Morgunblaðið - 05.10.1960, Blaðsíða 11

Miðvikudagur 5. okt. 1960
MORCVNBLAÐIÐ
11
Framtíðin getur ekki verið fólgin í hálfvilltum fjárhópum og áframhaldandi misnotkun beiti-
Iandanna. Aðeins ræktun kemur til greina. — Hve margt af þessu fé skyldi svo gefa af sér 2.
og 3. flokks kjöt? I Ámes- og Rangárvallasýslum var t. d. á síðastliðnu ári miklu meira um 2.
og 3. flokks dilka heldur en 1. flokks og hafði það farið vaxandi frá því árinu áður. — Hvenær
skyldu mjólkurhéruðin annars hætta við sauðfjárbúskap?
Bfarni Helgason
Fjárrækt á villigðtum
GÖNGUR og réttir hafa stað-
ið yfir að undanförnu og
slátrun sauðfjár stendur nú
sem hæst. En alls staðar að
berast nokkuð svipaðar frétt-
ir, og eru flestar eitthvað á
þá leið, að „fé virðist nokkuð
misjafnt, en bó sæmilegt". og
stundum er það kallað í
„sæmilegu meðallagi“.
Eins og allir muna hefur í
allt sumar verið einmuna góð
tíð, þótt sunnanlands hafi
e. t. v. orðið fullþurt fvrir
jörð og gróður á tímabili. og
er það víst einhver munur frá
því, sem var á síðasiliðnu
sumri. Og ekki hefur haustið
verið verra í ár en í fyrra,
nema síður sé. En það er
nokkuð, sem lítið hefur
breytzt, þrátt fyrir góðærið.
T. d. bendir ýmislegt til, að
lítið muni sauðfé koma betra
af fjalli í ár heldur en það,
sem kom í fyrra, samanber
ofangreindar tilvitnanir, sem
teknar eru beint úr frásögn-
um fréttaritara blaðanna.
I fyrra reyndu sumir fjár-
ræktarmenn að kenna lélegu
sumri eða jafnvel hausthreti
um. hve margt fé kom rýrt
af fjalli, og er það sama
gamla skýringin og svo oft
áður. Þó var féð í fyrra oftast
talið í „sæmilegu meðallagi“
ef nokkuð mátti marka frétt-
ir. En ef fréttirnar í ár eru
bornar saman við fréttirnar
frá fyrri árum. kemur í ljós að
þær allar furðu keimlíkar:
flest er „sæmilegt", ea fátt er
ágætt. Spurningin er sú.
hvort öllum fmnst það eðU-
legt og sjálfsagt, eftir svo
hagstætt tíðarfaT sem í sum-
ar. að fé nú í haust skuli ekki
vera nema rétt í „meðallagi'*
og jafnvel lakara sums stað-
ar, allt niður í þriðja flokks
dilka.
Finnst engum það furðu-
legt. að svo gott sumar og þá
sá góði gróður, sem því hefur
verið samfara. skuli naumast
gefa meira af sér, en svokall-
að lélegt árferði. Satt að
segja hlýtur hér að vera eitt-
hvað, sem stórlega er athuga
vert við, því að flest venju-
legt fólk býst við meiru en
„sæmilegu meðallagi" ef'.ir ó-
venju hagstætt sumar fyrir
þessa grein búskaparins sem
aðrar.
A þessu geta varla verið
margar skýringar, og tæplega
eru þetta hrekkir einir af
náttúrunnar hálfu. Annað
mál er það. hvort náttúran
muni ekki vera orðin eitt-
hvað minna gjöful en áður
var, þannig að nú séu afleið-
ingar slæmrar umgengni og
illrar meðferðar að koma í
Ijós.
Staðreynd er það. að undan-
farin ár hefur meðalfahþungi
dilka víðast farið lækkandi,
en ýmsu er kennt um. tíðar-
fari, vetrarhirðingu eða
þrengslum í haga. Sennilega
getur tíðarfarið haft einhver
áhrif frá ári til árs, en naum-
ast dugir það langt til að
skýra hinn árlega rýrnandi
fallþunga. því að ekki verður
með rétti kvartað undan si-
felldum illviðrum og léJegu
árferði. — Vetrarhirðingin er
talin hafa allmikla þýðingu
fyrir væntanlegan vænleik
fjárins. Þess vegna getur ver-
ið, meðan fátt var fé. að bet-
ur hafi verið um það hugsað
en nú, þegar fjárfjöldinn nálg
ast eina milljon fjár á vetrar-
fóðrun. En varla verður því
trúað, að slæm vetrarlvrðing
komi svo berlega í Ijós. að fé
af þeim sökum rýrni á ári
hverju, svo að ósennilegt er,
að þessi skýring sé mikið
haldbetri en hin fyrri.
En svo er briðja skýringin,
en það er þrengsli í haga og
offjölgun fjárstofnsins. Sam-
kvæmt þeirri skýring er tal-
ið víst. að núverandi gróður
beitilandanna geti ekki gefið
meira af sér á ári hverju en
þegar er orðið. Og er óvenju
margt sem styður þá skoðun,
að heldur gangi á höfuðstól-
inn en hitt, að nokkru sé við
hann bætt. Það þarf ekki
einu sinni að fara í óbyggðir
til að sjá aíleiðingar misnot-
kunarinnar. — Á móti þessu
og sérstaklega þessari síðustu
skýringu mæla svo einstaka I
„snillingar" sem enn trúa á
höfðatölu-regluna, og lýsa
því jafnvel yfir, að á íslandi
sé engin ofbeit, hafi aldrei
verið og geti víst aldrei orð •
ið. En sannleikurinn er sn, að
slíka menn hefur dagað
uppi í hirðingjahugsunarhætti
fyrri alda. Samkvæmt svona
„fræðimönnum" mundi lausn
vandans vera fólgin í því: að
hafa bara meira fé. því að fé
mundi alltaf skilja eftir sig
einhver merki. ef ekki mold-
arbörð og deyjandi gróður,
þá eina, kannski tvær eða /
þrjár pínulitlar klessur, sem l
kannski gætu orðið að nær- 1
ingu fyrir fáein grasstrá, sem i
svo næsta kind á eftir gæti ;
étið og þannig á það vist að j
geta gengið koll af kolli, unz I
komin væri heil hjörð af „fall í
egum og feitum" kindum,gang 1
andi í halarófu og étandi strá- J
in, sem næsta kind á utidan j
var búin að bera á. Glæsileg
draumsýn að tarna! — Nú. og
svo gæti lfannski ein kindin
úr hópnum lent í fönn, orðið
sjálfdauð eða eitthvað annað
gæti orðið henni að fjörtjóni,
en það mundi áreiðanléga
grænka vel í kringum hræið,
svo að hálfhungraðar kindur
sem eftir lifðu gætu fengið
meira gras og nagað það alveg
niður í rót.
Sannleikurinn er sá, að
þessi höfðatöi u-hugsunarhátt
ur er fáránlegur og engum til
sóma. þótt hann hafi einkennt
eitt þróunaistig mannkynsins
fyrir nokkrum þúsundum ára.
Hér þarf því mikilla breyt-
inga við, ekki aðeins í hugsun
heldur líka í verki, annars
stenzt þessi grein búskapariris
ekki lágmarkskröfur nútím-
ans. Hjarðmannabúskapur og
ráfandi sauðfjárhópar heyra
fortíðinni til, ræktun er fram-
farasporið.
Stórt verzlunarliúsnæði
á götuhæð og skrifstofuhúsnæði á efri hæðum í
nýju stórhýsi við eina af aðalgötum bæjarins til
leigu. — Nánari uppl. gefur frá kl. 2—4 daglega.
Mercedes Benz
220 ’53—’54 óskast. Góð út
borgun. Tilb. í síma 24969,
milli kl. 7 og 8 næstu daga.
HIT.M4R GARÐARS hdl.
Gamla Bíó — Sími 11477.
Cunnor Jónsson
Lögmaður
við undirrétti o bæstarétt.
ÞinghoitssUæu 8. — Simi 18259-
Vélaverkfræðingur
Samband íslenzkra samvinnufélaga óskar eftir að
ráða vélaverkíræðing á Teiknistofu sína. — Æski-
legt er að umsækjandi hafi sérþekkingu á kælitækni.
Starfsmannahald SlS
Börn — Fullorðnir
hærið talmál ej'lendra Þjóða í fámennum flokkum.
Innritun alla daga frá kl. 5—7 í Kennaraskólanum,
sími 13271. — Næst síðasti innritunardagur.
F rönskunámskeið
Alliance Francaise
hefst mánudaginn 10. okt. Kennt verður
í fjórum fJokkum. — Innritun og allar
nánari upplýsingar í Bókaverzlun Snæ*
bjarnar Jónssonar & Co, Hafnarstræti 9.
SYMIIMG OG SALA
á málverkuin inínnm í verzluninni Ásbrú, Grettisgötu 54.
Afar sérstæð niálverk. — Komið og sjáið.
MARTEINN
Trésmíðavél til sölu
Sambyggð trésmíðavél er til sölu. — Uppl.
í síma 6 og eftir vinnutíma í síma 01,
Akranesi.
Okkur vantar reglusaman
meiraprófsbifreiðastjóra
Bifreiðastóð Steindórs
Sími 11588
KAUPMENN ! — KAUPFÉLÖG !
Silver fleece ilólullin
er komin aftur.
Ólafur R. BjÖrnsson & Co.,
Símar: 11713—11715