Morgunblaðið - 04.09.1965, Qupperneq 12

12
MORCU N BLAÐID
K
fiaugardagur 4. sept. 1965

Ötgefandi:
Framkvæmdastjóri:
Ritstjórar:
Ritstjórnarfulltrúi:
Auglýsingar:
Ritstjórn:
Auglýsingar og afgreiðsla:
Áskríftargjald kr. 90.00
t lausasölu kr.
Hf. Árvakur, Reykjavík.
Sigfús Jónsson.
Sigurður Bjarnason frá Vigi
Matthías Johannessen.
Eyjólfur Konráð Jónsson.
Þorbjörn Guðmundsson.
Árni Garðar Kristinsson.
Aðalstræti 6.
Aðalstræti 6. Sími 22480.
á mánuði innanlands.
5.00 eintakið.
BREYTINGA ER ÞÖRF
T dægurþrasi stjórnmálanna
hættir okkur stundum til
að gleyma þeim málum, sem
mikilsverðari eru fyrir fram-
tíð þjóðarinnar, en þau til-
tölulega smávægilegu deilu-
efni, sem taka hugi manna og
blaða daglega.
Við lifum í veröld mikilla
framfara og reynum að halda
okkar hlut í þeirri veröld. Við
viljum skapa þjóð okkar lífs-
kjör til jafns við nágranna-
■ þjóðir okkar, auðvelda henni
lífsbaráttuna, auka þægindin.
Eti það er einn af ókostum
þess að búa hér úti í miðju
Atlantshafi, að við erum raun
verulega mjög einangraðir
frá straumum hugmynda og
hagnýtra framfara í megin-
löndunum báðum megin við
okkur. Þetta er staðreynd,
sem við gerum okkur
grein fyrir, þegar við kom-
um til annarra landa. Þrátt
fyrir stöðugar samgöngur og
auðveldar erum við utanvéltu
við straum hugmyndanna úti
í hinum stóra heimi.
Ef til vill er það ástæðan
fyrir því, að hér á landi ríkir
ekki sami keppnisandi og í
ýmsum öðrum löndum. Hér
finna menn ekki sömu brýnu
þörfina til þess að hraða fram
förunum, varpa hinu gamla
fyrir borð og taka upp nýja
siði, nýtt skipulag, nýjan
hugsunarhátt. Við íslending-
ar erum of værukærir. Við
skiljum nauðsyn þess að
koma á fót nútíma tækniþjóð-
félagi, sem byggist á vísinda-
legum rannsóknum en svo
virðist, sem við viljum ekki
gera þær ráðstafanir, sem
nauðsynlegar eru til að gera
þettá þjóðfélag að veruleika.
Hér á landi er fyrirkomulag
og skipulag ýmissa mála fyrir
löngu orðið úrelt, en svo virð-
ist sem margt af því skuli
vera óumbreytanlegt og ekki
megi um það tala. Við erum
of linir við sjálfa okkur.
Auðvitað á þetta ekki við
um öll svið þjóðlífsins. í sjáv-
arútveginum hefur orðið al-
gjör atvinnubylting á örfáum
árum. Það, sem þar hefur
gerzt, vísar öðrum atvinnu-
greinum veginn. Þar hafa
hárðduglegir útgerðarmenn
og sjómenn með ríkan
keppnis- og framfaraanda
valdið byltingu í atvinnuhátt-
um með aðstoð tækninnar og
þar með aflað þjóðinni millj-
óná í auknum tekjum. Hið
sama þarf að gerast í öðrum
atvinnuvegym okkar. Iðnaður
iun verður að gera upp við
sig í eitt skipti fyrir öll hvaða
iðnað skynsamlegt er, að reka
í þessu landi og sá iðnaður
▼erður að standast fullkom-
lega samkeppni við erlendar
iðnaðarvörur. Landbúnaður-
inn verður að líta í eigin barm
og spyrja sjálfan sig, hvort
allt sé þar eins og bezt vérður
á kosið, hvort ekki sé hægt að
breyta þar einhverju til hins
betra. Verzlunin verður að
spyrja sjálfa sig, hvort hún
hafi gert skyldu sína fyrir
hið nútíma tækniþjóðfélag ís-
lendinga. Er verzlunin í þessu
landi rekin á jafn hagkvæm-
an hátt og ætti að vera og eru
kaupsýslumenn okkar nægi-
lega vakandi fyrir tækifærum
til þess að gera hagkvæm inn-
kaup í fjölmörgum viðskipta-
löndum sínum. Og eru þeir
nægilega vakandi og duglegir
sölumenn til þess að leita
nýrra markaða fyrir íslenzk-
ar útflutningsafurðir, og
skapa nýjar framleiðsluvörur
til útflutnings. Á sama hátt
verða allar aðrar stéttir lands
ins að spyrja sjálfa sig hvort
linkindin og rósemin sé
kannski ekki of mikil.
Hér á landi hafa ótrúlegar
framfarir orðið á síðustu ár-
um og margir mundu segja,
að þær gæfu alls ekki tilefni
til þeirrar gagnrýni, sem hér
hefur verið sett fram, en
menn verða að gæta þess, að
þessar framfarir hafa fyrst og
fremst orðið í einum atvinnu-
vegi, aðrir hafa farið sér hæg-
ar. Þeir verða nú að taka til
höndunum.
í stuttu máli sagt; til þess
að tryggja þjóð okkar lífskjör
til jafns við aðrar þjóðir á
næstu áratugum mikilla fram
fara verðum við að gera okk-
ur grein fyrir því, að þrátt
fyrir hinar miklu framfarir og
raunar byltingar á ýmsum
sviðum þjóðlífsins er enn á-
kaflega margt sem þarfnast
breytinga áður en við getum
nýtt okkur og látið þjóð okk-
ar verða aðnjótandi ávaxta
þeirra framfara og tæknibylt-
inga, sem orðið hafa og sífellt
eru að verða. Við.þurfum að
koma sams konar hreyfingu
á stað á öðrum sviðum éins og
verið hefur í sjávarútvegi
okkar undanfarin ár. Sama
harða keppnis- og framfara-
andann, sömu dirfsku og bjart
sýni, sama áræði og þor.
GATNAGERÐ
1 kureyrarbær hefur nú
eignazt nýjar malbikun-
arvélar og hafa þær verið
teknar í notkun. Þetta er síð-
asta dæmið af mörgum um, að
bæjarfélög hér á landi eru nú
að rétta úr kútnufn og taka
hina fullkomnustu tækni í
sína þjónustu, til þess að
leggja varanlegri og betri göt
ur, en tíðkazt hefur hér fram
tii síðustu ára.
VHJ l ymsr IT Al i \l Ú R H \ ieii\ ii
HHHHHHBHHHHHHHH
Hefur okkur þá ekkert lærzt?
Tímarnir breytast og m ennirnir með
FYRIR nokkru varð það atvik
suður í Bamberg í Bayern að
hakakrossar og nazistaslagorð
voru máluð á legsteina í graf-
reit Gyðinga þar í borg. Þetta
var gert að næturþeli og þótt-
ust margir mega af því draga
þá ályktun, að Gyðingahatur
væri enn landlægt í Þýzka-
landi og hér myndu hafa ver-
ið að verki einhver and-gyð-
ingleg samtök. Svo reyndist
þó ekki, heldur bárust böndin
að ungum manni, Reinhard
Woitzek, sem ekki var heill á
geðsmunum og er nú undir
læknishendi í sjúkrahúsi í ná-
grenni Bamberg. Grafreitnum
var komið I samt lag skömmu
síðar og gerðu það nokkrir
ungir bæjarbúar, sem tóku sig
saman um að þvo af bænum
þennan „smánarblett“, sem
þeim og öðrum þótti vera,
í fyrri viku var svo suður
í ísrael annað atvik, nokkuð
af svipuðum toga, sem Levi
Eshkol, forsætisráðherra, kal'l-
aði „smánarblett“ á þjóð sinni
og fékk marga gamla Gyðinga
til að hrista höfuðið yfir æsk-
unni og nútímanum.
Atvik þetta varð í Ramla,
bæ einum eigi all-fjarri Tel-
Aviy, þar sem 2.500 Arabar
. búa í miður góðu sambýli við
23.000 Gyðinga. Ramla var áð-
ur arabískur bær, en flestir
ibúanna flýðu 1948 í styrjöld
Araba og Israelsmanna, utan
þessi 2.500 sem urðu þar 'irini-
lyksa. Flestir eru Gyðingar
þeir er settust að í Ramla
flóttamenn úr Austurlöndurh
nær óg áttu við að búa mis-
jafnt hlutskipti áður en þeir
komu til ísrael og væri synd
að segja að þeim hefði yfir-
leitt verið hlýtt til Araba, þó
ekki hafi komið til beinna á-
taka með þeim og þessum
fáu eftirlegukindum, sem enn
létu fyrirberast í gamla borg-
arhlutanum í Ramla og höfðu
sig ekki mikið í frammi.
Tilefni atviks þess er áður
sagði, var umferðarslys í
Ramla. Arabískur leigubíl-
stjóri ók á ungan Gyðing á
skellinöðru og varð honum að
bana. Þá sauð upp úr og hatur
ótal ára fékk útrás í aðför
unglinga af Gyðingaættum að
Aröbum í borginni, eftir jarð-
arför piltsins. Að þessu sinni
voru það ekki Gyðingar, sem
hímdu óttaslegnir bak við
læstar dyr og lokaða glugga
og heyrðu álengdar óminn af
hrópum múgsins: „Drepum
þá, drepum þá!“ Nei, þessu
sinni voru það Gyðingar, sem
æddu um götur með barefli
og grjót á lofti ög eirðu engu
sem fyrir varð. „Mér fannst
sem ég væri horfinn aftur í
tímann, kominn í pólska
ghettoið mitt á ný“, sagði
aldraður flóttamaður frá Pól-
landi, „aðfarirnar gegn okkur
þá voru ekki verri en þetta“.
Flestir voru þeir sem í að-
förinni voru undir tvítugu og
höfðu safnazt saman í mið-
bænum í Ramla eftir jarðar-
förina. Það var urgur í þeim
og leið ekki á löngu áður en
um 300 þeirra tóku sig til og
héldu í átt að Arabahverfinu
óg hrópuðu: „Við skulum
jafna um Arabaskrattana" og
„Gerum eins og þeir í Los
Angeles" og annað ámóta. Á
markaðstorginu utan við
Arabahverfið varð fyrir ung-
lingunum lögreglulið búið stál
hjálmum og varið vel. Lögðu
unglingarnir tvisvar til atlögu
en varð lítið ágengt og hörf-
uðu þá frá við svo búifS. Ékki
var þeim þó runninn móður-
inn og er gamall maður með
kofíu á höfði varð á vegi
þeirra var hann grýttur nær
í hel og ungur Arabi á heim-
leið úr vinnu sinni var fótum-
troðinn og nær dauða en lífi
áður en þeim þótti nóg að
gert.
Kallað var út varalið lög-
reglu Aröbum til verndar en
áður en það fengi við nokkuð
ráðið höfðu unglingarnir farið
hamförum, ætt um götur með
Eins og eðlilegt er, hefur
Reykjavíkurborg rutt braut-
ina í þessum efnum og á síð-
ustu árum hafa ótrúlega mikl-
ar framfárir orðið í gatnagerð
hér í höfuðborginni. Ánægju-
legt er að sjá, að þær fram-
farir eru ekki lengur eins-
skorðaðar við höfuðborgina
heldur eru minni bæjarfélög
víða út um land farin að mal-
bika götur síhar.
grjótkasti, hent á lofti barefli
og hnífa, brotið rúður, velt
um bílum og unnið þau spjöli
sem frekast mátti verða. Áður
en lauk var eins og Ramla
hefði-verið í hers höndum og
tólf Arabar lágu í sjúkrahúsi
illá haldnir af sárum eftir
eggjárn og grjót.
Sumir láta lítið yfir atviki
þessu og segja sem svo, að
þetta sé vonum minna og
raunar megi furðanlegt heita
að ekki hafi oftar komið til
slíks, sextán áfa óöld með
Aröbum og Gyðingum hafi
skilið eftir sig þau spor í með-
vitund mánna að vel hefði
mátt búast við öðru eins og
það bæði fyrr og verr. Þeir
benda m.a. á þá staðreynd, að
þó Arabar í Ísráelsríki séu um
250.000 talsins og nánast 10%
þjóðarinnar, hafi lítið verið
gert til þess að aðlaga þá lífi
og háttum anriarra lánds-
manna, þeir séu þar eins og
utangarðs og utangátta. Ástæð
an er sögð einkum og sér í
lagi sú, eins og ísraelsmaður
einn komst að orði: „að við
trúum því einhvern veginn
ekki, að Arabi geti sýnt okkur
raunverulega hollustu og trún
að“.
En þó þessi skoðun eigi sér
töluverðan hljómgrunn meðal
hinna yngri í landinu og eink-
um þeirra, sem ættaðir eru úr
Austurlöndum nær, munu þó
hinir fleiri, sem taka undir
með Eshkol forsætisráðherra
er hann sagði óeirðirnar í
Ramla „smánarblett á ísraels-
ríki“, og deila sorg og gremju
öldungsins, sem fyrr á árum
kom til ísraels frá Egypta-
landi og sagði er hann frétti
aðfarir trúbræðra sinna í
Ramla: „Að Gyðingar skyldu
geta gert þvílíkt og annað
eins. Drottinn minn dýri! Hef-
ur okkur þá ekkert lærzt þessi
tvö þúsund ár, sem víð höfum
átt við að búa áþján annarra
og ótal hörmungar?“
Slíkt gerir borg og bæi
hreinlegri og snyrtilegri, skap
ar betri umgengni og dregur
mjög úr viðhaldskostnaði bif-
reiða, sem ekki er svo lítið
atriði fyrir þjóðarbúið í heild.