Morgunblaðið - 13.02.1953, Blaðsíða 6

MORGUNBLAÐIÐ
Föstudagur 13. febr. 1953 ~|
*
ptg.: H.f. Árvakur, Reykjavík.
Framkv.stj.: Sigfús Jónsson.
Ritstjóri: Valtýr Stefánsson (ábyrgffarm.)
Lesbók: Árni Óla, sími 3045.
Auglýsingar: Árni Garðar Kristinsson.
Ritstjórn, auglýsingar og afgreiðsla:
Austurstræti 8. — Sími 1600.
Áskriftargjald kr. 20.00 á mánuði, innanlaTida.
í lausasölu 1 krónu eintakið
Bétlindam kvenna
víða mjög ábótavant
Islendingar laka þáff
í lisfasýningu í Oslo
FÉLAG íslenzkra myndlistar-
í DÁG hefst fyrsti fundur hins
nýstofnaða Norðurlandaráðs. Er
hann haldinn í Kaupmannahöfn.
Hann munu sitja 16 fulttrúar frá
hverju Norðurlandanna, Dan-
mörku,. Noregi og Svíþjóð og '5
íulltrúar frá íslandi. Fyrir hönd
ríkisstjórnanna munu forsætis-
ráðherrar flestra landanna einnig
sitja hann.
* Hugmyndin um samnorrænt
þing- í þessari. myríd er ekki
gömul. Á fundi Norræna þing-
mannasambandsins, sem haldinn
var í Stokkhólmi sumarið 1951
varpaði Hans Hedtoft, fyrrver-
andi forsætisráðherra Dana,
þeirri tillögu fram, að hinar nor-
rænu þjóðir mynduðu ný sam-
tök með sér í þeim tilgangi að
gera s'amvinnu sína fjölþættari
og raunhæfari.
i Þéssari hugmynd var þá þeg-
ar vel tekið. Var skipuð 5 manna
nefnd til þess að undirbúa fram-
kvæmd hennar og var valinn í
hana einn fulltrúi frá hverju
landi. Gerði hún síðan uppkast
að starfsreglum fyrir Norður-
. landaráð og voru þær samþykkt-
ar áf stjórn Norræna þingmanna-
sambandsins. Að svo búnu voru
lagðar fram tillögur á þjóðþing-
unum um aðild að stofnun slíkra
samtaka. Öll þjóðþingin sam-
þykktu að vera með, nema
finska þingið. Fulltrúar Finna
höfðu allt frá upphafi talið
ómögulegt fyrir Finnland að taka
þátt' í sámtökunúm á þessu stigi
' málsins. Mun orsök þess fyrst
óg fremst hafa verfð sú, að Finn-
ar töldu, að Rússar myndu líta
þessi samtök óhýru auga og e.
t. v. telja þátttöku Finnlands í
þeim, óvinsamlega sér.
1 Verkefni Norðúrlandaráðsins
er að ræða saníeigirrleg áhuga-
jnál hinna norrænu þjóða og gera
um þau tillögur til þjóðþing-
anna. Ráðið er þannig einungis
ráðgefandi. Það getur ekki tekið
bindandi ákvarðanir fyrir aðild-
arríki sín. Með þátttöku, ríkis-
stjómanna í iundum þess er hins-
vegar gert ráð fyrir, að tillögur
þess hafi mikla mögúleika til
þess að komast í framkvæníd.
Meff stofnun Norffurlanda-
ráffsins er í stuttu máli sagt,
aff bví stefnt, að gera norræna
samvinnu raunhæfari en hún
hefur veriff til þessa. Hinar
norrænu þjóffir vilja auka sam
" skipti sín og samstárf, ekki
aðeins á sviffi menningarmála
heldur í efnahagsmálum. Þær
vilja sýna á raunhæfan hátt,
að hugtakiff norræn samvinna
sé eitthvaff áþreifanlegt, sem
átt geti bátt í að. færa fólk
þeirra saman, bæta affstöffu
þess og treysta vináttu þeirra.
Þetta er tilgangurinn með stofn
un Norðurlandaráðs’ins, sem í dag
hefur sitt fyrsta þi'ng. Eftir er
svo að vita, hvernig til tekst um
að ná honum. Mörg samtök þjóða
í milli hafa haft háleitt takmark.
En þegar til framkvæmdanna
hefur komið hefur árangur sumra
þeirra orðið lítill.
* Það er áreiðanlega einlæg ósk
þgirra stjórnmálamanna, sem
barizt hafa fyrir þessari nýju
sfofnun, að hún verði nieira en
nafnið tómt. Þeir vilja að þjóðir
Norðurlanda vinni í raun og sann
leika saman að sameiginlegum
bugðarefnum. Það ef íakmark
þeirra að leggja traustan og var-
anlegan grundvölí, að sameigin-
legum átökum þeirra fyrir ýmis-
legum umbótum á högum þeirra.
Þessar þjóðir eru svo skyldar, og
eiga svo rnargt sameiginíegt, að
náin samvinna þeirra á meðal
um fjölmörg mál er e. t. v. auð-
veldari en samvínna milli nokk-
urra annarra þjóða í heíminum.
Allar byggja þess'ar þjóðir
framtíð sína á lýðræðislegri
framþróun og friðsamlegri sam-
búð við allar þjóðir. jVEannrétt-
indi og persónufrelsi eru dýr-
mætasta eign norrænna manna.
Við íslendingar höfum á-
kveðið aff gerast þátttakend-
ur í Norðurlandaráffinu. Sú
ákvörðun okkar byggist á
þeim skilningi, að við séum
fyrst og íremst norræn þjóff.
Tengsl okkar við hinar Norff-
urlanðaþjóðirnar eru því um
leiff tengsl viff uppruna okkar.
Við viíjum leggja fram okk-
ar skerf til þess að aúka og
bæía samstarf .þessara þjóffa.
Viff viljum skilja þær og 'við
treystum því að þær skilji
okkur. Án gagnkvæms skiln-
ings hinna norrænu þjóða á
viðhorfum hver annarra verð-
ur Norðurlandaráðið áhrifa-
laust og gagnslaust.
En við skulum vona að það
nái tilgangi sínum. Við ám-
um því fararheiíla og sendum
fyrsta þingi þess hugheilar
kveðjur.
Rússar og ísrael
RÚSSAR hafa nú slitið stjórn-
málasambandi við ísrael. Er það
í MÖRGUM löndum er stöðu kvenna í þjóðfélaginu ennþá mjög
ábótavant, segir Tryggvi Lie, aðalritari S. Þ„ í skýrslu til nefndar, maiTna ' hélt aðalfund sinn s.l.
sem S. Þ. hafa skipað, til að íhugá kjör og réttindi kvenna. Nefndin sunnudag. Skýrði stjórnin frá því
kemur saman í byrjun marz og ætlar þá að ræða þær upplýsingar, belzta, sem gerzt hefur á árinu.
sem safnað hefur verið saman í meira en 30 löndum. . Þá var skýrt frá því á fundin-
um, að boð hefði komið frá Nor-
en karlmenn, þegar um launa- iæna listabandalaginu um þátt-
kjör er að ræða. Sérfræðingur töku í sameiginlegri sýningu,
frá Alþjóða vinnúmálastofnun- Sem haldin verður í Björgvin og
inni (ILO) hefur kynnt sér á- Cslo í marzmánuði. Var ákveðiS
standið á þessum svíðum í 16 að félagið tæki þátt i þessari
löndum. Hann hefur komizt að pýningu, en það hefur tekið þátt
þeirri niðurstöðu, að í 14 af þess- í öllum hinum samnorrænu sýn-
um löndum fái konur 20—40% ingum síðan bandalagið vax
lægra kaup en karlmenn — fyrir stofnað 1946.
sömu vinnu.
Konur eru ekki aðeins ver sett-
ar en karlmenn, þegar um launa-
kjör er að ræða, heldur líka á
mörgum lögfræðilegum sviðum.
MEGA GIFTAST
12 ÁRA GAMLAR
í sumu löndum í Suður-Ame-
ríku er t. d. þannig ástatt, að
konur hljóta strangari refsíngu
en karlmenn fyrir hjónabands-
afbrot. f öðrum löndum, t. d. í
Ástralíu, er konum heimilað að
giftast, þegar þær eru 12 ára.
Karlmenn geta líka kvongazt á
ótrúlega ungum aldri, nefnilega
þegar þeir eru 14 ára. Ástralska 87% af öllu atvinnulausu fólki á
kvennafélagið leggur því til, að,Ítalíu í marz í fj-rra voru konur. kosnir: Þorvaldur Skúlason, S;g-
þessi aldurstakmörk verði hækk-| Ahnað vandamál er í þvi fóig- urður Sig'urðsson, Kristján Dav-
uð bæði hvað konur og karla ið, að margir vinnuvertendur íðsson, Hörður Ágústsson o®
VILJA HELZT
UNGAR KONUR
Stjórn féiagsins var kosirtr
Þorvaldur Skúlason formaður,
Kjartan Guðjónsson ritari og
Atvinnuleysið er Mka mikið Valtýr Pétursson gjaldkeri. Vara
meðal kvenna, þegar kreppu ber
menn eru Ásrnundur Sveinssoa
rð höndum. T. d. má neí'na, að og Slgurður Sigurðsson.
í sýningarnefnd málara voru
snertir. -
I
MEGA EKKI VINNA ÚTI
I í Grikklandi má gift kona
ekki hafa atvinnu við verzlun
! eða iðnað nema maðurinn henh-
ar leyfi það. Og í Þýzkalandi get
vr giftur maður ættleitt börn án
leyfis húsfreyjunnar.
| Alþjóða kvennafélagið, Inter-
national Alliance of Women, hef-
ur farið þess á leit við nefndina,
að unnið verði að því að öll íaga-
fyrirmæli um réttindi gíftra
kvenna, bæði hvað börn, hjóna-
skilnað og eignarrétt snertir,
verði samræmd 16. grein mann-
réttindayfirlýsingarinnar, en þar
segir, að konur eigi heimtingu á
jafnrétti við karlmenn bæði þeg-
ar þær giftast, á meðan þær séu
giftar og þegar hjúskapi sé slitiff.
Konur eru stöðugt ver settar
viija helzt hafa ungar konur í Hjörleifur Sigurðsson og í sýre-
þjónustu sinni. Karímönnum ingarnefnd myndhöggvara: Ás-
veitist auðveldara að fá atvinnu, mundur Sveinsson, Sigurður Óf-
þótt þeir séu farnir að eldast. afsson og Tove Ólafsson. — Fulf-
Það hefur einnig komíð í Ijós, trúar í Bandalagi ísl. listamanna
að nýtízku starfstækni bolar kon-
um burt frá vinnustöðvunum.
voru kjörnir: Ásmundur Sveins-
son, Jóhannes Jóhannesson, Þor-
Nefndin á nú að íhuga þessi valdur Skúlason, Sigurður Óíafst-
og svipuð vandamál. 'son og Kjartan Guðjónsson,
Velvakandi skriiar:
ÚB DAGLEGA LÍFIIVII
D
lokið á Akureyrl
frekast verður kosið, á því
áformi kommúnista, að hefja alls-
herjarherferð gegn Gyðingum.
Hið sama myndi Hitler sálugi
áreiðanlega hafa gert, ef Gyð-
1 ingar hefðu verið búnir að stofna
sérstakt og sjálfstætt ríki, með-
an hann var og hét.
Herferð Stalins gegn Gyðing-
um er hafin. í Rússlandi sjálfu
og leppríkjum þéss er hver leið-
togi kommúnista af Gyðingaætt-
um á fætur öðrum rekinn úr
embætti. Samtök Gyðinga eru
brennimerkt sem „verkfæri ame-
ríska auðvaldsins".
í kjölfar þessara ofsókna sigl-
ir svo stórfelldur flótti Gyðinga
frá þeim löndum, sem kommún-
istar ráða. Sagan er að ehdur-
taka- sig. Fyrir tæpum 20 árum
hóf Hitler kynþáttaofsóknir sín-
ár. Milljónir Gyðinga voru myrt-
ar. Aðrar milljónir þeirra voru
hnepptar í þrælabúðir. Einnig þá
'var því haldið fram, að samtök
| Gyðinga væru handbendi óvina
Þýzklands. Nazistar töldu þýzku
þjóðinni trú um, að öll hennar
ógæfa væri Gyðingum að kenna.
Nú hefja Stalin og leppar hans
upp sama herópið.
En fimmtuherdeildir komm
únista meðal vestrænna lýð-
ræðisþjóða halda samt áfram
að boða „frjálslýndi" Stalins
og alþjóðasamtaka hans í kyn-
þátíamálum. Hér á íslandi er
sagnfræðingur kommúnLsta lát
inn halda ræffur um þetta ein-
dæma „frjálslyndi“.
Sælir eru einfaldir, má segja
um leiðtOga kommúnisía.
AKUREYRI, 10. febr. — Vél-
stjóranámskeiði, sem haldið hef-
ur verið á Akureyri á vegum
Fiskifélags Islands, lauk 8. þ. m.
Höfðu 14 nemendur sótt það og hvernig þessi braumót voru not
lokið svo nefndu minnavélstjóra- |uð’ Getur nokkur lýst, hvernig
prófi. Stóð námskeiðið í fjóra °S úr hverju þessi brauð voru
Fyrirspum til fróðra
manna.
ANSKUR fræðimaður, sem er
að semja ritverk um „brauð
bóndans", biður fróða íslenzka
menn að svara eftirfarandi spurn
ingum: Man nokkur, hvernig
brauffmót og brauðstílar voru
notaðir?
I ýmsum söfnum eru kringlótt
útskorin tréspjöld frá íslandi,
sem kölluð eru brauffmót eða
kökuhlemmar og hafa verið not-
uð til að þrýsta skrautverki á
brauðkökur. Er til gamalt fólk á
Islandi, sem man nákvæmlega,
mánuði.
IForstöðumaður þess var Jón M,
Árnason, vélstjóri á Akureyri. —
Aðrir kennarar voru: Jóhann Þor
I kelsson, héraðslæknir, Eyjólfur
' Þórarinsson, rafvirkjameistari,
Grímur Sigurðsson, útvarpsvið-
gerðarmaður og Bragi Sigurjóns-
son, ritstjóri.
Á námskeiðinu var í fyrsta
gerð? Hve þykk voru þau, voru
þau bökuð sérstaklega við hátíð-
leg tækifæri og var nokkuð sér-
stakt nafn á þessum brauðum?
Brauffstílar úr kopar.
EINNIG eru á söfnum um það
bil 12 sm. langir koparstílar,
sinn kennt hér til prófs í meðferð svonefndir brauffstílar. Sagt er að
talstöðva, dýptarmæla og miðun- úböld þessi hafi verið notuð tíl að
arstöðva. Þær einkunnir voru pikka með flatkökur. Til hvers
ekki reiknaðar í aðaleinkunn. iFar það gert? Voru einnig gerð
Einkunnir þeirra, er luku vél- slrik og aðrar skreytingar með
stjóraprófinu féllu þannig, að Ari
Rögnvaldssoh Skagaf. fékk 6.22,
I. eink., Arngrímur Axelsson
Grenivík 7.06 ág. eink., Áskell
Gunnarsson Stykkishólmi 7.56
ág. eink., Bóas Gunnarsson Reyð-
arfirði 6.22 I. eink., Erlingur Giss-
urason Vestmannaeyjum 7.33 ág.
eink., Guðjón Björnsson Húsavík
7.11 ág. eink., Guðm. Hauksson
Akureyri 7.17 ág. eink., Gunnar
i Bergþórssori Akureyri 7.33 ág.
I eink., Haukúr Kristófersson Hrís
ey 5.78 II. eink., Jón Kristinsson
Höfðahverfi 5.17 II. eink., Páll
Sigurðsson Árnessýslu 6.11 I.
eink., Sigtryggur Davíðsson Þórs-
höfn 7.44 ág. eink., Sigurþór Sig-
urðsson Akureyri 7.22 ág. eirik.
og Steingrímur Sigvaldason Ól-
afsfirði 6.78 I. eink. — H. Vald.
Affeins einn úlfur
ALTA, 12. febrúar — Hreindýra-
bóndi, sem kom til Alta í dag
með 6 hréindýr, skj'rði frá því,
að það sé einurigis einn úlíur,
sem lagzt hafi á hreindýrahjarð-
ifnar austan fjalls. — Hefur hann
alls drepið 3Ö hréiridýr í vetur.
þessum brauðstílum? Hverskonar
kökur voru pikkaðar? Var það
aðeins gert við hátíðleg tækiíæri
og er það gert ennþá?
Að laiinum fyrir góð svör við
spurningunum hér að ofan heitir
fyrrnefndur fræðimaður mynd-
skreyttri bók um líf danskrar al-
þýðu. Þið, sem kunnið að vera
fróð um brauðmót og brauðstila
vinsamlegast sendið svör til Ole
V/idding dósents, Oddagötu 4,
Rvík.
Ánægjulegar fréttlr
frá Rretlandi.
SEM betur fer eru viðskipti okk-
ar við Bretland ekki ein-
skorðuð við ísfiskinn einan saman
og þó að fréttirnar af togaradeil-
unni illræmdu séu stöðugt við>
það sama, þá hafa okkur þó ný-
skeð borizt aðrar fregnir um horf
ur á auknuiri menningarviðskipt-
um við England, sem við munum
öll gleðjast yfir. Á ég þar vi5
heimsókn enska háskólakennar-
ans, Mr. Peter Foote, sem hér er
staddur um þessar mundir og
skýrt hefir frá, að áhugi á ís-
lenzku og íslenzkum bókmermt-
um fari stöðugt í vöxt í Englandf.
Má það bezt marka af því, &&
hann er hingað kominn, eins cg
kunnugt er til að gera kaup á
íslenzkum bókum til fyrirhugaðs
íslenzks bókasafns við háskóla
þann, sem hann kennir við i
London.
Drenviles-a af sér vikíff.
OSKANDI væri, að sem flestír
fslendihvar verðu sér Ijóst a&
hér gefst okkur einstætt tæki-
færi til að vinnn að menninyar-
legri kvnninmj Ts^ands út á viff,
með því t d. að ^áta eina góða ís-
lenzka bók af bendj rakna til hins
nýja ísIenzVa hásVóIsbókasafns í
London. Tm?rfí,r»ndi bréf, sem
mér barst i ■v'eitir góða upp-
örvun í bessu efnj. T>ar segir:
„Þehar pf l'fnstaréttar'dóm-
urunum Vnmrt V>v{ j fvrTadag;
að Ævíkp"'’ Tn-o Steingrímssnre-
ar væri evv? & beirra bók»,
spm Mr. Pnfn- vsr bá búihiil
að kauno reonriq UreiversTtyr
Colleve. u""n- ..Þá bók má
ekki vantn ? vókasafn, snra
kvnna á mereningu ís—
lands. b’TÍ ’n-n? mega sagH_
fræðinnr*' ”:+" en beir dragi
upo slíka n>”-a ’P p?óar sem þar
nr frpr-t “ <h-r v--- cvridi, að þarr»
fvlvdi bitre’* máv — srearaði sér
irere í VPVpti bókína
I fncrrij og arkaffi
með hpvr v"c+'”' é TToltsgötu 7,
ere bar o<r é T "'""''iV.ókasafreinu er
bókunum sofnpt? saman til send-
ingar.
Þessi TTu>ff”r cjprireaði, að hann
vissi, bvað bór nr um ag vera.
„Far bú n«r <ror rtfvt hið sama1*,
var einu R’nnj qpcrt — getum viði
ekki, — hú ov ég — lekið það til
okkar nú?“