Morgunblaðið - 10.03.1946, Síða 11

Sunnudagur 10. marz 1946
MORGUNKLAÐIÐ
II
Úr brjefi frd bónda: NÝI FREYR
ÞAÐ eru 25 ár síðan jeg'þegar í upphafi reyndist með
fór fyrst að kaupa Frey og öllu ófær um að valda hinu
lesið hefi jeg1 blaðið frá því mikla og vandasama verkefni
er það hóf göngu sína 1904.
Ekki blandast mjer hugur
um það að Freyr hefir ávalt
verið gagnmerkt blað, þó ekki
hafi það altaf verið með á-
gætum. Yrði of langt mál að
rekja það nánar. En það eru
þrjú síðustu blöð Freys sem
jeg vildi minnast á. — Þau
bregða á margan hátt birtu
yfir ýmislegt sem nú er að
ske í búnaðarmálunum, raun
ar frekar yfir menn en mál-
efni. Með því að athuga þessi
blöð Freys, efni þess og ör-
lög, ef svo mætti segja, kem-
sem honum var ætlað. Vel
má.vera og jafnvel sennilegt,
að pilturinn hefði mátt vel
reynast, ef betur hefði verið
í hóf stilt með verkefnið
handa honum fyrsta sprett-
inn.
Svo skeður tvent í senn,
hinn nýbakaði starfsmaður
Búnaðarfjelagsstjórnarinn-
ar ræðst harkalega á Árna
Eylands sem ritstjóra Freys,
og tekur sjer um *leið vald
til þess að stöðva mikilsverðar
framkvæmdir, sem Árni bar
ábyrgð á, sem framkvæmdar
ur sitthvað í ljós, sem ef tiljstjóri Vjelasjóðs. — Dæmir
vill var ekki ætlun formanns j drerigur þær sem „villi-
Búnaðarfjelags íslands að mensku í framkvæmdum“ o.
mikið bæri á, en holt getur
verið fyrir oss bændur að at-
huga.
NÓVEMBERBLAÐIÐ fjekk
jeg með bestu skilum, þó
ekki væri það stjórn B. í. að
þakkai Kunnugt er orðið að
hún ljet eyða blaðinu eða svo
segist Bjarna Ásgeirssyni
formanni B. í. frá í janúar-
blaðinu þetta ár. Kunningi
minn, velþektur bóndi, sem
s. frv, Kunnugt er, að þessu
síðastnefnda kippir Árni í
liðinn með fullri röggsemi.
og rjettir hlut- þeirra bænda
er hlut áttu að máli, án' þess
að tala við ráðunautinn. *
En sem ritstjóri Freys svar
ar Árni með því, að birta
tvær greinar eftir ráðunaut-
inn. samkvæmt ákveðinni
beiðni hans. Sýnir þannig
bændum á raunhæfan hátt
hvað maðurinn hefir með að
ekki hefir setið jafn mikiðjfara og upp á að bjóða. Væg-
heima að sínu eips og jeg hefi jar var varla hægt að taka á
gert um dágana, fór fyfir málinu
mig á skrifstofu B. í. og heimt
aði nóvemberblaðið. Honum
var vel tekið: „Blessaður tal-
aðu ekki svona hátt“, sagði
sá er fyrir svörum varð, en
kom svo óðara með blaðið.
Þótti mjer hinn mesti fengur
að fá blað þetta og geymi
það sem gersemi.
Þó skiftar kunni að vera
skoðanir um það, hvort fyr-
verandi ritstjóri Freys, Árni
Eylands, gerði rjett að birta
þær ambögugVeinar, sem eru
í blaðinu, veltur ekki á tveim
tungutn um það, að stjórn B.
í. hefir gert það mál alt hálfu
verra, með því að stöðva út-
sendingu blaðsins og gera út-
gáfu þess að árásarefni á
Þetta notar B. í. til saka á
hendur ritstjóranum, ákveð-
ur að stöðva útsendingu
blaðsins og eyða því. — í
janúarblaði Freys telur Bjarni
Ásgeirsson að Árni hafi með
atferli sínu gert Frey „mál-
gagn bændanna að athlægi
um land alt“.
★
Nú er svo komið, að á-
stæða er til að minnast þess-
ara orða formanns B. I. og
þess vegna hefi jeg orðið svo
langorður um aðdraganda
þeirra.
Um desemberblað Freys
þarf ekki margt að ræða. í
því eru merkar greinar og
sumar svo vel ritaðar bæði
hendur Arna Eylands. Þaðjag máli og efni, að viðskiln-
verður áreiðanlega um megn aður Árna Eylands við þetta
fyrir bændaforingjann Bjarna. bændablað er hinn ánægju-
Ásgeirsson að telja bændum legasti.
landsins trú um, að ritstjórn
Freys hafi farið Árna svo illa
úr hendi, að ekki hafi verið
annar kostur en að skifta um
Á hógværan hátt, og án
allrar ádeilu segir Árni frá
því, hversvegna hann verði
að hætta ritstjórn Freys sam
ritstjóra, jafnvel þó brentjkvæmt ákvörðun stjórnar
blað sem kaupendur Freys fá j b. í. Á sama hátt segir hann
yfirleitt ekki að sjá, eig'i aðifrá afdrifum nóvembersblaðs
vera fullnaðar sönnun í því
máli. Og enn síður er það á
færi Bjarna að starfa að blaða
brennum með þeim árangri
að hann og B. í. hljóti sæmd
af. Meiri mönnum hafa mis-
tekist slík úrræði. — Þetta
ms.
Svo kemur loks janúar-
blað Freys 1946 um mánaða-
mótin janúar og febrúar.
Á ' miklu áttu menn von.
Nýr ritstjóri, þriggja manna
brennumál er alt nokkuð aug ritstjórn og nýafstaðin rögg^
Ijóst fyrir þá sem hafa verið semi stjórnar B. í. varðandi
svo hepnir að ná í umrætt
blað
hið umrædda brennublað í
og gert sjer far um;nóvember- °S hvernig er þá
að kynnast því er síðar hefir af stað farið’ hve mikil, er
framförin frá því er Árni
hafði ristjórn í hjáverkum.
Ekki er því að neita, að
nýr svipur er á blaðinu, nýr
,,haus“ og það mjög mynd-
komið fram.
★
Stjórn Búnaðarfjelags ís-
lands hefir verið svo sein-
heppin, að ráða til eins af ^ um prýtt. Efni þess skal ekki
stærstu búnaðarsamböndum rakið, en að eins minst á
landsins sem ráðunaut ung-^þrjár greinar í tilefni af því
an mann, allvel skólagenginn j sem áður er skeð.
en álveg óreyndan og! sem1 Formaður B. í. Bjarni Ás-
geirsson, ritar 3 greinar í
blaðið. Tvær af þeim eru á-
drepur til fyrverandi ritstjóra
Freys, Árna Eylands. Þann
málflutnin^ mun jeg ekki
rekja og ekki heldur svara
fyrir Árna; um það mun hann
fullfær sjálfur. En ekki fer
það framhjá athugulum les-
enda hvernig Bjarni gerir
Árna upp orð og athafnir og
reynir að sverta hann á
á marga lund í augum les-
enda Freys. Er jafnvel auð-
velt að sjá af því sem á und-
an er gengið að Bjarni gríp-
ur til blekkinga til að ná sjer
niðri á fyrverandi ritstjóra
Freys.
Við lesturinn minnist jeg |
þess sem kunnugur maður,
að einmitt þá dagana sem
þetta blað Freys kom út voru
liðin 25 ár síðan Árni Ey-
lands hóf störf sín á vegum
B. í. fyrir atbeina Sigurðar
heitins búnaðarmálastjóra. —
Margir bændur fleiri en jeg.
munu það mæla að lítill höfð
ingsbragur sje nú á Búnað-
arfjelagi íslands og formanni
þess, Bjarna Ásgeirssyni, er
hann þakkar Árna aldarfjórð
ungsstörf í þágu bænda og
búnaðarmála á þann hátt sem
nú er fram komið og um-
ræddar greinar best sýna.
Og; ekki finnst mjer galla-
laus hin fyrsta ganga hins
nýja ritstjóra Gísla Kristjáns
sonar, að birta þannig í fyrsta
blaðinu sem hann annast rit-
stjórn á, óhróður um fyrir-
rennara sinn við blaðið, sem
ekki er vitað að hann hafi átt
í neinum útistöðum við.
★
Að sjálfsögðu skrifar hinn
nýji ritstjórri allmikið í jan-
úarblaðið. Fyrst er að nefna
fágað ávarp til lesenda. Dylst
engum er það les og ber það
saman við aðrar greinar rit-
stjórans. að þar hefir einhver
verið að verki með honum,
lagfært og heflað. E r ekki
nerna gotlr um það að segja,
eins og brátt skal sannað.
Aðalgrein ritstjórans er
birtist í blaðinu, nefnist
„Vinnuþörf landbúnaðarins“.
Þar kennir margra grasa. —
iÞetta er erindi sem áður er
Inokkuð kunnugt, því það var
|eins og ritstjórinn skýrir
ajálfur frá, samið í október
1945 og sent landbúnaðar-
nefndum Alþingis. Um það
segir Gísli og undirstrika jeg
þau orð hans og aðrar tilvitn
anir er hjer fara á eftir:
„Beini jeg máli þessu hjer
með til þeirra aðila, sem lík-
legkistir eru til AÐ RÁÐA
NIÐURLÖGTJM ÞESS á þann
hátt sem hagkvæmastur verð
ur œtlaðlur“U
Um fólksfæðina og flótt-
ann ..úr sveitinni“ farast
Gísla meðal annars þannig
orð: „Er það miður ánœgju
legt þeim, er ann íslenskum
búnaði, að ferðast um sveit
þar sem fjórða hvert heimili
er húsfreyjulaust, og ekki er
* on til þess að börn fæðist á
heimilum þar sem ekki er til
kvenmaður á þeim aldri að
getið fær afkvœmi“. Já, það
er spauglaust (og líklega til-
gangslítið) fyrir hinn nýja
ritstjóra Freys að ferðast þar
um sem svona er ástatt. —
Sennilega er þessi harma-
stuna mannsins einnig fram-
sett fyrir hönd annara starfs
manna B. í. að minnsta kosti
stendur hin nýja ritnefnd að
henni án athugasemda og
vafalaust formaður B. í. líka
jafnmikil afskifti eins og auð-
sætt er að hann hefir haft af
þessu fyrsta blaði hins nýja
Freys.
Bjarni Ásgeirsson ber fyr-
verandi ritstjóra Freys meðal
annars þeim sökum, að sam-
skifti hans við starfsmenn
Búnaðarfjel. hafi einhvern
'' veginn orðið þannig að flest-
ir þeirra hafi hliðrað sjer
hjá að skrifa í blaðið. Allir,
sem lesið hafa Frey undan-
farin ár, vita hvað ríflega er
hallað rjettu máli um þetta.
En hvort má nú geta þess
til að hinn nýji ritstjóri muni
hæna starfsmenn B. í. að
Frey með kveinstöfum sín-
um, um það hve óhagstætt
Viðskiftaráð á svo sem -ek4d
að þurfa að kvíða því, að það
kosti erlendan gjaldeyri að
koma þessum „viðskiftum“ á.
Það á að vera vöruskifta-
verslun. Það er auðsjeð að'
hinn nýi ritstjóri Freys er
magister í þjóðmegunarfrœði
(eins og Tíminn skýrir frá).
Fleira skal hjer ekki til
tínt úr þessari makalausu
grein, nje öðrum greinum
hins nýja Freys. Þeir sem
lesa þetta og athuga munu
ekki vera neitt hissa á því
eftir lesturinn, þótt Bjarna
Ásg’eirssyni þætti Árni Ey-
lahds lintækur við ritstjórn
Freys og losaði B. í. við hann.
Nú er um önnur tilþrif að
ræða. Það var áreiðamlega
ekki á meðfæri Árna Eylands
að gera Frey „málgagn bænd
anna að athlægi um land alt“
jafn greinilega og gert hefir
verið með þessu fyrsta blaði
1946. Til þess skorti Árna
vissul. hvortveggja, glópsku
og vöntun á smekkvísi. bæði
ans í þjóðmegunaríræði, og
með aðstoð ritnefndarinnar
sje fyrir unnendur ísl. bún-;um meðferð máls og málefna.
aðar að ferðast um sveitirn-1 Bændaforingj anum Bjarna
ar. Þá kann ritstjórinn einnigt Ásgeirssyni, formanní B, 'í.,
ráð við þessum vandræðum.; hefir nú tekist með dugnaði
Hann kann mörg ráð við fólks ( hins nýja ritstjóra, meistar-
skortinum í sveitunum.
Um það segir hann: „Mörg
ráð eru til, en flest svo sein- ' sem sett hefir verið yfir Frey
virk að áhrifa þeirra gætir að gera blaðið þannig úr
ekki fyr en eftir eitt eða fleiri garði að ætla má að til nokk-
ár“. Slíkt seinlæti er ekki! urrar samkepni dragi milli
aldeilis að skapi ritstjórans. Freys og Spegjilsins. — Að
Nú á að flytja inn erlent minsta kosti er vel af stað
verkafólk og ráðið sem helst farið í þá átt. En hörmulega
kemur að gagni á skemri tíma bágbornast er þó frammi-
en einu ári, er að flytja inn
kvenfólk frá Finnlandi: —
„Finna vantar að vísu vinnu-
ofl, en þeir hafa þó svo margt
staða stjórnar B. I. gagnvart
öllum aliðum sem hlut eiga
að máli, að brenna nóvember
blað Freys og láta svo innan
kvenfólk að þeir gætu hæg- jtveggja mánaða annað eins
lega mist nokkur hundruð j frá sjer fara eins og þetta
vngar stúlkur á aldrinum 18 janúarblað er.
til 25 ára, en það er fólk á
þessum aldri sem við œttum
að óska eftir og finskar stúlk
ur munu vel fallnar til inn-
anhússtarfa og landbúnaðar
vinnu á íslandi.
Fyrir aðstoð þeirra okkur
til handa (Sic) er ekki ó-
líklegt að við myndum geta nægja kröíum nútímans.
miðlað þeim (Finnum) ein-
hverju-af þeim lífsnauðsynj-
um, sem þá vantar svo til-
finnanlega“.
- Mföolasæif
Framh. af bls. 6.
það sje ekki hægt að reka þenn-
an iðnað svo nokkru nemi í
hjáverkum ef hann á að full-
Með þökk fyrir birtinguna.
24. febrúar 1946.
Ágúst Jóhannesson.
UNGLINGA
Tantar til að bera blaðið til kaupenda við
Bergst.stræti
Vesturgötu
(Vestri hluta)
Við flytjum blöðin heim til barnanna.
Talið strax við afgreiðskma. Sími 1600.
orffuyi
Ita&d
BEST AÐ AUGLÝSA I MORGUNBLAÐINU