Morgunblaðið - 15.12.1946, Blaðsíða 15

Sunnudagur 15. des. 1946
MORGUNBLAÐIÐ
15
Minningarorð um
Aibert Jónsson, Stóruvöllum
I*. 14. nóv. var til moldar bor-
ínn hjer í Reykjavík merkur
maður úr alþýðustjett þessa
lands — kynborinn bóndi af
besta ættstofni Albert frá Stóru-
yöllum í Bárðardal.
Albert Jónsson var fæddur
11. júní 1857 að Stóruvöllum.
Foreldrar hans voru Jón Bene-
diktsson bóndi á Stóruvöllum
og kona hans Aðalbjörg Páls-
dóttir, systir Sigurgeirs föður
þeirra Bárðdalsbræðra. Var
heimilið á Stóruvöllum annálað
fyrir rausn og myndarskap. Jón
Benediktsson stundaði söðla-
smíði jöfnum höndum við bú-
skapinn. Hann reisti á jörð sinni
stórt og vandað íbúðarhús úr
höggnum steini og þótti það eins
dæmi á þeim tíma. Er hús það
gert með ágætum og stendur
fjem óbrotgjarn minnisvarði um
stórhug og dugnað hins merka
bónda.
Albert Jónsson tók í arf fjöl-
þætta hæfileika. Hann hneigð-
ist snemma til smíðanáms og
hafði fljótt glöggt auga fyrir
bættum vinnubrögðum. Á ung-
lingsaldri nam Albert söðlasmíði
af föður sínum. En það þó'tti
þonum of takmarkað nám.
Hann fýsti að kynnast full-
komnustu tækni í smíðaiðnaði.
Og í þeim tilgangi sigldi hann
til Kaupmannahafnar, þá tutt-
ugu og tveggja ára að aldri.
Stundaði hann þa.r smíðanám
um tíma, En jafnframt kynnti
hann sjer ýmsan annan iðnað,
svo sem tóvinnu með vjelum og
skinnasútun, sem hann nam til
fulls, eins og hún þekktist þá.
Bessarar fjölþættu þekkingar
aflaði hann sjer til að flytja
heirn til fósturlandsins, er þá
var svo gjörsnautt af verklegri
tækni. Hann hugðist að geta
bætt svo um tóvinnu á kvöldin
að afköstin margfölduðust og
keniit löndum sínum betri hag-
nýtingu skinnanna, en sútun
skinna var svo að segja óþekkt
þá lijer á landi.
Að loknu námi í Höfn hjelt
Albert heim til föðurhúsanna.
Þar byrjaði hann á skinnasútun
og hugðist að kenna öðrum þá
iðngrein. En svo miklir örðug-
leikar voru á að stunda þessa
iðngrein langt uppi í sveit, að
hann hætti fljótlega við það
gtarf.
, Stuttu eftir heimkomuna
smíðaði Albert fyrstu hand-
spunavjelina hjer á landi/ og
raunar þá fyrstu, er þá þekktist
áf þeirri gerð. Fyrirmynd hans
mun hafa verið spunavjelar
knúðar með vatnsafli er hann
hafði kynnt sjer erlendis. Þess-
ár handspunavjelar Alberts,
nokkuð endurbættar, hafa náð
mikilli útbreiðslu hjer á landi
og stóraukið tóvinnuafköst
heimilanna á: síðastliðnum sex-
tíu árum.
Þessar fyrstu spunavjelar
voru smíðaðar við örðugleika
og erfið skilyrði. En Albert Ijet
ékkert slíkt aftra sjel\ Hj er var
hann að vinna þjóðþrifastarf,
og það var honum fyrir mestu,
þó lítið gæfi það í aðra hönd.
Albert var einn þeirra göfugu
manna, sem meira hugsaði um
notagildi vinnunnar en verka-
launin.
Um Albert mátti með sanni
segja að hann væri dverghagur.
Á Stóruvöllum smíðaði hann
orgel, er lengi var notað og þótti
kostagripur.
Albert dvaldi á Stóruvöllum
þar til hann fluttist til Akur-
eyrar 1902. Á Akureyri bvggði
hann sjer hús er hann nefndi
Stóruvelli. Þarna gat hann gef-
ið sig einvörðungu við sínum á-
hugaefnum. En vegna mikillar
fjölhæfni og áhuga á margskon-
ar framfaramálum varð honum
ekki markaður bás.
Fluttist hann til Reykjavíkur
1909. En í þeirri ferð fjekk hann
snert af slagi og náði aldrei fullri
heilsu aftur. Varð það samtíð-
armönnum hans mikill skaði, að
starfsgeta hans var svo snemma
lömuð.
Hingað til Blönduóss fluttist
Albert 1922 og hefir dvalið lijer
síðan, þar til í haust að hann
var lagður inn á sjúkrahús í
Hafnarfirði, þar sem hann and-
aðist 7. þ. m.
Albert var kvnætur Guðrúnu
Jónsdóttur, mestu ágætiskonu.
Var hún frá Bjarnastöðum í
Bárðardal, systir Halldórs
bankagjaldkera og Valgex-ðar
konu Þórhalls Bjaniarsonar
biskups. Guðrún dó árið 1930.
Þau hjónin, Albert og Guð-
rún, eignuðust fjögur börn.
Annan son sinn misstu þau upp-
kominn. Önnur börn þeirra eru:
Aðalbjörg, búsett í Reykjavík;
Hólmfríður kona Einars T'hor-
steinssona rkaupmanns, og
Halldór kaupmaður á Blöndu-
ósi.
Tveir bræður Alberts eru enn
á lífi í hárri elli: Páll hrepp-
stóri á Stóruvöllum og Sigux--
geir sþngkennari á Akureyri.
Jeg, sem þetta rita, kynntist
fyrst Albert persónulega eftir
að hann fluttist hingað til
Blönduóss, þá með lamaða
starfskrafta og veiklað sálarlíf.
En viðmót hans, áhugi, orð og
athafnir allar báru þeas augljóát
vitni, að hann hafði verið meir
en meðalmaður, með brennandi
áhúgá fyrir öllúm umbótum,
jafnt fjelagslegum sem verkleg-
um, glaðlyndur og góðhjartaður
— sem ætíð hugsaði meira um
annara hag en sinn eiginn. Þrátt
fyrir heilsubilun brann enn í
brjósti hans hugsjónaeldur
æskuáránna. Hann tók þátt í
starfi Ungmennafjelagsins hjer
á staðnum, eftir því sem getan
leyfði. Og víst máttum við
yngri mennirnir líta með lotn-
ingu og aðdáun til gráhærða,
heilsubilaða öldungsins í starf-
inu og læra af honum.
Á meðan Albert var í fullu
fjöri fylgdist hann af eldlegum
áhuga með þjóðmálastarfinu og
hjelt fast við sína stefnu þótt
kraftaniir þyrru og hugsun
sljófgaðist. Fram undir hið síð-
asta las hann stjórnmálablöðin
og ræddi um stefnumálin við
vini sína.
Eins og áður getur var Albert
fjelagslyndur gleðimaður. Var
hann söngmaður góður. Þótt
rödd hans væri alllömuð þegar
hann kom hingað til Blönduóss,
tók hann samt um skeið þátt
í kirkjusöng og þótti þar góður
liðsmaður. Og hvar sem hann
var að hitta — í heimahúsum
eða mannamótum — var hátt-
prýðin, gleðin og göfuglyndið í
fylgd með honum. Á langri og
erfiðri lífsleið var það hans
mikla lán að öllum samferða-
•mönnum varð hlýtt til hans.
Og hin mörgu og þungbæru ár,
er heilsan var þrotin, átti hann
að mæta ástúð og umönnun
barna sinna og tengdabarna.
Albert, sem óx upp við blóm-
skrúð og bjai’kailm Bárðardals-
ins, var sannkallað náttúru-
barn, mótað af fegurð og tign
æskustöðvanna. Ilann elskaði
vorið og gróandann hvar sem
birtist.
Minning þessa mæta manns
lifir, björt og hlý, í brjóstum
samferðamannanna, sem enn
dvelja hjcrna megin við djúpið
mikla. St. D.
Framhald af bls. 3.
Fulltrúaráðsfundur L. í. Ú. eft-
ii-farandi ályktun:
„Fulltrúafundur L. í. Ú., hald-
inn í Reykjavík 14. nóvember
1946, telur nauðsynlegt að Is-
lendingar eignist fullkomið
fiskirannsóknarskip hið bráð-
asta og telur heppilegt að skip
þetta verði þannig útbúið að
það geti sinnt landhelgisgæslu
og björgun strandaðra skipa
þann tíma, seto skipið er ekki
bundið við rannskóknir. Skor-
ar fundurinn á Alþingi og ríkis-
stjórn að gera nú þegar ráðstaf-
anir til smíði á hentugu skipi í
þessu skyni“.
Þvf verður að treysta að
ráðamenn þjóðarinnar sýnir
þessu merka máli fullan skiln-
ing og þá ekki síður velvilja,
með því að hrinda því í fram-
kvæmd án tafar.
ómabúkin Cjar&ur li.j.
Garðastræti 2
Hjá okkur fáið þið besta og smekklegasta
úrvalið af
• • •
Jólagjöium
Mjög fjölbreytt úrval af alskonar
GLERVÖRUM, POTTAPLÖNTUM,
SKREYTTUM KÖRFUM OG SKÁLUM.
Ennfremur daglega nýjar sendingar af
AFSKORNUM BLÓMUM.
ómalúCiri (jar&vir li.j.
Garðastræti 2.

JÓLA-
GJAFIR
tökum upp í dag og næstu daga f jöl-
breytt úrval af smekklegum jóla-
gjöfum. — Til dæmis:
Vegglampa úr Bronsi, Birki og Hnotu. Borð-
lampa, margar gerðir. Skrautgripaskrín. Sígár-
ettu-flygil, sjálfspilandi. Púðurdósir. Borðfána-
stengur. Keramikvörur. Kertastjakar, fyrir 6
kerti (danskir). Sex gerðir af fallegum Vegg-
hillum, útskornum. Rendar Skálar og Dollur úr
íslensku birki. Útvarpsborð, Hnotuborð, fallegt
úrval af íslenskum og enskum styttum. — Hin
margeftirspurða stytta, Sjómaðurinn, með ljós-
kerið, er komin aftur.
Við höfum einnig JÓLABASAR. Þar fáið þjer
ódýr og skemmtileg leikföng. T. d. stóra og sterka
Rugguhesta kr. 95.00. Barna-gítara. Blokkflautur.
Mekkanó og margt fleira.
Verzl. Rín
Njálsgötu 23.-Sími 7692.