um sókn
gegn Sjálfstæðismönnum eftir
að stjórnarsamvinnan hafði
komist á. Áður var það kenning
kommúnist.a, að engar sættir
gætu tekist milli stjetta eða
flokka innan núverandi þjóðfje
lags. Þar hlyti eilífur ófriður og
úlfúð að eiga sjer stað.
Sjálfstæðismenn hafa ætíð
verið gagnstæðrar skoðunar. —
Þeir telja að vísu, að eðlilegur
ágreiningur og flokkaskipting
eftir skoðunum sje sjálfsögð í
núverandi þjóðfjelagi eins og í
öllum öðrum mannlegum fje-
lagsskap. En Sálfstæðismenn
hafa ætíð talið,. að hverju þjóð
fjelagi væri það fyrir bestu, að
þessum ágreiningi væri stillt í
hóf og þegar mest lægi við yrðu
allir að taka saman höndum til
að sjá þjóðinni farborða. Þeirra
kjörorð hefir verið, að stjett
ætti að standa með stjett.
Ofaníát kommúnista.
í fyrra sáu allir framsýnir
menn, að mikið lá við og að Is-
lendingar gætu átt allt undir,
að skaplega væri stjórnað á
næstu mánuðum. Þetta játuðu
jafnvel kommúnistar og hurfu
þá frá fyrri kenningum sínum
um, að engu yrði komið fram
til góðs fyrir almenning á grund
velli núverandi stjórnskipulags.
Mátti um það segja, að með
þessu átu Þjóðviljamenn á einni
stundu ofan í sig marga ár-
ganga af Þóðviljanum. — Sjálf
stæðismenn ljetu þetta gott
heita og hældust ekki um, þó að
þeim væri ljóst, að mörgum
kommúnistanum mundi verða
bumbult af svo mikilli óf jelegri
næringu í einni svipan. Þjóð-
viljamenn aftur á móti færðust
sjálfir í aukana víð ofaníátið,
og rjeðu sjer ekki af fögnuði yf
ir samstarfi sínu við þá menn,
er þeir nú kölluðu „framfara-
öflin“ og þá „frjálslyndu í þjóð
fjelaginu“, þótt það væru hinir
Sömu, er þeir til skamms tíma
höfðu kallað hið „svartasta aft-
urhald“, „óvini alþýðunnar“ og
,,verkalýðsböðla“.
Sjálfstæðismenn meta allt
þetta skvaldur kommúnista
jafnt. Sem sje að engu. — Sjálf
stæðismönnum liggur í ljettu
rúmi, hvort þeir eða forystu-
menn þeirra hljóta lof eða last
í Þjóðviljanum. Sjálfstæðis-
menn vita, að þeirra eigin
stefna í landsmálum er sú, sem
þjóðinni . verður ætíð fyrir
bestu.
Á meðan kommúnistar fást
til þess að vinna að góðum mál
um á grundvelli núverandi
þjóðskipulags, þá telja Sjálf-
ra eina von
stæðismenn rjett að vinna með
þeim eins og öllum öðrum, sem
hið sama vilja gera. — Þrátt
fyrir þetta samstarf hafa Sjálf
stæðismenn ætíð vitað, að óart
væri í kommúnistaflokknum.
Ella myndi flokkurinn ekki að-
hyllast sína eigin stefnu.
Þegar kommúnistar vilja gott
gera, svíkja þeir stefnu sína.
Hitt geta Sjálfstæðismenn
vel skilið, að kommúnistar
reikni stjórnarsamstarfið sjer
til ágætis. Það er vissulega ekki
svo margt annað gott eða upp-
byggilegt, sem eftir þá liggur
fyrr eða síðar í íslenskum
stjórnmálum.
En ágæti kommúnista í því
efni lýsti sjer einmitt á þann
veg, að þeir hurfu frá stefnu
sinni og yfir til samvinnu á
grúndvelli núverandi þjóðskipu
lags. Þar sem Sjálfstæðismenn
eru með forustu sinni í nýsköp
un atvinnuveganna og öllu, er
henni fylgir, einmitt að fram-
fylgja aðalatriðum sinnar eig-
in stefnu.
Munurinn á milli þessara
tveggja flokka kemur hvergi
ljósar fram en í þessu, að það,
sem Sjálfstæðisflokkurinn ger-
ir vel, það gerir hann vegna
þess, að hann er stefnu sinni
trúr.
En það, sem kommúnista-
flokkurinn gerir vel, það gerir
hann þrátt fyrir stefnu sína,
vegna þess að hann bregst
henni og tekur upp athafnir á
grundvelli þess þjóðskipulags,
sem hann annars vill eyðileggja
Ef menn hefðu tryggingu fyr
ir, að kommúnistar væru stefnu
sinni aldrei trúir, þá gæti ver-
ið, að þeir hjeldu því fylgi, sem
þeir fengu 1942 á röngum for-
sendum. En sennilega er það til
nokkuð mikils ætlast, jafnvel
af kommúnistum, að þeir svíki
altaf sína eigin stefnu og brjóti
ætíð gegn helstu boðorðum
hennar.
Valið er auðvelt.
Það er af þessum orsökum,
sem Reykvíkingar verða nú við
kosningarnar að gera upp hug
sinn um, hvort þeir vilji held-
ur hina frjálslyndu framfara-
stefnu Sjálfstæðismanna eða
stefnu kommúnista. Þá stefnu
sem kommúnistar sjálfir eru
vonlausir um að nokkuð fylgi
hljóti hjer á landi, nema þeir
lofi að svíkja hana sem allra
mest._
Það val verður vitanlega ekki
vandasamt fyrir Reykvíkinga.
Þeir hafa nú þegar ákveðið
að gera kosningasigur Sjálfstæð
ismanna meiri að þessu sinni en
nokkru sinni fyrr.
Alll um kyrl
í Azerbaijan
London í gærkvöldi.
ÚTVARPIÐ í Moskva skýrir
frá því, að alt sje nú með kyrr-
um kjörum í hjeraðinu Azer-
baijan í Norður-Persíu. Segir í
útvarpsfregninni, að mjög frið-
vænlegar horfur sjeu í landinu.
— Reuter.
Föstudagur 28. des. 1945
—.. i
— Fundurinn í Moskva
Framh. af bls. 1.
arinnar. Engin stofnun inrian
bandalagsins, önnur en nefnd-
in sjálf, ber ábyrgð á störfum
hennar. Hún leggur tillögur
sínar fyrir óryggisráðið eða fyr
ir bandalagið í heild, þegar það
þykir við eiga. Það er á valdi
öryggisráðsins, hvort tillögur
nefndarinnar verða birtar op-
inberlega.
Austur-Asíunefndin.
Austur-Asíunefndin verður
skipuð fulltrúum Breta,
Frakka, Bandaríkjamanna,
Rússa, Kínverja, Hollendinga,
Kánadamanna, Ástralíumanna,
Nýsjálendinga, Indverja og Fil-
ippseyinga. Nefndin mun taka
til athugunar, með hverju móti
málum verði best skipað, þann
ig að Japanir fullnægi uppgjaf-
arskilmálunum. Nefndin mun
einnig senda yfirhershöfðingja
hernámsliðsins í Japan tillögur
um hverskyns aðgerðir, og
einnig mun hún taka til athug-
unar ýmsar mikilvægar ráð-
stafanir hans, verði þess óskað.
Að öðru leyti mun nefndin ekki
raska núverandi fyrirkomulagi
á yfirstjórn hernámsliðsins í
Japan. — Til samþykta í nefnd
inni nægir einfaldur meirihluti,
svo framarlega sem fulltrúar
Bandaríkjamanna, Breta, Rússa
og Kínverja eru þar með. —
Nefndin hefir aðsetur í Wash-
ington, en getur þó komið sam-
an í Tokio, hvenær sem tilefni
gefst.
Ráðgjafarnefnd í Tokio.
Þá verður komið á laggirnar
ráðgjafarnefnd með aðsetri í
Washington. Formaður hennar
er yfirmaður hernámsliðsins.
Nefndin hefir það hlutverk að
sjá um fullnægingu uppgjafar-
skilmálanna og er yfirhershöfð
ingjanum til aðstoðar og ráð-
gjafar um ýms mál. En engar
framkvæmdarathafnir getur
nefndin annast nema yfirhers-
höfðinginn samþykki þær og
framkvæmi. Verði ágreiningur
milli yfirhershöfðingjans og
annara nefndgrmanna um ein-
hver mikilvæg mál, sker Aust-
ur-Asíunefndin úr, og verður
framkvæmdum þá ■' frestað,
þangað til úrskurður hennar
liggur fyrir.
Kórea.
Áformað er að setja á lagg-
irnar bráðabirgðastjórn á* lýð-
ræðisgrundvelli í Kóreu. Full-
trúar Rússa og Bandaríkja-
manna aðstoða stjórnina við
samningu áætlana um stjómar
farslega og efnahagslega þróun
í landinu. Áætlanir þessar verða
svo lagðar fyrir fulltrúa Breta,
Bándaríkjamenna, Rússa og
Kínverja, með það fyrir augum,
að þessar fjórar þjóðir taki að
sjer umboðsstjórn Iandsins í allt
að fimm ár.
Kína.
Utanríkisráðhíerrarnir voru
sammála um nauðsyn þess að
koma á friði í Kína og setja á
stofn í landinu stjórn, er ætti
sem mestan meirihl. þjóðarinn-
ar að baki sjer. Þeir lýstu því
einnig yfir, að stjórnir þeirra
myndu halda fast við fyrri
stefnu sína, að skifta sjer ekki
af innanlandsmálefnum í Kína.
Vegna fyrirspurnar frá Molotov
tók Byrnes það fram, að Banda
ríkin hefðu haft her í Kína til
þess að sjá um brottflutning
japanskra hersveita samkvæmt
uppgjafarskilmálunum, en sá
her yrði fluttur burt jafnskjótt
og því starfi væri lokið eða ein
hver önnur þjóð tæki það að
sjer. Þeir Molotov og Byrnes
voru sammála um það, að æski-
legast væri, að brottflutningur
rússneskra og amerískra her-
sveita í Kína gæti farið fram
sem allra fyrst.
Viðurkenning stjórna Búlgaríu
og Rúmeníu.
Þá ræddu utanríkisráðherr-
arnir um undirbúning þess, að
Bretar og Bandaríkjamenn við
urkendu ríkisstjórnir Búlgaríu
og Rúmeníu. Þeir Averill Harri
man, sendiherra Bandaríkjanna
í Moskva og Sir Archibald
Clark Kerr, sendiherra Breta
þar, munu innan skamms fara
til Bukarest til þess að stað-
reyna það, að stjórn Rúmeníu
starfi á lýðræðisgrundvelli og
að ráðstafanir hafi verið gerð-
ar til þess, að frjálsar kosningar
fari sem fyrst fram í landinu.
Svipaðar ráðstafanir verða *
gerðar viðvíkjandi Búlgaríu.
Önnur mál.
Þá var á fundinum rætt um
undirbúning friðarsamninganna
við Þýskaland, en frá þeim verð
ur gengið að fullu á ráðstefnu,
sem hefst 1. maí n.k. Bevin
hefir skýrt frá því, að rætt hafl
verið mjög um málefni Persíu,
þótt ekki hafi verið gerð um
þau formleg samþykt.
Býrnes farinn heim.
James Byrnes, utanríkisráðh.
Bandaríkj anna, lagði af stað
heimleiðis í dag (fimtudag). —•
Molotov og ráðunautar hans
á fundinum voru viðstaddlr,
er hann lagði af stað. Byrnes
hefir látið svo um mælt, að ár-
angur fundarins hafi verið mjög
góður, og hafi þar ríkt einhug-
ur og samvinnuvilji. Jafnframt
ljet hann bess getið, að í til-
kynningunni væri skýrt frá öll-
um þeim atriðum, sem sam-
komulag hafi orðið um. Sagðist
hann geta þessa til þess að fyr-
irbyggja orðróma um leynilega
samninga, sem oft vildi koma
upp.
Ernest Bevin, utanríkisráðh.
Breta, leggur af stað heim á
leið á morgun (föstudag).
Utvarpið
8.30 Morgunútvarp.
12.10 Hádegisútvarp.
15.30 Miðdegfsútvarp.
19.25 Þingfrjettir.
20.00 Frjettir.
20.25 Útvarpssagan: „Stygga
Krumpen“ eftir Thit Jensen,
IX (Andrjes Björnsson).
21.00 Kvöldvaka gamla fólksins:
Frásöguþættir, húslestrarkafli,
kvæðalög o. fl.
22.00 Frjettir.
22.05 Symfóníutónleikar (plötur)'
a) Fiðlukonsert í D-dúr eftir
Paganini.
b) Symfónía Op. 61, nr. 2 eft-
ir Schumann.