Morgunblaðið - 01.06.1961, Qupperneq 14

Morgunblaðið - 01.06.1961, Qupperneq 14
14 MORCinShlAÐlÐ Fimmtudagur 1. júní 1961 — Noregsbréf Framh. af bls. 13 Eins og gefur að skilja, stend ur Lövlien oft einn uppi í þing inu, en þykir standa sig furðu vel. Hann er snjali og þrekmik ill ræðumaður, með víðtæka þekkingu á stjórnmálum. Hann þykir viðkynningargóður og vin eæll meðal þingmanna, þrátt fyr ir stjórnmálaskoðanir sínar. Hinn nýi flokkur — sosialisti.sk folkeparti. Hann er eins og gefur að skilja algert spurningamerki í stjóm- málunum og stærst spumingin er sú hvort honum tekst að Ikoma að manni eða mönnum ef hann býður fram í haust. Aðal mál hins nýja flokks er afvopn- un, afvopnun hvað sem það kost ar — því líf mannkynnsins ligg ur við að hægt verði að stöðva hervæðingarbrjálæði heimsveld- anna. Noregur á skilyrðislaust að afsala sér öllum atomvopnum og segja sig úr NATO. Þetta er, eins og af þessu má sjá, Þjóð- vörn þeirra hér í Noregi og þeir eiga líka sinn Gils, ungan guð- fræðistúdent, Furre, trúi ég hann heiti. Hann kvað vera bráð vel gefinn, hraðmælskur og brennandi í andanum. Er talið, að hann verði efstur á listanum hér í Osló, ef til framboðs kemur. Málgagn þessa nýja flokks er ritið Orientering, sem hefur ver ið gefið út af vinstri-krötum, mönnum, sem hafa verið óánægð ir með afstöðu flokksins í land varnarmálum. Þetta blað hefur litla útbreiðslu og virðist áhrifa lítið. En þótt fylgi flokksins sé ekki mikið gæti það þó nægt til þess að Alþýðuflokkurinn tapaði meiri hluta sínum. Heldur Alþýðuflokkurmn meiri- hlutanum? í síðustu kosningum fékk Al- þýðuflokkurinn 48,33% allra greiddra atkvæða. Þó að það sé ekki hreinn meirihluti, sýnir þessi háa prósenttala vel styrk- leika hans meðal kjósendanna. Hann er búinn að fara með völd in í sextán ár samfleytt. Það hatfa verið stöðugir uppgangs- og vel gengnis tímar eins og í öðrum Evrópulöndum vestan járntjalds síðan um stríð. Og fólkið og kjör þess ber þessa augljós merki. Atvinna er nóg, því að fjárfest- ingin er mikil og ör. Raforkan vex með nýjum virkjunum, ný iðnfyrirtæki risa upp og önnur eru stækkuð. Iðnverkafólki í kaupstöðum og öðru þéttbýli fjölgar stöðugt, en vinnandi höndum fækkar við landbúnað og skógarhögg. Samt vex fram- leiðslan þar með aukinni tækni. í kaupstöðum er vinnuvikan 45 stundir, svo að fríið er mikið. Fólkið gengur prúðbúið og sæl- legt um götumar og skoðar í búðargluggunum nýja lúxusbíla og sjónvarpstæki eða fer inn á ferðaskrifstofurnar til að leita ráða um hvemig það á að verja sumarfríinu sínu. Svona lítur það út, hið sanna „alþýðulýð- veldi“ — velferðarríkið — eins og það hefur þróazt undir stjórn Alþýðuflokksins — sumir segja: þrátt fyrir stjóm Alþýðuflokks- ins — síðan eftir stríð. Áhyggjur ráðherrans. En þessi glæsilega mynd hefur nátúrlega sína skugga. Það er eins og kröfumar til meiri lífs þæginda hafi vaxið ennþá meira en framfarimar hafa verið s.l. áratug. Að vísu hafa kaupkröf- urnar ekki valdið eins alvarleg um trutflunum í atvinnulilfinu hér í Noregi eins og í Danmörku. En verkfallsihótanir hafa verið, mjög margar í vor, stundum komið til framkvæmda, en stund um hefur kaupið verið hækkað án þess að til verkfalla hafi kom ið. Forsætisráðherrann sagði í ræðu á þjóðhátíðardaginn, 17. maí, að í vor hefðu verið meiri árekstrar á vinnumarkaðinum heldur en nokkru sinni síðan á þriðja tug aldarinnar. Og þó væri ekki hægt að bera þetta saman: síifellt batnandi lífskjör og stöð- ug atvinna í dag, — skortur og atvinnuleysi áður fyrr. Frekari orðum fór ráðherrann ekki um þessar staðreyndir, en það var áhyggjuhreimur í orðum hans. Hinsvegar var enginn áhyggju blær yfir fólkinu þennan fagra og bjarta þjóðhátíðardag. í tvo og hálfan klukkutíma streymdu 30 þús. böm Oslóborgar um göt- urnar undir blaktandi fánum við dunandi musik litklæddra lúðraþeytara. Og fólkið, sem allt virtist I nýjum fötum, horfði hrifið á þennan glaða barnahóp ganga fyrir kónginn, sem stóð einn, svartklæddur í hvítu sól skininu á hallarsvölunum og veif aði til barnanna með pípuhattin- um sínum. Og fólkið sagði: „Það er langt síðan kóngurinn hefur staðið einn á hallarsvölunum 17. maí“. Svo sagði það ekki meira. En það var auðheyrt, að því þótti leiðinlegt, að nú gat Ást- ríður prinsessa ekki staðið við hlið hans. Hún hafði valið sér annað hlutskipti, og nú horfði hún á þessa hátíðlegu ,'íkrúð- göngu út um einn hallarglugg- ann. Þessi 17. maí var einn hlýj- asti og bjartasti dagur, sem kom ið hefur á þessu vori. Sólin ljóm aði á heiðum himni, og mildur blær bar angan frá nýútsprungn um sírenum í hallargarðinum að vitum manns. Daginn eftir sögðu blöðin, að sjaldan eða aldrei hefði fólkið lifað jafn fagran og gleðiríkan þjóðhátíðardag. Þau virtust ekki gefa neinn gaum að áhyggjum og hinum ó- beinu aðvörunarorðum forsætis ráðherrans. Osló 19. maí, G. Br. Gróðrarstöðin við Itliklatorg Símar: 22-8-22 og 19775 V iðski pti og efnahagsmál Gengisskráning 30. maí 1961 1 Sterlingspund ...... 106,14 106,42 1 Bandaríkjadollar .... 38,00 38,10 1 Kanadadollar ........ 38,48 38,58 100 Danskar krónur .... 548,35 549,80 100 Norskar krónur .... 530,25 531,65 100 Sænskar krónur .... 736,45 738,35 100 Finnsk mörk .......... 11,85 11,88 100 Franskir frankar .... 774,55 776,60 100 Belgískir frankar .... 76,05 76,25 100 Svissneskir fr... 877,70 880,00 100 Gyllini ........... 1057,60 1060,35 100 Tékkneskar kr...... 527,05 528,45 100 V-þýzk mörk ........ 957,20 959,70 1000 Bírur .............. 61,23 61,39 100 Austurr. sch. ........ 145,95 146,35 100 Pesetar .............. 63,33 63,50 Friverzl unarsvæði Evrópu I ríverzlunarsvæði Evrópu (EFTA) er nú rúmlega eins árs. Bandalagið tók til starfa 3. maí 1960. En að því standa, eins og kunnugt er, sjö lönd, þ.e. Bret- land, Noregur, Svíþjóð, Dan- mörk, Sviss, Austurríki og Pórtúgal. Fríverzlunarsvæðið hefur þegar haft mikil áhrif á viðskiptamál Evrópu, en framtíð þess þykir nokkuð óljós. Grundvallarmarkmið ríkjanna sjö með stofnun Fríverzlunar- svæðisins er, að gera allt sem í þeirra valdi stendur til að ná samkomulagi við Markaðsbanda lag sexveldanna, þannig að einn markaður myndist í Vestur-Ev- rópu. Og með því að stuðla að samvinnu Evrópuríkja og bætt- um efnahag þeirra hyggst bandalagið efla viðskiptin við aðra heimshluta og stuðla að að- stoð við vanþróuð lönd. Efnahagssamvinnustofnun Ev- rópu (OEEC) gerði ítrekaðar tilraunir til að koma á sameig- inlegum markaði allra aðildar- ríkja sinna, jafnvel þó að Markaðsbandalagslöndin sex tengdust enn nánari böndum. Þessar tilraunir fóru út um þúfur, en hafa nú að einhverju leyti verið teknar upp aftur. Markaðsbandalagið er í eðli sínu meira en nafnið gefur til kynna, það er einnig stjórn- málalegt samband, sem hugsan- lega getur orðið allnáið í fram- tfðimii. -Þetta útilokar þátttöku sumra OfiEC-landanna, og þá fyrst og fremst þeirra, sem ekki eru aðilar að NATO. Sér- staða Breta, vegna samveldis- landanna, og mismunandi sjónar mið þeirra og Frakka ollu þó ekki síður erfiðleikum. Aðildar- ríki Efnahagssamvinnustofnun- arinnar skiptust því í þrjá að- skilda hópa: sexveldi Markaðs- bandalagsins, sjöveldi Fríverzl- unarsvæðisins og löndin fjögur (ísland, írland, Grikkland og Tyrkland) sem lentu utan við hvoru tveggja. Fyrir skömmu bættist við áttundi aðilinn að Fríverzlun- arsvæðinu, það er Finnland, sem mun njóta nokkurrar sérstöðu vegna viðskiptanna við Rúss- land. Aðild Finna er vel tekið af öðrum þjóðum bandalagsins og hefur verið bent á, að með þessu sé bandalagið orðið meira en hrein efnahagsleg stofnun, þar sem aðild Finna getur haft töluverða pólitíska þýðingu. Aðalmarkmiðið er þó eftir sem áður hið sama, það er að segja hugsanleg samvinna við Markaðsbandalagið. —• Bretar hafa staðið fyrir viðræðum um þessi mál að undanförnu. Við- ræður hafa farið fram milli Breta og Þjóðverja, og einnig milli Breta, Itala og Frakka. Ráðherrafundur „EFTA“-land- anna hefur lýst yfir þvi, að þessar viðræður séu í fullu sam ræmi við tilgang bandalagsins, en samt er nú talað um að framtíð þess sé óljós einmitt vegna þessara viðræðna. Heyrzt hefur, að í athugun sé, að Bret- ar gerist einhvers konar aðilar að Markaðsbandalaginu, en þeir voru einmitt upphafsmenn og langstærsti aðilinn að Fríverzl- unarsvæðinu. Danir, sem hafa ríkra hagsmuna að gæta bæði á mörkuðum í Bretlandi og í Þýzkalandi munu telja sig þurfa að fylgja Bretum í þessu máli. Svíar eru hins vegar aðaltals- menn þess að Fríverzlunarsvæð- ið, sem heild, geri samning við Markaðsbandalagið. Þetta var bæði stefna OEEC og eins hið upphaflega markmið með „Frí- verzlunarsvæðinu". Þó virðist Bretum nú hafa dottið í hug að fara sínar eigin leiðir án tillits til framtíðar Fríverzlunarsvæðis ins. En þeir hafa það sér til af- sökunar, að Fríverzlunarsvæðið er nánast stofnað sem mótvægi á móti Markaðsbandalaginu, en ekki með þeim hugsjónalega grundvelli um sameiningu Ev- rópu, sem að nokkru stendur á Clœsileg hœð til sölu í tvíbýlishúsi við Safamýri. Hæðin er 144 ferm, 6 herbergi, eldhús með borðkrók, bað, skáli o. fl. Sér þvottahús á hæðinni. Stór bílskúr upp- steyptur. Hæðin er seld uppsteypt með járni á þaki. Upplýsingar eftir kl. 20 í síma: 34231. ÁBNI STEFÁNSSON, hrl. Málflutningur — Fasteignasala Suðurgötu 4 — Sími 14314 Við Miðhœinn Helmingur eignarinnar Þingholtsstræti 11 (hús og eignarlóð) er til sölu. Húsið er nú allt atvinnuhús- næði. Tilboð, sem greini verð og greiðsluskilmála, afhendist undirrituðum. ÁRNI STEFÁNSSON, hrl. Málflutningur — Fasteignasala Suðurgötu 4 — Sími 14314 bak við stofnun Markaðsbanda* lagsins. Mikið er um þessi mál rætt í Evrópu um þessar mundir, enda hafa þau mikla þýðingu. Ýmsar skoðanir eru uppi um það hver niðurstaðan muni verða og hallast sumir að því, að þrátt fyrir allt muni við- ræður Breta við Markaðsbanda- lagið leiða til þess, að samvinna takist milli sex- og sjöveldanna. Þykir það mæla með þessari skoðun, að Bretar muni ekki fallast á annað, en að slíkt til- lit verði tekið til samveldisland- anna, að hin löndin innan EFTA geti einnig náð viðunandi samn- ingum við Markaðsbandalagið. Mó segja, að þá sé hinum upp- haflega tilgangi náð, og þó ekki að fullu nema að í endanlegum samningum semji EFTA-löndin sem ein heild. Ef lönd eins og Sviss og Austurríki geta verið innan þessara hugsanlegu sam- taka standa vonir til að Finnar geti verið það með nokkrum hætti líka. Náist slíkt allsherjarsamkomu- lag um viðskiptamálin í Evrópu benda allar líkur til, að írland, Grikkland og Tyrkland myndu verða tekin í samtökin áður en langt um liði, og yrðu þá ísland og Spánn einu löndin í Vestur- Evrópu, sem væru utan samtak- anna. Þegar ísland væri orðið utan* garðs hjá viðskiptasamtökum þeirra landa, sem mynda stærsta markað þess, þá er ekki hægt að komast hjá því að taka einhverja ákvörðun. Inngöngu S samtökin gætum við án efa fengið, ef okkur tekst að koma efnahagsmálunum á heilbrigðan grundvöll. En óvíst er hvort slíkt gæti tekizt varanlega með því að vera utan við samtökin, og er því Ijóst að hverju ber að keppa í þessu mikilvæga máli. Vannærðar jb jóðir Mikil hungursneyð rikti í Bengal-héraði á Indlandi árið 1943 og dóu yfir milljón manna úr hungri. Á sama ári ríkti enn meiri hungursneyð í Honan- héraði í Kína og er talið, að þar hafi dáið margar milljónir manna. Þetta var á stríðsárun- um og áttu hernaðaraðgerðirnar mikinn- þátt í þessum hörmung- um. —. Síðustu átján árin hefur ekki ríkt meiri háttar hungursneyð í heiminum. Stöðugt bættar sam- göngur og alþjóðleg hjálparstarf semi eiga verulegan þátt I þessu. En þó að fólk hafi ekki að undanförnu dáið í milljóna- tali úr hungri er langt frá þvi að allir hafi nóg að borða. Er talið að meir en þriðjungur mannkynsins sé vannærður. —- Hundruð milljóna manna lifa á fæðu, sem getur ekki gefið þeim fullan þrótt og heilbrigði,. Matvælaskorturinn er mestur í Suðaustur-Asíu. 1 Indlandi og Kína og í löndunum þar á milli. En í þessum löndum býr helm- ingur mannkynsins. Meðal hita- einingafjöldi í fæðu fólks á dag í þessum löndum er um 2.300 og meðaltalið í sumum héruðum er um 2.000 hitaeiningar á dag á mann. Til samanburðar má geta þess, að hitaeiningafjöldi í dag- legri fæðu manna í Vestur-Ev- rópu er unt og yfir 3.000. í Vestur-Asíu, Afríku og Suð- ur-Ameríku er matvælaástandið mun betra og eru að meðaltali 2.400 til 2.500 hitaeiningar að meðaltali í daglegri fæðu manna í þessum heimshlutum. í öðrum löndum er hitaeiningafjöldinn yfirleitt ekki undir 2.800 á dag, en neyzluvenjurnar eru samt mjög mismunandi. Þannig eru kornvörxxr og rótarávextir helztu orkugjafarnir í fæðu Austur- Evrópubúa, en í Vestur-Evrópu, Norður-Ameríku og Ástralíu neyta íbúamir mikils af kjöti, eggjum og mjólk.

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.