Morgunblaðið - 04.09.1965, Qupperneq 6

6
MORC U N BLAÐIÐ
Laugardagur 4. sept. 1965
Sýning Norræna list
bandalagsins
Blaðadómar um íslenzku deildina
Mynd eftir GuSmundu Andrésdóttur.
SÝNING Norræna listbandalags
ins var að þessu sinni haldin í
Þrándheimi í Noregi. Hún var
opnuð 20. maí og stóð í mánuð.
Sýningin var til húsa í Trond-
heims Nunstforening, sem er í
senn listasafn og sýningarsalur.
Gustaf Lindgren, ritari nor-
ræna listbandalagsins opnaði
sýninguna, en Helge Sivertsen,
mermtamálaráðherra N o r e g s
hélt aðalræðuna. Sýningin vakti
óskipta athygli og var mikið um
hana rætt og ritað. Sérstakur
þáttur var um hana í norska
sjónvarpinu og blöð í Þránd-
heimi og Osló birtu fréttir og
gagnrýni. Umsagnir hafa borizt
seint, en hér fara á eftir glefsur
úr gagnrýni þeirri, er íslenzka
deildin hlaut.
Aftenposten, Oslo:
Greinarhöfundur Even Nebbe
Johnsrud:
1 upphafi greinar sinnar talar
höfundur um kosti þess að tak-
marka fjölda þeirra listamanna,
er þátt taka í sýningunni, en
það eru sex frá hverju
landi, myndhöggvarar, málarar
og graflistarmenn. Síðan segir
um íslenzku deildina, að hún
verki sterkar en sú danska, sem
var í næsta nágrenni við þá is-
lenzku án þess þó að yera ný-
tízkulegri eða alþjóðlegri. Mynd
Gunnlaugs Schevings „Búðin“
birtir þann sterka litsamhljóm,
sem við munum eftir frá fyrri
verkum hans, en við könnumst
við þau frá sýningum í Osló, en
nú virðist hann hafa stillt í hóf
litskala sínum samtímis því, að
hann stílfærir form sín meir og
meir, þannig virðast þau nálg-
ast hreint skreyti.
1 næsta nágrenni við hann
sýnir Guðmunda Andrésdóttir
óhlutbundna myndbyggingu í
hvítum, gulum og gráum litum
eða svörtum, hvitum og bláum
með varfærnum litáherzlum, en
formin eru eins og rúðuð á lér-
eftið.
Nærmyndir Steinþórs Sigurðs
sonar „Stórir og smáir steinar"
sýna örugga formbyggingu og
Eiríkur Smith virðist birta með
dökkum og hraustlegum máluð-
um myndom áhrif frá náttúr-
unni. Þó vitna hraunlaga högg-
myndir Jóhanns Eyfells um á-
hrif af íslenzkri náttúru. Þær
eru áhrifaríkar í uppbyggingu
og efnismeðferð, sumar eru mót
aðar í alúmín og jám aðrar í
kopar. Hinn ákveðni svipur og
blæbrigðaríka yfirborð högg-
mynda hans vekur meiri eftir-
tekt og áhuga en myndir Jóns
Benediktssonar, sem eru mjög
stílfærðar og renglulegar, reynd
ar einnig unnar úr alúmín og
kopar en með mismunandi á-
ferð.
Dagbladet, Osló: greinarhöf-
undur Ole Miele:
Áhrifin af íslenzku deildinni
eru að þvi leyti lík og af
finnsku deildinni, að fslending-
ar sýna andstæður milli raun-
sæisstefnu eldri kynslóðar, sem
Gunnlaugur Scheving er fulltrúi
fyrir og þekktur er af fyrri sýn-
ingum í Osló og hinni óhlut-
bundnu afstöðu yngri kynslóðar
eins og við sjáum hana birtast
í verkum Eiríks Smith og Guð-
mundu Andrésdóttur. Sá fyrr-
nefndi með djörfum og hljóm-
miklum litsmíðum sínum, þar
sem svart er ráðandi afl sú síð-
arnefnda með björtum kristal-
mynduðu formum. Yngsti þátt-
takandinn Steinþór Sigurðsson
virðist við fyrstu kynni vera
nokkuð ruglingslegur í verkum
sínum, sem bezt sést á mynd
hans „Alheims óskapnaður“, en
litir hans bera vott um gáfur,
sem munu bera ávöxt við strang
ari vinnubrögð.
Fiskileitartæki
Fyrir noiklkrum dögum
minntist ég á tæknina á síild-
veiðiskipunum. Dró ég í efa, að
sumir þeirra, sem með tækin
eiga að fara, kynnu sitt fag
nógu vel vegna þesis að kennsla
væri ónóg. Var eitt dæmi nefnt
í því samjbandi. Nú hef ég feng-
ið bréf frá stýrimanni — og
segir hiann m.a.:
„Keransla í rraeðferð fisfcleitar
tæfcja er mjög tatomörfeuð í
Stýrimannaskólanum. Ef hiún
er einhver, þá er það alveg
nýtt. Væri t.d. ektoi ráð, að afla-
kóngiurinn Þorsteinn Gislason.
sem skólinn heduir í kennaraliði
sírau færi xraeð stirátoaraa út á sjó
á einihverri fleytunni og sýndi
þeim rraeðferð fislkiLei'tartækáa
— „í alvörunni“. Þannig yrði
kennslan fyrst verulega gagn-
leg, ég tala nú ek'ki um, ef hægt
væri að framtoivæma þetta með-
an síldveiðar stœðu við Faxa-
flóa — og síðar, þegar hægt
yrði að tatoa þonstoiran 1 nóL“
■jr Breytinga þörf
„Sumir segja, að það sé
óþarfi að toenraa stýrimannaefn-
Jón Benediktsson og Jóhann
Eyfells kynna höggmyndalistina,
sá fyrrnefndi með dansandi kon
um, sem unnar eru í alúmín og
kopar, en sá síðarnefndi í óhlut-
bundnum myradum úr jámi og
alúmín.
Arbeider-Avisa, Þrándheimi:
Alb. Steen:
Gunnlaugur Scheving er full-
trúi hinnar ungu hefðar í ís-
lenzkri list. f nokkuð hörðum og
köldum expressionistískum stíl,
segir hann okkur fréttir af
traustu fólki í harðbýlu landi.
Dramatísk náttúra íslands er
auðsæilega innblástursefni þeim
Eirítoi Smitíh og Steinþóri Sig-
urðssyni og móta þeir áhrif sín
í expressionistískar og óhlut-
bundnar myndir. Smith eru sér-
lega hugleikin andstæður ljóss
og myrkurs, dags og nætur, hafs
og hauðurs í sínum stóru og vold
ugu málverkum. Myndir hans
verka mjög sterkt í andstæðum
svarts og hvíts annars vegar og
um til vertoa á sjónum, þeir
læri þetta ihver af sínum stoip-
stjóra. Staðreyndin er hine veg-
ar sú, að stýriimeranirnir fylgj-
ast ekki með í brúnni, þegar
kastað er. Þeir eru bundnir við
önnur störf, fjarri öMum asdic-
tætojum. Stýrimaðurinn hefur
því átoaflega slæma aðstöðu til
að fylgjast með því hvemig
síldin hegðar sér og læra með-
ferð asdic-tækjanraa af sikip-
stjóra síraum. Stoipulagnirag og
verikadkipting um borð í bátun-
um er a.m.k. þannig raúna.
Þar af leiðandi kemux það
mjög oft fyrir, að vanir stýri-
menn taka við sikipum án þess
að hafa verið við þessi ágætu
tæki í köstum. Undantekmingar
eru auðvitað ftá þessu, en
svona er þetta á flestum bátiun-
um. En er ektoi hægt að breyta
þessu Skipulagi? Jú, auð'vitað
— og það þarf að gera hið biáð-
asta.“
Svik við útgerðina
„Stýrirraeran þurfa undan-
tekniragiailauist að vera í brúnni
meðan kastað er. Ég ræddi þetta
hinnar fínlegu ljóðrænu hins
vegar. Þær verka klárt og kröft-
ugt, þrátt fyrir það að þær
standa hættúlega nærri auð-
veldu skreyti. Málverk Sigurðs-
sonar eru í ætt við eldfjalla
náttúru íslands. I hinum líflega
litaskala hans birtast bæði
hraun og hverir, en form hans
eru ekki nógu ákveðin. Guð-
mundu Andrésdóttur er sýnt um
að túlka hin ljóðrænu áhrif, sem
mynda uppistöðuná í björtum
líflegum litljóðum hennar. Það
er þó eitthvað þögult og óleyst
yfir myndbyggingu hennar, það
er erfitt að komast til botns í
því línuneti, sem þekur smekk-
lega samsetta litfleti.
Þörfin virðist einnig vera rík
hjá myndhöggvurunum að losa
sig undan klafa hefðbundins
nalúralisma. En hvorki Jóhann
Eyfells eða Jón ,3enediktsson
virðast hafa þann nauðsynlega
bakhjarl til að leysa þann
vahda. Það er erfitt að skilja
tilgaraginn xraeð hraunkökum Ey-
við einn af reyradustu útgerð-
armönnum landsiiras og hann
sagði, að þetta fyrirkomulag
væri svito við útgerðina í heild.
Bæði við útgerðarrraenn og sjó-
mennina sjálfa. Það væri ölkum
til hagsbóta að vel yeiddist —
og að skipstjóraefnin fengju
jaf'nigóða þjáMun í rraeðferð
fiskleitartækja og kiostur veeri
á að veita þeim.
„Við ráðum vana stýrknenm
sem skipstjóra á bátana, en svo
haifa þeir enga þektoiragu á
þessu og verða að fara að gera
tilraunir til að áfcta sig á því,
sem þeir hefðu getað lært af
öðrum“ sagði hann“.
Getur orðið
dýrt spaug
„Svo er það annað, sem
Ifka hefur töluverða þýðiragu.
Þar á ég við viðgerðartþjónust-
una. Á ýmsum stöðum raeyðast
skipstjórar til þess að leita tid
íúskara, sem líka eru að þreifa
sig áfram og gera alitaf sömu
vitfleyeurraar. Það er dýrt spaug.
Ég veit dæmi þess, að við-
gerðarmaður hefur gert stóra
stoyssu sem kostaði sjórraeran og
fells, sem verka alltaf sundur-
lausar og tilviljunarkenndar til
þess, að þær veiti veruleg mynd-
ræn áhrif. Myndir Jóns Bene-
diktssonar vantar lifandi mynd-
rænt samhengi, sem jafnvel ó-
hlutbundnar höggmyndir verða
að hafa til þess að geta öðlast
listrænt líf. Hið óþægilega yfir-
borð myndanna eykur enn á
veikleika þeirra, en myndir hans
eru bæði deigar og ónákvæmar.
Adresseavisen: Jan Zibrandt-
sen:
Undireins og komið er inn 1
íslenzku sýningardeildina, rekur
maður augun í höggmyndir Jó-
hanns Eyfells, sem gerðar eru
úr alúmín, járni og kopar. Þær
eru útfærðar á mjög smekkleg-
an og fínan máta, járnrauð efnis
áferð er ráðandi. Þessar sér-
stæðu formamyndir minna farm
ar öllu á storknað hraun. í
sama sal gefur og að líta óhlut-
bundnar myndir eftir Eirík
Smith settar breiðum litflötum,
Framhald á bls. 8
útgerð milkið fé. Auðvitað tök
hann fulla greiðslu fyrir sína
vinnu — og affcur engu mirani
laun fyrir að leiðrétta vitleys-
una, sem hann hafði áður gert
En þefcfca er efckert einsdæmi.
Þetta endurfcekur sig oft — o«
rraun 'hailda áfraim þar til strarag-
ar reiglur verða settar í þessu
efni og ákveðnar kröfur gerðar
til þessara viðgerðarxraanna.
Þeir ættu ekki að fá að opraa
fisfcleitartækin fyrr en þeir
gætu framvísað Skilríkjum, um
að þeir hafðu góða menntun 1
skta fagi. Hve mikið fcostar
þjóðarbúið, þegar viðgerðar-
maður teragir fiskileitartækl
vitlaust, eða skrúfar einlhverja
skrúfu, sem hann á efcki að
Skrúfa?'* Þannig endiar bréf
stýrimannsins.
ýkj' Þarfar umræður
Sjéifsagt eru ekki ailir
viðgerðarmenn jafraáraægðir
með þetta bréf, þvi vitanlega
eru þeir misjafniiega færir i
sínu sfcarfi, eins og geragur. Sum-
ir leysa það vel af heradi en
bréfið gefur tilefni til að ætla,
að eklki leifci þetta í höraduraum
á þeim öiium.
Þetta er rraáil, sem þarft er að
ræða — og (hafi menn einhverju
við þetta að bæta, þá aettu þeir
að senda ofckur iárau.
AEG
NÝJUNG
TVEGGJA HRAÐA HÖGG-
OG SNÚNINGSBORVÉLAR
Bræðurnir ORMSSON h.f.
Vesturgötu 3. — Sími 38820.