Morgunblaðið - 26.10.1948, Síða 8

8
MORGUTSULAÐIÐ
Þriðjudagur 26. okt. 1948.
Útg.: H.f. Arvakur, Reykjavfk.
Framkv.stj.: Sigfús Jónsson.
Ritstjóri: Valtýr Stefánsson (ábyrgCarm.).
Frjettaritstjóri: ívar Guðmundsson.
Auglýsingar: Arni Garðar Kristinsson.
Ritstjórn, auglýsingar og afgreiðsla:
Austurstræti 8. — Sími 1600.
Áskriftargjald kr. 10,00 é roaisuQt ínnanisnda,
kr. 12,00 utanlands.
í lausasölu 50 aura eintakið. 75 aui-a raeð Leabók.
.,Ný menning“
KOMMÚNISTAFLOKKURINN á íslandi hefur nýlega minst
10 ára starfs síns. Af því tilefni hafa ýmsir af leiðtogum
llokksins ritað greinar í blöð hans. Einn þeirra, Sigfús Annes,
komst að þeirri niðurstöðu að valdataka kommúnismans
skapaði möguleika „nýrrar menningar“.
Þetta er alveg rjett hjá Annesi. En hverskonar „menning“
er það, sem kommúnisminn skapar? Það skiptir meginmáli.
Til þess að komast að raun um, hvernig þessi „nýja menn-
ing“ muni verða eftir valdatöku kommúnismans á íslandi,
er nauðsynlegt að athuga ástandið í þeim löndum, þar sem
kommúnistaflokkar hafa þegar komist til valda.
En hvað kemur í ljós við þá athugun?
Það, að í öllum þeim löndum, sem kommúnistar ráða er
útrýmt þeim skilyrðum, sem meðál vestrænna menningar-
þjóða eru talin grundvöllur alls gróanda í andlegu lífi
Frumskilyrði þróttmikils menningarlífs er frelsi, frelsi
til þess að skapa ný menningarverðmæti á sviði bók-
mennta, lista, tæknilegra uppgötvana o. s. frv.
Aðferð kommúnismans til þess að íullnægja þessu skilyrði
ér sú að afnema allt einstaklingsfrelsi, einoka listirnar í
þágu áróðursvjelar sinnar og leggja á þær fjötur einsfiokks-
skipulagsins.
★
Um þetta bera aðfarir kommúnista í Sovjet Rússlandi
greinilegan vott. Á það hefur þrásinnis verið bent hjer, án
þess að málgögn kommúnista hafi treyst sjer til þess að
mótmæla því, að í Sovjetríkjunum sje listamönnúm bannað
að fylgja ákveðnum listastefnum. Myndlistamönnum er bein-
línis forboðið að aðhyllast ákveðnar stefnur í t. d. franskri
og spánskri málaralist.. Sá hæstarjettardómur var kveðinn
upp í ritstjórnargrein í Pravda, aðalmálgagni kommúnista.
Hefur hluti þeirrar greinar verið birtur hjer í blaðinu.
Ekki alls fyrir löngu var í sama blaði ráðist heiftarlega á
nokkur þekkt rússnesk tónskáld fyrir tónverk þeirra vegna
þess að þau hentuðu ekki hinu kommúnistiska þjóðfjelagi
þeirra. Urðu tónskáldin að biðjast afsö'kunar á „yfirsjónum“
■ sínum og lofa að gera betur.
í bókmenntum, skáldsagnagerð og leiklist, hefur sama sag-
an gerst. Rithöfundarnir verða að skrifa þannig að það henti
stjórninni. Annars gæta þeir ekki skyldu sinnar við sovjet-
skipulagið.
UR DAGLEGA LIFINU
Flugvallarbyggingin
í Keflavík.
BLÖÐIN og útvarpið segja
frá flugvallarbyggingunni nýju
í Keflavík., eftir heimsókn
blaðamanna þangað á laugar-
daginn var. Byggingin er nú
það langt komin, að það er hægt
er að sjá, að það eru engar ýkj-
ur, sem sagt hefir verið að hún
sje vönduð. Og mikill verður sá
munur fyrir farþega, að koma í
þau húsakynni, í stað bragg-
anna, sem notast hefir verið við
til bess, og' sem nú eru farnir
að ganga mjög úr sjer.
I síðasta mánuði fóru nærri
10.000 flugfarþegar um Kefla-
víkurflugvöllinn. Allar líkur
benda til, að tala farþega, sem
þar koma við, aukist enn til
mun.a.
Til sóma.
ÞAÐ ER DEGINUM ljósara
hvers virði það er fyrir okkur,
að Jlugfarþegar, sem landið
gista. þótt ekki sje nema næt-
ursakir,. fái hjer sem besta að-
hlynningu og það munu þeir fá,
er hin nýja bygging verður tek-
in í notkun, væntanlega um ára
mótin næstu.
I hinum rúmgóðu veitinga-
sölum, biðsölum og skrifstofum
verða öll nýtísku þægindi. Flug
farþegarnir, munu minnast
komu sinnar hingað og bera
saman við aðra áfangastaði. Og
samanburðurinn verður án efa
okkur i vil.
•
„Island í myndum“.
Á_ VEGGJUM verða myndir
víðsvegar að frá íslandi. Von-
andi að-val þeirra mynda hafi
tekist vel, því þessar myndir
verða einu kynnin, sem marg-
ir gestir fá af íslenskri náttúru-
fegurð. Flestir þeir kynnast ís-
landi aðeins af myndunum og
um leið og það er nauðsynl., að
sú kynning verði góð, þá er og
sjálfsagt að hún verði rjett,
eða með öðrum orðum, að mynd
irnar gefi rjetta hugmynd um
náttúru landsins og atvinnu-
vegi, eftir því sem hægt er að
koma því við.
Það er engin ástæða til að
ætla annað, að ósjeðu, en að
þetta hafi tekist sómasamlega.
•
Nú dugar enginn
kotungsháttur.
í EINU HORNI aðalbiðsalar-
arins. í flugvallarbyggingunni
nýju er gert ráð fyrir vínveit-
ingarborði (bar). Þegar Hörð-
ur Bjarnason skipulagsstjóri
gekk með blaðamönnum um
bygginguna gat hann þess, að
öll innrjetting í hana væri kom
in til landsins, nema þessi bar.
..Við vonumst til að fá að
setja hann upp“, sagði Hörður.
Mier datt ekki í hug að
spyria Hörð nánar út í þetta,
en fór svo síðar að hugsa um,
að bað væri svo sem eftir- öðru.,
ef það ætti að koma með ein-
hvern kolungshátt í sambandi
við yreiðasölu á þessum alþjóða
áfangastað.
e
Ekki drykkjukrá.
ÞVÍ AF FYRRI REYNSLU
mætti svo sem búast við því, að
gerð yrði tilraun til að koma í
veg fyrir, að höfð yrði sóma-
samleg greiðasala í Keflavík-
urflugstöðinni, t. d. með því að
banna vínveitingar.
Það yrði þá ein af fáum flug-
stöðvum í heiminum, sem slíkt
ætti sjer stað. Sennilega verða
nógu margir til að segja, að
þarna yrði drykkjukrá, ef vín-
veitingar yrðu leyfðar. Kefla-
vík yrði þá eýaa alþjóðaflug-
stöðin í heiminum, sem það
hefði komið fyrir á.
•
Hressing.
FLUGFERÐALÖG yfir At-
lantshafið eru oft þreytandi og
farþegum þykir gott að geta
fengið s.ier hressingu á áfanga-
stað. Vill hver og einn fá að
hafa sína hentisemi um hvað
hann, eða hún kalla hressingu,
hvort, sem það kann að vera
staup af víni, kaffisopi eða
annað.
Það er drepið á þetta hjer í
tíma, ef nokkur hætta skyldi
vera á því, að einhver vitleysa
kæmist að í sambandi við veit-
ingar fyrir flugfarþega á Kefla
víkurflugvelli í framtíðinni.
•
Á Tjörninni.
ÞAÐ VIRÐIST hafa verið orð
í tíma töluð hjer í þessum dálk-
um á dögunum, að minnast á
skautasvellið á Tjörninni og
hvað gera þyrfti til að halda því
við í frostum í vetur.
Á sunnudaginn var komu ung
ir og gamlir niður á Tjörn til
að renna sjer á skautum, en
sveilið var hulið ryki og ekkert
hafði verið gert til að bæta það.
Flestir hurfu frá vonsviknir.
En aðrir reyndu að renna sjer
á skautum með þeim eina
árangri, að þeir eyðilögðu bit-
ið í skautunum sínum og fóru
illir heim aftur.
Þar fór góður dagur til litils
vegna framtaksleysis, að gera
ekki gott svell á Tjörninni. Von
andi, að betur takist til næst.
•
Munum eftir fuglunum.
NÚ ER FUGLUNUM á Tjörn
inni kalt. Þeir hafa lítið æti.
Það var ekki að sjá um helg-
ina, að bæjarbúar myndu eftir
þessum vinum sínum í harð-
indunum.
En vel væri það gert, einmitt
þegar Tjörnin er lögð, að gefa
öndunum brauðmola. Þær þurfa
meira á því að halda nú, vesa-
lingarnir, en um hásumarið,
þegar nóg er af æti, þv nú eru
þeim allar bjargir bannaðar.
Jeg veit, að það þarf ekki
nema rjett að benda fuglavin-
unum á þetta, og þá munu þeir
sjá um, að endurnar fái nóg að
borða, á meðan þær halda sig
á Tjörninni.
MEÐAl ANNARA ORÐa
Verkföllin í Frakklandi
Þannig er þetta í öllum löndum, sem kommúnistar ná
völdum í. Listin er gerð að þernu í eldhúsi flokksins.
Þetta er hin „nýja menning“. sem Annes ætlar að gefa
íslendingum kost á að njóta, ef kommúnistaflokkur hans
kemst til valda í landi þeirra. Þannig ætlar hann að skapa
skilyrði auldns þroska og gróanda í íslensku menningarlífi.
Vilja íslendingar þessa „menningu“? Hvernig lýst íslensk-
um listamönnum á hana? Væri það ekki ánægjuleg tilhugs-
un fyrir þá, að þurfa að eiga örlög sín undir mati t. d. „f je-
íaga“ Annesar á list þeirra?
Það er raunar óþarfi að svara þessum spurningum hjer.
Islendingaar vilja ekki þessa „nýju menningu“ vegna þess
tyrst og fremst að hún er ekki menning í þeim skilningi,
sem frjálsir menn leggja í það orð, heldur ómenning, kámug
ambátt í bænahúsi krjúpandi þræla. Barátta íslendinga, eins
og allra annara þjóða, fyrir aukinni menningu, hefur byggst
á auknu frelsi, þroskun hæfileika einstaklinganna.
★
í áhuga sínum fyrir hinni „nýju menningu“ gleymdi bæði
Sigfús Annes og aðrir afmælisrithöfundar kommúnista að
geta þess, hvaða afmælisgjöf íslensk verkalýðshreyfing hef-
ur gefið kommúnistaflokknum. Hún hefur með kosningun-
um til Alþýðusambandsþings svipt kommúnista völdum í
heildarsamtökum sínum. Þjóðviljinn minntist heldur ekkert
á síðustu „hátíð“ sína í stærsta kvikmyndahúsi höfuðbohgar-
innar. Það er ekki heldur von, húsið var hálftómt og dauft
yfir liðinu. En allt þetta og margt fleira bendir til þess að
hin „nýja menning“ Annesar eigi langt í land á íslándi.
VERKFOLLIN í Frakklandi
hafa staðið yfir í 22 daga og •
er þegar orðið geysimikið tjón
af þeim. Ekki er enn hægt að
sjá hve mikið tjónið yrði, þó j
verkföllin hættu á stundinni,'
því að margar námur hafa fylst:
af vatni, eða kviknað í þeim j
og verða þær alls ekki starf- j
hæfar fyr en um nýjár. — Og
verkföllin halda enn áfram.
Verkföllin í Frakklandi núna ’
eru 'ein árás kommúnistanna1
gegn Marshalláætluninni og ef
til vill sú alvarlegasta. Aðra j
samskonar árás reyndu þeir í |
fyrra, rjett um sama leyti og
verið var að hleypa Marshall- j
áætluninni af stokkunum, en sú j
tilraun þeirra fór að mestu út
um þúfur vegna þess, að verka-
mennirnir hlýddu ekki verk-
fallsskipunum kommúnistanna.
• •
TIL AÐ GRAFA
UNDAN EFNA-
HAGSMÁLUNUM
Bæði þessi verkföll voru póli-
isk, gerð í þeim tilgangi ein-
um að grafa undan efnahags-
’egu sjálfstæði Frakka, til þess
að koma fjármálum Frakk-
lands í öngþveiti, til þess að
leiða fátækt og armæðu yfiryfir, að sannanir hefðu fengist
frönsku þjóðina, allt eftir fyr- fyrir því, að Kominform hefði
irskipun frá æðstaráði komm- stutt að verkföllunum í Frakk-
únista Kominform. ■ landi með fjárframlögum og á
En hversvegna ætti Komin- ýmsum stöðum, þar sem verk-
form að óska Frökkum fátækt- föllin hafa verið hörðust hafa
ar? Þessu svaraði Truman erlendir erindrekar haft sig í
Bandaríkjaforseti í ræðu, sem frammi með kommúnistiskan
hann hjelt í Chicago í sumar. áróður.
Hann sagði: Kommúnisminn Svar stjórnarinnar við
þróast best í fátækt og eymd. þessu er, að hjeðan í frá verður
Ef við berjumst því gegn kom- hverjum þeim útlendingi, sem
múnismanum, verðum við fyrst tekur þátt í verkfallsæsingum
og fremst að berjast gegn fá- tafarlaust vísað úr landi.
tæktinni, hvar sem er í heim-
inum. Tvö öfl eigast við í Frakk
landi. Annað kemur fram sem
Marshalláætlunin. er reynir að
reiSa úr rústum atvinnulíf lands
ins, reynir að færa allri þjóð-
inni næga vinnu og nóg brauð.
• •
SKOTVOPN
NOTUÐ
Seinnihluta s.l. viku hörðn-
uðu verkföllin mjög, þegar tek-
ið var til að nota skotvopn í
Hitt aflið kemur fram sem skærunum milli verkfallsmann
verkföllin í landinu, með eyði- anna og lögreglunnar. Skeði
leggingu framleiðslutækjanna, það við kolanámurnar í þorpinu
með því að banna verkamönn- Friminy, skamt frá St. Etienne.
um að vinna sjer fyrir daglegu er staðfest, að verkamenn
brauði, með róstum og fanta- skutu fyrsta skotinu og síðan
tökum. svaraði lögreglan í sömu mynt.
Getur verið, að þetta sje nýr
e o
KOMINFORM
VEITIR FJE
Innanríkisráðherra Frakka,
liður í hernaðaráætlun Komin-
form, sem vissulega telur sig
græða á því, að koma sem mest
um æsing og hatri í verkfalls-
Jules Moch, lýsti því nýlega deilurnar?