Morgunblaðið - 04.09.1965, Blaðsíða 3

Laugardagur 4. sept. 1965
MORCUNBUUSIÐ
3
„Ég er að liugsa um að kjósa alla, sem eru í innkaupanefnd Listasafnsins, já og þó fleiri væru.“ (Myndir: Gísli Gestsson).
73 málverka hans á lis*munauppboði Sigurðar
Benediktssonar á miðvikudag
Þetta eru olíu-, túss- og vatns
litamyndir og eru allar í einka
eign Kjarvals.
— Hvert er hæsta verð, sem
þú hefur fengið fyrir mynd
eftir Kjarval?
— Ég hef selt prívat mynd
eftir Kjarval á 150 þúsund kr.
en hæsta verð á uppboði er
56 þúsund.
Nú var meistarinn kominn
aftur og var hann þá að því
spurður, hvort hann hefði
verið að vinna um morgun-
inn.
— Já, ég var að mála ofan í
myndir í morgun og skemmdi
þá eitt málverk. Það verður
tveimur myndum minna á
uppboðinu en stendur í
skránni.
— Nei, það er nú ekki víst
ennþá, sagði Sigurður þá.
— Ertu með nokkra bók í
smíðum, Kjarval, spurði nú
einn blaðamannanna.
— Nei, ekki nokkra, svaraði
Kjarval. — Ég er alveg bú-
inn að venja mig af því.
— Er það þroskamerki?
— Hvorugt, held ég.
— Hvort er betra að mála
eða skrifa?
— Þessu get ég ekki svarað.
Þetta er mjög skylt, já mjög
skylt.
— Af hverju ertu að selja
málverkin þín, Kjarval?
spurði nú einn blaðamann-
anna.
— Þarna kom spurning,
sem við höfum ekki hugsað
um. En ætti ég heldur að gefa
þau? Ég skipti myndunum í
þrjár eða fjórar deildir. í
einni deildinni er fullt af
Framhad á bls. 23
látum hana heita
Þrestir!“
ÞANN 7.—8. september n.k.
heldur Sigurður Benediktsson
listamannauppboð í Súlnasal
Hótel Sögu og verða þar boðn
ar upp 73 myndir eftir Jó-
hannes S. Kjarval. Myndirn-
ar verða til sýnis þriðjudag
„Þetta var skörp athuga-
semd.............“
frá kl. 2—6 og miðvikudag
frá kl. 10—6 en uppboðið fer
fram kl. 5 síðd. Sigurður hef-
ur tvisvar sir.num áður haldið
listmunauppboð, þar sem að-
eins hafa verið boðinn upp
listaverk eftir Kjarval, en það
var 3. uppboðið, 100. og svo
núna, sem er 117. uppboðið.
Vegna þessa boðuðu þeir fé
lagar, Kjarval og Sigurður,
blaðamenn á sinn fund að
Hótel Borg í gær. Við vorum
á leið gegnum aðaldyr Hótel
Borg og rákumst þá á bif-
reiðastjóra frá B.S.R, sem
einnig var að leita að því
hvar Kjarval héldi fund sinn
og höfðum við því samflot
með honum. Við komumst að
því að Kjarval var staddur í
innsta salnum, eða þar sem
gengið er inn á barinn, og
héldum við því þangað. Þeg-
ar þangað kom, sáum við
Kjarval standa þar í miðjum
salnum umkringdan blaða-
Ijósmyndurum, er mynduðu
hann, hver í kapp við ann-
an. En þegar Kjarval kom
auga á bifreiðastjórann frá
B.S.R., sem gekk rétt á eftir
okkur inn í salinn, var sem
hann hefði himin höndum tek
ið, hann þaut til hans, stillti
sér upp við hlið hans og sagði:
— Við leystum saman úr reyf-
arhafti við Þingvallavatn,
hann Matthías og ég.
Bifreiðastjórinn leiðrétti
þetta, kvaðst heita Hörður og
Kjarval tók vel undir það,
sagði að þetta hefði verið
eintómur misskilningur hjá
sér. Hörður væri annar
tveggja eða þriggja aðstoðar-
bílstjóra Matthíasar.
Ljósmyndarar héldu áfram
að mynda Kjarval og loks
þótti gamla manninum nóg
um, og sagði að þeir mættu
ekki gleyma honum Sigurði,
það væri hann sem héldi þessu
uppi. En Sigurður baðst und-
an öllum myndatökum og vís-
aði öllum heiðrinum aftur yf-
ir á Kjarval.
„......myndin á auðvitað
ekki að heita gamall þröstur!“
Nú var setzt að borðum.
Það var farið að ræða um
listmunauppboðið og Kjarval
sagði okkur frá þeim vand-
ræðum, sem sköpuðust vegna
þess, hve erfiðlega gekk að
finna nafn á eina myndina,
en með aðstoð góðra manna
hefði það tekizt. Og hann hélt
áfram: — Það var ekki nokk-
ur leið að hugsa rökrétt með-
an þú varst hjá mér, Sigurð-
ur.
Þegar Kjarval hafði þetta
mælt, mundi hann allt í einu
eftir bifreiðastjóranum sínum
frá B.S.R. og sneri sér því að
ljósmyndurunum og sagði:
— Heyrið, bílstjórinn biður
úti í bíl. Viljið þið ekki fara
út og ná mynd af honum.
En einhvern veginn fór svo,
að ekkert varð úr þeirri fram
ksræmd og næst fór Kjarval
að tala um Listasafn ríkisins
og sagði: — Ég er að hugsa
um að kjósa þá alla, sem eru
í innkaupanefnd Listasafnsins,
já og þó fleiri væru.
— Hvernig finnst þér að
vera á svona fundi með frétta
mönnum og horfast í augu við
þá?, spurði nú einn blaða-
mannanna.
Kjarval horfði djúpt hugsi
á þann er spurt hafði og sagði
svo eftir drykklanga stund:
— Ég var eitt sinn ritstjóri.
Blaðamennirnir héldu auð-
vitað að nú væri Kjarval að
gera grín, en Sigurður sagði
þetta rétt vera. Hann hefði
gefið út blað, sem kallaðist
Árdegisblað listamanna, og
væri það nú mjög fágætt, og
færi jafnan hátt á bókaupp-
boðum.
Allt í einu sagði Kjarval
upp úr eins manns hljóði: —
Það fyrsta sem ég gerði í
morgun var að fara í hreina
skyrtu, en nú sé ég, að ég er
í skyrtu, sem ég hef verið í
tíu daga.
„Sigurður! Við breytum
nafninu..........“
Og hann leit áhyggjuiullur
á skyrtuermina en sagði svo
afsakandi: — Ég þótti alltaf
sérstaklega fínn, þegar ég
var ungur strákur.
Nú þurfti Kjarval að bregða
sér frá. Við snerum okkur að
Sigurði. Einn blaðamannanna
spurði, hvað þetta væru gaml
ar myndir, sem yrðu á lista-
manna uppboðinu.
— Þetta eru flest seinni
tima myndir og margar alveg
nýjar. Sú elzta er frá 1920.
SIAKSIÍINiVR
Aðstoð við
þróunarlönd
Fljótlega eftir síöari heims-
styrjöldina komst nýtt hugtak
inn í almennar umræður um
alþjóöamál. Fjárhagsleg og
tæknileg aðstoö viö þróunarlönd-
in hefur vaxiö hrööum skrefum
á síðustu tveimur áratugum og
sérhver af stærri þjóðunum, sem
einhvers má sín, telur sér skylt
og nauöynlegt að leggja eitt-
hvað af mörkum í þessu skynL
Þessi starfssemi hefur oft ver-
iö umdeild, en þó fyrst og fremst
á þeim grundvelli, að löndin,
sem aðstoðina fá snúist oft
öndverð gegn þeim þjóðum,
sem mest höfðu hjálpað þeim, og
hefur þetta farið mjög í taug-
arnar á ýmsum forustumönnum
þeirra þjóöa. Hingað til hefur sú
skoöun hins vegar aldrei komið
fram, að þessi fjárhagslega og
tæknilega aðstoð stuðlaði ekki
að framförum í þeim lönd-
um, sem hennar verða að-
njótandi og bætti lífskjörin. En
nú hefur það gerzt, að brezkur
hagfræðingur, Dr. Schumacher,
hefur ritað grein í brezka sunnu
dagsblaðið „Observer“ og kemur
fram með alveg nýjar kenning-
ar i sambandi við aðstoð við
þróunarlöndin, sem fyllsta á-
stæða er til að gefa gaum enda
styðjast þær við sterk rök.
Eykur aðstoðin
eymdina ?
Dr. Schumacher heldur þvi
fram í grein sinni, að aðstoðin
við þróunarlöndin hafi þveröfug
áhrif við þau, sem henni er
ætlað. í stað þess að auka at-
vinnu og bæta lífskjörin skapi
hún atvinnuleysi og eymd.
Hann bendir á, að vestræn
tækniþekking hefur fyrst og
fremst verið miðuð við að draga
úr vinnuaflsþörfinni. Fram-
leiðslan hefur orðið æ sjálfvirk-
ari. Nú hafa þróunarlöndin tal-
ÍS sér nauösvnlegt, að tileinka
sér þessa sjálfvirku framleiðslu-
tækni og segir dr. Schumacher,
að í Ijós sé komið, að þetssi
stefna þeirra leiði til þess, að
gífurlegur fjöldi fólks missi at-
vinnu sína og lífsviðurværi. Hin
vestræna tækni hæfi aðeins litl-
um og takmörkuðum svæðum
þeirra landa, sem henni er beint
til og komi einungis að notum
15-20% fólksins, sem býr í stór-
borgum eða við þær. Hin 80-
85% eru án lífsviðurværis og
grípa gjarnan til þess ráðs að
flytjast í milljónum til stór-
borganna og skapa þar óyfir-
stíganlega erfiðleika.
Hvert er verkefnið?
Dr. Schumacher segir siðan,
að verkefnið sé að skapa þess-
um 80 af hundraði lífsviðurværi
með framleiðslutækni, sem hæfi
kunnáttu þeirra og aðstæðum
á þeim stöðum þar sem þetta
fólk býr, en sé samt sem áður
miklu fremri þeim framleiðslu-
aðferðum, sem nú eru ríkjandi
í þessum löndum. Dr. Schumach
er bendir í stuttu máli á, að
fjárhagsleg og tæknileg aðstoð
vestrænna ríkja til þróunarland-
anna hafi verið ranglega hugs-
uð frá upphafi. í stað þess' að
úyggja sjálfvirkar stórverksmiðj
ur eigi að leggja áherzlu á
nokkrar framfarir í framleiðslu
greinum þessara þjóða en sem
miðast við kunnáttu fólksins og
aðstæður á hverjum stað og sem
leggi áherzlu á að skapa þessu
fólki stöðuga atvinnu og lífs-
viðurværi í stað þess að ræna
það afkomumöguleikum.
Þessi sjónarmið hljóta að vekjm
mikla athygli, og þar sem nú
er mjög rætt um þátttöku ls-
lands í þessu hjálparstarfi er
rétt að hafa þau í huga.
■u
f