Morgunblaðið - 05.07.1959, Qupperneq 12

12
MORCl’N JJL 4 Ðll
Sunnudagur 5. júlí 1959

Utg.: H.f. Arvakur ReykjavflL
Framkvæmdastjóri: Sigfús Jónsscn.
Aðalritstjórar: Valtýr Stefánsson (ábm.)
Bjarni Benediktss.on.
Ritstjórar: Sigurður Bjarnason frá Vigur.
Einar Asmundsson.
Lesbók: Arni Óla, sími 33045.
Auglýsingar: Arni Garðar Kristinsson.
Ritstjórn: Aðalstræti 6.
Auglýsingar og aígreiðsla: Aðalstræti 6. Sími 22480.
Askriftargald kr 35,00 á mánuði innamands.
1 lausasölu kr. 2.00 eintakið.
AFSTAÐAN TIL RÍKIS-
STJÓRNARINNAR
UTAN UR HEIMI
í heimsóknartíma hjá próf. Busch
fremsta heilaskurðlækni Dana
Það býhingarmesta er máske að
vita, hvenær ekki á oð skera
ÞEGAR minnihlutastjórn Alþýðu
flokksins tók við völdum rétt fyr
ir jólin s.l. vetur, var því lýst yf-
ir af hálfu Sjálfstæðisflokksins
að flokkurinn myndi verja stjórn
ina vantrausti fram yfir alþingis
kosningar, sem fram skyldu fara
á komandi sumri. Jafnframt var
frá því skýrt að það væru skil-
yrði Sjálfstæðismanna fyrir þess
um stuðningi við hina nýju ríkis-
stjórn, að ráðstafanir yrðu gerð-
ar til þess að stöðva það verð-
bólguflóð, sem vinstri stjórnin
hafði leitt yfir þjóðina og frum-
varp flutt og afgreitt um nýja
og réttlátari kjördæmaskipan.
Báðum þessum skilyrðum var
fullnægt á vetrarþinginu. Ráð-
stafanir voru gerðar til bráða-
birgða til þess að stöðva verð-
bólguflóð vinstri stjórnarinnar.
Andstöðuflokkar ríkisstjórnarinn
ar treystu sér ekki til þess að
fella þær enda þótt þeir væru í
meirihluta í Efri deild Alþingis.
f>á tókst samkomulag milli
allra flokka þingsins nema Fram
sóknarflokksins um nýja og lýð-
ræðislegri kjördæmaskipan. Síð-
an var Alþingi rofið. Islenzkir
kjósendur hafa nú sagt álit sitt
á kjördæmabreytingunni. — Þrír
af hverjum fjórum kjósendum
hafa lýst sig henni fyigjandi.
Framgangur hennar er því
tryggður. Alþingi mun koma
saman síðari hluta þessa mánað-
ar og samþykkja stjórnarskrár-
breytinguna öðru sinni. Á kom-
andi hausti munu svo fara fram
alþingiskosningar samkvæmt
hinni nýju kjördæmaskipan.
Að kosningunum sunnudaginn
28. júní sl. loknum og úrslitum
þeirra kunnum, reis sú spurning
eðlilega, hvernig haga skyldi
stjórn landsins á næstunni. Sjálf-
stæðisflokkurinn hafði eins og
fyrr segir ekki heitið henni stuðn
ingi lengur en fram yfir sumar-
kosningarnar.
En nú hefur flokksráð Sjálf-
stæðismanna tekið afstöðu að
nýju til minnihliutastjórnar Al-
þýðuflokksins. Taldi flokksráð
ið rétt, að Sjálfstaeðisflokkur-
inn skyldi, að óbreyttum að-
stæðum, verja stjórnina van-
trausti fram yfir kosningar til
Alþingis á komandi hausti.
Þessi ákvörðun Sjálfstæðis-
flokksins er eðlileg og þingleg.
Núverandi ríkisstjórn var m.a.
mynduð til þess að koma kjör-
dæmabreytingunni í framkvæmd.
Enda þótt framgangur hennar
hafi þegar verið tryggður með
yfirgnæfandi meirihlutafylgi ís-
lenzkra kjósenda er flokkaskipt-
ingu þannig háttað á hinu ný-
kjörna Alþingi, að mögleikar á
myndun meirihlutastjórnar eru
naumast fyrir hendi. Þess vegna
er ekki óeðlilegt að núverandi
ríkisstjórn fari með völd fram að
kosningum í haust. Þá skapast ný
viðhorf og bættir möguleikar til
þess að tryggja landinu meiri-
hlutastjórn, sem fær sé um að
ráða fram úr hinum fjölþættu
vandamálum, sem við blasa og
margvíslegum erfiðleikum, sem
vinstri stjórnin leiddi yfir þjóð-
ina.
FYRIR nokkrum dögum birtist í
danska blaðinu „Dagens Nyhed-
er“ viðtal við hinn fræga skurð-
lækni, Eduard Busch, sem marg-
ir íslendingar hafa leitað til á síð-
ari árum. Þar eð ætla má, að
marga fýsi því að heyra, hvað
læknirinn hefur að segja, birtist
viðtalið hér í lauslegri þýðingu:
Það var ekki með öllu skilyrðis-
laust, sem ég var boðinn velkom-
inn.
— Gjörið þér svo vel, en verið
ekki lengi, sagði skurðlæknirinn,
stutt og laggott.
Maður ímyndaði sér, hvað til
grundvallar lægi. — Þetta er ill
nauðsyn. Við skulum ganga til
verksins og ljúka því af.
Þannig eru viðbrögðin hjá
manni, sem vanur er að hika
hvergi, leggja út í örlagaríka upp
skurði traustum höndum.
Og með óstyrkri hendi býr
blaðamaðurinn sig undir að byrja
hið tímabundna samtal.
Traust og óttaleysi
— Kaffisopa? spyr skurðlækn-
irinn þá með undraverðri vin-
semd í röddinni. — Við skulum fá
okkur hann úti í garðinum. Þar
er svo dásamlega kyrrt.
Síðan verður hann dálítið á-
kveðnari í tali aftur: — Spyrjið
þá. En engin einkamál. Það er
starfið, sem um er að ræða, ekki
ég. Gjörið svo vel.....
Virðulegur, háttvís — en þó
vissulega síður en svo skaplaus.
Rólegur, næstum fráhrindandi —
að minnsta kosti, þegar spurning-
arnar nálgast hann sjálfan — en
einbeittur og umfram allt ríkur
af hjartahlýju. Uppörvandi fyrir
starfsfélagana, róandi fyrir sjúkl-
ingana. Samstarfsmennirnir
mundu ganga í gegn um eld og
brennistein fyrir hann — sjúkling
arnir ganga fullir trúnaðartrausts
og óttalausir í gegnum þá erfið-
leika og andstreymi, sem þrátt
fyrir allt er samfara meiriháttar
skurðaðgerðum.
< Það væri hægt að halda áfram
með mörg fleiri hrósyrði, ótal
blómvendi til yfirlæknisins og há
skólakennarans, dr. med. Eduard
Busch. En við látum það liggja
á milli hluta, sakir augljósrar and
úðar skurðlæknisins á öilu þvi,
sem keim ber af smjaðri og hóli á
opinberum vettvangi. Samt sem
áður sleppur hann þó varla við
dálítil lofsyrði, þegar taugaskurð
læknisdeild hans í Ríkisspítalan-
um fagnar 25 ára afrhæli sínu,
sem einmitt er um þessar mund-
ir. Og vissulega mun hann gleðj-
ast yfir því, þó að hann kætist
ekki sérstaklega yfir að augu
allra skuli einmitt hvíla á honum.
Hann mun þess vegna strax og
færi gefst flýta sér til síns heima
— í laglegum en kyrrlátum lækna
bústað að baki sjúkrahúsinu, þar
sem hann getur dvalið i friði og
ró.
Allir taugaskurfflæknar álfunnar
í einum bíl!
— Það var tilviljun, sem á sín-
um tíma varð til þess að ég fór að
leggja taugaskurðlækningar fyr-
ir mig. Ég starfaði um stundar-
sakir hjá prófessor Vilhelm Sch-
aldemose, sem þá var fremstur
hérlendis á þessum vettvangi.
Honum var fullljóst, að við yrð-
um að fá einhvern lækni, sem
gæti tekið við, og spurði mig; en
mér fannst það líta svo vonleysis-
lega út, að ég svaraði neitandi.
Svo var það nokkrum árum síð-
ar, þegar ég var aðstoðarskurð-
læknir í Hjþrring, að komið var
til okkar með lítinn dreng, sem
hestur hafði sparkað í höfuðuð á.
Ég var vantrúaður á, að við mynd
um geta bjargað honum — en
það heppnaðist. Og skyndilega
var áhugi minn vakinn.
Við vorum ekki margir í þess-
ari grein. Mér er minnisstætt, að
árið 1935 komum við evrópskir
taugaskurðlæknar saman í Lund-
únum, og vorum þá 5 talsins! Þeg-
ar við fórum í skemmtiferð ak-
andi síðdegis dag nokkurn, að
sjálfsögðu allir í sama leigubíln-
um, var ekið nokkuð hratt. Þá
sagði vinur minn, Olivecrona, við
þann, sem sat undir stýri: — Aktu
nú dálítið hægar. Hvað heldurðu
að verði um evrópskar tauga-
skurðlækningar, ef þú gerir út
af við okkur alla, með þessum
akstri?
Nú horfir öðru visi við í þessu
efni. Aðeins hér á landi eru þeir
prófessor Richard Malmros,
Ethelberg yfirlæknir, Bisgaard-
Frantzen yfirlæknir, Bent Broag
er, yfirlæknir, Hedegaard yfir-
læknir, John Riishede yfirlæknir
og Værnet yfirlæknir, sem starfa
í Árósum, Óðinsvéum, Bispe-
bjerg og okkar eigin deild í Rík-
isspítalanum.
Breytt viffhorf.
.— Eruð þér ánægður með þær
aðstæður, sem dönskum læknum
eru búnar?
-— Hjá okkur á deildinni í Rík-
isspítalanum og hersjúkrahúsinu
höfum við til ráðstöfunar þau
rúm, sem við þurfum, og sama er
að segja um Árósa. Hins vegar
þarf að stækka sjúkrahúsin bæði
í Óðinsvéum og Bispebjerg. En
yfir samanburðinum við önnur
lönd getum við ekki kvartað. Fá
lönd hafa búið eins vel í haginn
fyrir taugaskurðlækningar og
Danmörk. Og til þess er gott að
vita, því að á hverjum einasta
degi er einhver skorinn upp við
heilameini; og ekki líður sú
klukkustund á dönskum sjúkra
húsum, allan sólarhringinn, að
ekki sé komið með að minnsta
kosti einn sjúkling, sem meiðst
hefur á höfði í slysi af einhverju
tagi.
Og í sambandi við þetta finnur
maður sem taugaskurðlæknir ein-
mitt hjá sér hvöt til þess að segja
nokkur borgaraleg orð. Nei, ekki
um sjálf umferðarslysin, þau hafa
svo oft verið til umræðu, líka af
læknum, án þess að gert hafi
nokkurt gagn. En það væri æski-
legt nú á tímum, þegar tauga-
skurðaðgerðir eru smám saman
orðnar eins tíðar og raun ber
vitni, að almenningur gæti litið
þær í öðu ljósi.
Þega fyrstu skurðaðgerðir við
magasjúkdómum voru gerðar í
lok síðustu aldar, voru þær tald-
ar til verstu glæpa. Hvorki þeir.
sem tóku að sér að framkvæma
þær, né hinir, sem undir þær
gengust, voru álitnir með fullu
viti! Nú orðið er, sem kunnugt
er, litið allt öðrum augum á
magauppskurði — og aðgerð á
höfði er vissulega fullt eins sjálf
sögð og eðlileg.
f litlu sjúkraskýli úti i sveit
Skurðaðgerð á heila er síður en
svo óhjákvæmilega tengd geð-
veiki. Fólk, sem undir slíka að-
gerð gengur, getur verið alheilt
á geðsmunum. Þrátt fyrir það
verður maður var við, að á slíka
sjúklinga er litið með einskonar
grunsemd, — sem bæði er synd
og skömm. Það getur komið fyrir
hvern sem er, að nema þurfi
brott meinlítið æxli á heilanum
eða gera skurðaðgerð vegna um-
ferðarslyss — og í langflestum
tilvikum verður sjúklingurinn al-
heill að skömmum tíma liðnum.
Afstaðan til slíkra sjúklinga þarf
því að breytast, og það frekar
fyrr en seinna.
— Hvað teljið þér merkustu
framfarir á sviði taugaskurðlækn
inga í yðar tíð?
— Þróunin hefur verið hæg-
fara, en þau skref fram á við,
sem skipt hafa nokkru máli, hafa
stigið þeir Harvey-Cushing, Walt
er Dandy og portugalski læknir-
Framh. á bls. 16.
SINFONIUHLJOMSVEITIN
Á FERÐALAG I
SINFÓNÍUHLJÓMSVEIT ís
lands leggur í dag upp í
hljómleikaför um Norður-
og Austurland. Hyggst hljóm-
sveitin halda 13 hljómleika á jafn
mörgum dögum í þessum lands-
hlutum. Munu þeir verða haldnir
bæði í sveitum, kaupstöðum og
kauptúnum.
Á efnisskrá hljómsveitarinnar
verða sígild tónverk eftir ýmsa
af meisturum tónbókmenntanna.
Ennfremur verða þar leikin verk
eftir innlenda höfunda og glæsi-
legir söngvarar verða með í för-
inni. Hinn frægi cellóleikari, Er-
ling Blöndal-Bengtsson mun einn
ig koma fram á einhverjum þess-
ara hljómleika. •
Rík ástæða er til þess að fagna
þessu ferðalagi Sinfóníuihljóm-
sveitarinnar. Hún hefur þegar
unnið hljómlistar- og leikhús-
SUMAR OG SOL
ItNDANFÁRNAR vikurhafa
verið óróatími í íslenzku
/ þjóðlífi. Kosningar fóru
fram s.l. sunnudag. Aðdragandi
þeirra var með venjulegum hætti
Fundir voru haldnir um landið
þvert og endilangt. Bylgjur ljós-
vakans báru rökræður stjórn-
málamanna inn á hvert einasta
heimili.
Þannig vegast menn og flokkar
á í lýðræðislandi. Síðan velja
kjósendurnir og hafna í einrúmi
kjörklefans.
En þótt hugur fólksins snúist
lífi höfuðborgarinnar ómetan-
legt gagn. Aður hefur hún einnig
haldið hljómleika á allmörgum
stöðum úti á landi. Hefur henni
verið tekið ágæta vel í mörgum
hyggðarlögum. Er óhætt að full-
yrða að áhugi íslenzks almenn-
ings fyrir sígildri og góðri hljóm
list fari vaxandi. Víðsvegar um
land eru risnir upp tónlistarskól-
ar, sem sóttir eru af fjölda ungs
fólks úr öllum stéttum þjóðfélags
ins.
Allt ber þetta vott gróanda
og vaxandi 'þroska í islenzku
lista- og menningarlifi.
Höfuffborgarbúar óska hinni
ungu Sinfóníuhljómsveit góð.r-
ar ferffar um Norffur- og Aust-
urland. Fólkið fyrir norffan og
austan býður hana velkomið
til síu.
um stjórnmál og kosningar þarf
þó ekki nema nokkra heiða og
hlýja sólskinsdaga til þess að
áhuginn snúist fyrst og fremst að
því að njóta sólar og sumars í
skaut íslenzkrar náttúru .Og
fyrir Norðurlandi lexta sjómenn-
irnir sildarinnar dag og nótt.
Slátturinn byrjar og heyannir
kalla að.
Þannig gengur þjóðin að dag
Iegum störfum um leiff og hún
fagnar og þakkar hvern sólar-
dag, sem kemur meff nýja trú
á lifið og framtíðina.