Morgunblaðið - 05.07.1959, Qupperneq 9

Sunnudapur 5. ^fclí 1959
MORCnwnr 4»ið
9
Cesfaleikur „Det Norske Teatrets":
Kristín Lavransdóttir
(Sveigurinn)
eftir Sigrid Undset —
I sviðbúningi og undir
stjórn T. Skagestads
Frumsýning s.l. fimmtudag
um umhverfi er fellur vel að
efni hans og anda og búningarnir
eru í fyllsta samræmi við þá
tíma sem leikurinn gerist á.
,Dansana í leiknum hefur Edith
Roger séð um. Eru þeir skemmti-
legir og sérkennilegir. Fyrir
dansinum syngur Björt Erik
Thoresen. Gítarleik fyrir og milli
þátta annast Björn Fongaard.
Leiknum var tekið með mikl-
um fögnuði, en ekki er mér grun
laust um að eitthvað -í textanum
sem er á norska „landsmálinu“
hafi farið fyrir ofan garð og neð-
an hjá sumum leikhússgestanna.
Að leikslokum ávarpaði Þjóð-
leikhússtjóri hina norsku lista-
menn og þakkaði þeim komuna.
Afhenti hann forstjóra Det
Norske Téatrets Niís Slétbak,
fagra blómaköfru, en forstjórin
þakkaði með nokkrum orðum
og mælti á íslenzku. — Auk þess
bárust leikurunum og höfundi
leiksins margir blómvendir.
Að endingu vil ég bjóða hina
norsku gesti velkomna og þakka
þeim þá ánægju sem þeir
veittu mér og öðrum leik-
þeir veittu mér og öðrum leik-
húsgestum með list sinni s. 1.
fimmtudagskvöld.
Sigurður Grímsson.
Simon í Vatnskoti liefur stundað veiðar i Þingvallavatni lengur
en nokkur annar. (Ljósm. Mbl.: Ól. K. M.)
Það kemur íram í silun^svc'ð-
inni eftir 6 — 7 ár
- segir Simon i Vatnskoti sem séð
heíur dauð seyði i hrönnum
EÍNS og kunnugt er kom hingað
jfyrir nokkrum dögum leikflokk-
ur frá Det Norske Teatret í Osló
og sýnir hér í Þjóðleikhúsinu leik
rítið „Kristin Lavransdóttur“,
sem norski rithöfundurinn og
skáldið Tormod Skagestad hefur
Samið upp úr hinu míkla og víð-
Íræga skáldriti, með sama nafni,
éftir Sigrid Undset. Er sagan
flestum íslendingum vel kunn
hana í útvarpinu og auk þess hef
hana í útvarpinu og auk þess hef-
Ur hún komið út í ágætri þýð-
ingu hans.
Það hefur verið oss íslending
úm jafnan mikið fagnaðarefni,
er norskir listamenn hafa sótt
oss heim, ekki sízt leikarar, enda
á hin þróttmikla norska leiklist
hér marga aðdáendur. — Þetta
er í þriðja sinn sem hingað kem
jir leikflokkur frá Noregi og gef-
ur oss kost á að sjá norska leik-
list á íslenzku leiksviði. — Árið
1948 komu hingað úrvals leikar-
ar frá Þjóðleikhúsinu í Osló und
ir forustu hinnar öldruðu frú
Mowinckel, sem var hvort
tveggja í senn, stórbrotinn per-
sónuleiki og frábær leikkona og
leikstjóri. Sýndi flokkurinn þá
„Rosmersholm" hið áhrifamikla
leikrit Ibsens og var það mikill
listviðburður. Sumarið 1957 kom
svo hingað leikflokkur frá Riks-
teatret í Osló og sýndi hér
„Brúðuheimili", eftir Ibsen, sem
af flestum er talið eitt af ágæt-
ustu verkum þessa mikla snill-
ings. Munu leiksýningar þessara
mikilhæfu listamanna lengi í
minnum hafðar, ekki síst frábær
leikur Liv Strömsted í hlutverki
Noru. — Þá hafa og tvær af mikil
hæfustu leikkonum Norðmanna,
þær frú Gerd Grieg og frú Tore
Segelcke verið gestir á leiksvið-
um hér og frú Grieg jafnframt
sett hér á svið nokkur leikrit,
þeirra á meðal Pétur Gí ut eftir
Ibsen og Paul Lange og Tora
Parsberg eftir Björnson og lék
frúin hlutverk Tora Parsberg. —
Stendur íslenzk leikmenning í
mikilli þakkarskuld við þessa
miklu listakonu, sem með starfi
sínu hér markaði tímamót í ís-
lenzkri leikstarfsemi. — Frú
Segelcke lék hér árið 1952 Noru
í „Brúðuheimili“, með islenzkum
leikurum í öðrum hlutverkum og
hafði jafnframt leikstjórnina á
hendi. Heillaði frúin alla leikhús
gesti með frábærum leik sínum,
sem var átakanlega hrífandi í
djúpri og mannlegri túlkun henn
ar á hlutverkinu.
„Kristín Lavransdóttir" í sviðs
búnaði Tormods Skagestads fjall
ar aðeins um fyrsta hluta sög-
unnar og er leikritið hugsað sem
íyrsti hluti í þríleik, sem Skage-
stad hefur í hyggju að semja.
Um leikritið farast höfundinum
svo orð í leikskránni: „Að sjálf-
sögðu varð að fella margt brott
á leiðinni frá skáldsögu til leik-
rits, svo sem landslagslýsingar og
hugleiðingar, en það er von mín,
að eitthvað af því lifi milli lín-
anna sem blæbrigði í þögnum og
látbrögðum og í sviðsmyndum“.
Það hefur áreiðanlega verið
miklum vanda bundið að semja
leikrit upp úr þessu stórbrotna
skáldverki, en ég hygg að flestir,
sem söguna þekkja, muni sam-
mála um að hr. Skagestad hafi
'orðið að von sinni, — að andi
skáldsögunnar lifi í leikritinu og
að persónurnar hafi hvorki misst
svip né lífsþrótt við flutninginn.
Um efni leiksins segir Tirmod
Skagested svo í leikskránni: —
„Aðalefni leiksins hef ég byggt
á ástarsögu Erlends og Kristín-
ar, en sem mikilvægt aukaatriði
er saga Lavrans og Ragnfríðar
tvinnuð inn í það, ásamt sögu
Áshildar og Björns á Haugi, sem
hvor á sinn hátt dregur aðalefnið
fram“. — Þessu til viðbótar skal
þess getið að leikurinn, sem ger-
ist í byrjun 14. aldar, hefst á
Jörundgard í Guðbrandsdal á
heimili Lavrans Björgúifssonar.
Er Kristin þá 14—15 ára. Síðar
fer hún til Oslóar og gerist ung-
systir í Nonnesæter klaustri þar.
Hún er 16 ára er fundum henn-
ar og Erlends Nikulássonar frá
Husaby í Þrændalögum ber sam-
an. Fella þau þegar hugi saman
og hún slítur trúlofun sinni Við
Símon Darre. Faðir Kristínar er
því andvígur mjög að hún giftist
Erlendi og verða nú mikil átök
með þeim feðginum, er lýkur þó
með því, að faðir hennar lætur
undan og hún giftist Erlendi. En
þar líkur leikritinu.
Eins og að framan getur, hefur
Tormod Skagested sett leikinn á
svið og annast leikstjórnina. Hef-
ur leikstjóranum tekist að gefa
leiknum hina réttu reisn og þá
stemningu, sem sagan býr yfir.
Og enda þótt leikendur. séu all-
margir, raskast hvergi heildar-
svipur leiksins.
„Aðalhlutverk leiksins, Kristinu
Lavransdóttur, leikur Rut Tellef-
sen. Hlutverkið er mikið og
vandasamt, en hin unga leik-
kona gerir því hin prýðilegustu
skil, hvort heldur hún rís í
djarfri mótstöðu gegn föður sin-
um eða nýtur heitra samfund-
anna við Erlend unnusta sinn.
Foreldra Kristínar, Lavrans
Björgúlfsson og Ragnfríði konu
hans, leika þau Johan Norlund
og Tordis Maurstad. — Lavr-
ans er stórbrotinn persónu-
leiki í þróttmikilli túlkun
Norlunds og gerfi hans mjög
gott, og frú Maurstad leikur
Ragnfríði af næmum skilningi.
Mátti greina það á öllu látbragði
leikkonunnar, svipbrigðum henn-
ar og ágætri framsögn að þar er
mikilhæf leikkona á ferðinni. Þá
var og mjög athyglisverður leik-
ur Arne Lie í hlutverki Erlends
Nikulássonar. Elisabeth Bang, er
leikur Elinu Ormsdóttur og
Astrid Sommer, er leikur Ast-
hildi konu Björns Gunnarssonar.
Fara báðar ágætlega með hlut-
verk sín. Þá ber og að nefna
Pál Skjönherg í hlutverki Símon
a Andressonar Darre fyrrum
unnusta Kristínar. Er leikur
Skjönbergs afbragðsgóður, þrótt
mikill og samfærandi og maður-
inn hinn gjörvilegasti. Önnur
hlutverk eru minni, en yfirleitt
vel með þau farið.
Arne Walentin hefur gert leik-
tjöld og teiknað búningana. Eru
tjöldin fábrotin en skapa leikn-
Á HVERJU sumri koma þúsundir
Reykvíkinga austur að Þingvalla
vatni með stangir sínar til þess
að veiða silung þar í vatninu.
F.nginn maður mun betur þekkja
til silungsins á því veiðisvæði
sem mest er sótzt eftir, þ.e.a.s.
f BYRJUN júnímánaðar var opn-
að á stúdenta^orðunum hótel,
eins og undanfarin ár. Kl. 5 síð-
degis 4. júní, tók Pétur Daníels-
son hótelhaldari við görðunum og
kl. 9 um kvöldið var hægt að taka
þar á móti fyrsta gestinum.
í þeim miklu gistihúsavand-
ræðum sern hér rikja, hefur Hótel
Garður beinlínis bjargað algeru
neyðarástandi, þegar ferðamanna
straumurinn byrja. fyrir alvöru
á sumrin um mánaðamótin júlí
og ágúst Fréttamaður blaðsins
leit í gær inn á Hótel Garð. Þá
höfðu farið þaðan um morguninn
tveir 18 manna einn 15 manna
hópar áleiðis til Grænlands, í dag
við norðurenda þess, en Símon
bóndi Pétursson í Vatnskoti.
Hann er siðasti bóndinn innan
þjóðgarðsgii ðingarinnar og hef-
ur búið í Vatnskoti síðan árið
1910. Þá reisti hann hús sitt,
jafnframt lítilsháttar búskap
ur sænskra íþróttamanna og á
föstudag eiga norsku knattspyrnu
mennirnir að fá þar inni, auk
þess sem norski leikflokkurinn
býr þar, . íeðan j.ann dvelst hér.
Slíkum hópum var ekki.hægt að
veita húsaskjól, ef stúdentagarð
arnir væru ekki notáðir sem gisti
hús á sumrin. Hótelin í bænum
hafa upp á 114 herbergi að bjóða,
Hótel Borg 41, City Hótel 26,
Skjaldbreið 27 og Vík 20, og er
þar að sjálfsögðu oftast of fullt
til að hægt sé að bæta á heilum
ferðam„nnahópum.
Pétur Daníelsson, hótelhaldari
á Skjaldbreið, héfur nú í 9 ár
haft stúdentagarðana á leigu og
rekið þar Hótel Garð. Á Gamla
Garði er matsalur, setustofa og
annað sem þarf að vera í gisti-
húsi, en á Nýja Garði aðeins hó-
telherbergi Á Gamla Garði er
rekin veitingastofa, bæði fyrir
hótelgesti og aðra, frá kl. 7,30 á
morgnana. Er þar allt hið vist-
legasta.
Nýtt hraðamct
j
SIDNEY, Ástralíu, 2. júlí -- Far-
þegaþota af gerðinni Boeing 707
frá ástralska flugfélaginu Qantas,
flaug án viðkomu yfir Kyrrahaf,
frá San Francisco til Sidney, á
nýjum mettíma í dag. Flugtíminn
var 16 klst. og 10 mín., en venju-
legur flugtími fullkomnustu flug-
véla af eldri gerðum á þessari
leið, t. d. DC-7, er 30 klst.
stundaði hann hverskonar smíð-
ar, en Símon er einn þeirra
manna, sem getur allt í höndun-
um. í fyrrakvöld, er ljósmynd-
ara Mbl. og tíðindamann þess
bar að garði í Vatnskoti, var
Símon niðri við bát sinn. Held-
urðu ekki að þetta mikla útfall,
sem orðið hefur í Þingvallavatni
muni ekki hafa slæm áhrif á sil-
ungsveiðarnar? Símon tottaði
pípuna. — Nei, ekki strax. En
við höfum fundið óhemju ósköp
af dauðum seiðum í pollum hér
meðfram vatninu. Það skarð, sem
búið er að höggva í seiðin mun
ekki koma fram í veiðinni fyrr en
að 6—7 árum liðnum, sagði Sím-
on. En ég hef orðið að yfirgefa
höfnina mína hér við bæinn og
flytja bátinn hingað út og þurrt
er orðið í silungakistunni minni
og loks hef ég orðið að leita að
nýjum miðum. Og veiðin hefur
gengið vel hjá mér og suma dag-
ana alveg ágætlega. Síðasti vetur
var fyrsti veturinn,. sem Simon
hefur ekki verið heima í Vatns-
koti. Hann er nú 78 ára og hafði
verið hjá syni sínum. En nú var
hann kominn aftur í sitt um-
hverfi, kýrin hans, sem verið
hafði á fóðrum hjá Gjábakkabónd
anum í vetur, var aftur komin í
fjósið sitt. í smiðjunni á Símon
ótal verkfæri, fótstiginn renni-
bekk með meiru, utanborðsmót-
ora og nýja rafstöð fyrir heim-
ilið. Af bæjarhólnum var gamli
Fordinn aftur á móti horfinn. —
Hvar er bíllinn, Símon? — Dótt-
ursonur minn er á honum hérna
einhversstaðar niðri við vatnið.
Þetta mun vera elzti bíll lands-
ins, Ford, árgerð 1918. En það
er önnur saga. — Áttu silung í
kistunni núna? — Ég á einhverja
titti handa ykkur, sagði Simon
og við gengum í áttina að silungs-
kistunni, þar sem hann geymir
iifandi silunginn. Þegar við vor-
um að ganga í eggjagrjótinu, sem
komið hefur upp, sagði Símon: —
Skrokkurinn vill áf.am, en lapp-
irnar fylgjast ekki alltaf með.
Við silungskistuna fórum við
aftur að tala uni dvöl hans á
Þingvöllum. — Ég hef alið allan
minn aldur hér í sveitinni, að 7
árum slepptum, sem ég var við
nám og trésmiðar í Reykjavík
og hundleiddist alltaf. Hér vil ég
drepast, sagði Símon snögglega,
tottaði pípuna og horfði yfir hið
lygna vatn, renndi síðan háfnum
ofan í kistuna. — Þingvallasil-
ungur í sunnudagsmatinn.
^jvar væntanleguj. 30 manna hóp-
Hótel Garóur
Sfœrri ferSamannahópar
gisía á Hótel Garði