Morgunblaðið - 09.07.1966, Blaðsíða 15

Laugarðagur 9 Júlí 1966
MORGUNBLAÐIÐ
15
OLIUSTOOIN A SEYÐISFIROI
„Hagræðingoi" fjóriestingar
Oliuverzlunar íslunds h.f.
VBG-NA blaðafregna um olíu-
stöð Olíuverzlunar fslands h.f.
og greinar Önundar Ásgeirsson
ar í Morgunblaðinu 6. júlí sl.
er óhjákvæ-milegt að gsra opin-
berlega nánari grein fyrir máli
þessu:
Snemma í marzmánuði 1965
fréttum vér, að Olíuverzlun ís-
lands hf. hefði boðið út siníði
á 15.000 m* gasolíugeymi á
Seyðisfirði og áttu bjóðendur
að skila tilboðum 12. marz
1965. Við nánari eftirgrenslan
kom í ljós, að félagið hafði haf
ið undirbúning að þessari fram
kvæmd á árinu 1964 og m.a.
falast eftir lóð undir geyminn
hjá Sílarverksmiðjum ríkisins
í des. 1964. Með 'því að geymir
þessi átti að rúma hér um bil
árs sölu Olíuverzlunar íslands
h.f. á Austfjarðasvæðinu var
þegar ljóst, að notkun hans
sem innflutningsgeymis var
miðuð við, að öll olíufélögin
legðu upp olíu til dreifingar á
Austfirði á þennan geymi.
Þrátt fyrir þetta, og þó að olíu
félögin öll hefðu allt frá því
að olíukaup hófust frá Rúss-
landi flutt inn saman olíu það-
an, hafði mál þetta verið und-
irbúið af Olíuverzlun íslands
hf. án þess að hin félögin væru
látin um það viia, fyrr en því
varð ekki lengur leynt og
ákveðin hafði verið staðsetning
geymis, stærð hans og fyrir-
komulag allt. Ljóst var að með
þessari aðferð átti að ná tveim
aðal markmiðum:
1. Aukinni sölu með því að
átofna til framkvæmda, sem
færðu tekjur af innflutningn-
um frá Reykjavík til Aust-
fjarða og væru líklegar til vin
sælda á því svæði.
2. Fá stofnkostnað geymisins
greiddan úr Verðjöfnunarsjóði
með skatti á gasolíusölu allra
félaganna.
Eftir að nokkrir fundir
höfðu verið haldnir milli olíu-
félaganna um þetta mál bauð
Olíuverzlun íslands h.f., að því
©r vér tejum að tilhlutan Við-
skiptaráðuneytisins, hinum
tveimur olíufélögunum að ger
ast meðeigendur að geyminum.
Þessu var hafnað af eftirgreind
um ástæðum:
1. Oliuhreinsunarstöð verð-
tOT vafalaust byggð við Faxa-
flóa innan fárra ára. Ef fram- *
ILeiðsla þeirrar stöðvar ful'l-
nægir gasolíuþörf landsins, og
raunar þótt svo væri ekki,
myndu innflutningsstöðvar úti
um landið koma að litlum not-
um sem slíkar.
2. Hin mikla oliusala á Aust
fjörðum byggist, að stórum
hluta, á hverfulum síldarafla.
3. 11 þús. tonna olíuskip eru
nær ófáanleg á frjálsum mark
aði. Rússnesku skipin af þeirri
stærð eru öll gömul. Geyma-
rými á Seyðisfirði yrði því
fljótlega að auka um ca.
10.000 m*, ef taka ætti á móti
heilum förmum.
4. Hagkvæmni stöðvarinnar,
án tillits til framahgreindra
•triða (1—3), var véfengd í
greinargerð til Viðskiptaráðu-
neytisins dags. 19. marz 1965.
5. Undirrituð olíufélög gátu
•ngu ráðið um stærð eða stað-
aetningu geymisins. Stærð
geymis var mjög illa valin.
Hægt er að leggja fram verk-
•amninga um byggingu geyma
á árinu 1964 og á þessu sumri,
lem sýna, að hægt er að byggja
•ama geymarými og byggt var
á Seyðisfirði verulega ódýrar
•n raun varð á þar, ef valin
væri heppilegri geymastærð.
Upphafleg lóð fyrir geyminn
var svo lítil, að ekki var hægt
•ð fullnægja öryggisreglum
brunavarnaeftirlitsins, enda því
haldið fram, að öryggisráðstaf-
anir væru óþarfar. Gagnstætt
því, sem aðrir gera, var geymir
inn byggður án þess að leyfi
væru fengin frá skipulags- og
brunavarnayfirvöldum. Eftir
að geymirinn var byggður og
ljóst var, að ekki yrði leyft
að setja á hann olíu nema sam-
þykki brunavarnaeftirlits kæmi
til, var keypt næsta lóð ásamt
gömlu fyrstihúsi, er þar stóð,
og frystihúsið jafnað við
jörðu. Þá loks hafði fengist
nægilegt landrými fyrir olíu-
stöðina til þess að fullnægt
væri lágmarkskröfum um
öryggi.
Með hliðsjón af framan-
greindu telja undirrituð olíu-
félög umræddan olíugeymi á
Seyðisfirði þeim algerlega
óviðkomandi og notkun geym-
isins sérmál Olíuverziunar
íslands h.f.
Varðandi greiðslu á „geyma-
leigu“ úr Verðjöfnunarsjóði til
Olíuverzlunar íslands h.f. er
rétt að benda á, að olíufélögin
hafa á undanförnum árum
byggt birgðageyma við hafnír^
landsins fyrir tugi milljóna
Við hverja nýja birgðastöð hef
ur sparast flutningskostnaður.
Olíufélögin hafa þó aldrei fyrr
farið fram á ,að Verðjöfnunar-
sjóður. greiddi þessar fram-
kvæmdir.
Rétt er að gera nokkra frek-
ari grein fyrir framangreind-
um staðreyhdum og þá sérstak
lega hagkvæmni stöðvarinnar,
sem Önundur Ásgeirsson nefn-
ir „hagræðingapfjárfestingu".
í bréfi til viðskiptamálaráð-
herra dags. 8. marz 1965 áætí-
aði Olíuverzlun íslands h.f.
kostnað við byggingu olíu-
stöðvarinnar kr. 10.000.000.90.
Nú mun hins vegar stofnkostn
aður orðinn hátt á 14. milljón
króna. Er þá eftir að byggja
bryggju, afgreiðsluhús og varn
argarða. Ekki er því ólíktegt
að stöðin komi til með að kosta
um kr. 16.000.000.00, þegar öll
um framkvæmdum er lokið.
Með hliðsjón af reynzlu olíu-
félaganna af rekstri olíustöðva,
ætti að vera hægt að áætla ár-
legan kostnað vegna nýrrar
innflutningshafnar á Seyðis-
firði svo ekki skakki veruleg-
um fjárhæðum:
Hér frá dregst ennfremur
flutningskostnaður frá hinni
nýju olíustöð á afgreiðslu-
'birgðageyma félaganna á Seyð
isfirði, en því flutningsgjaidi
hefur Önundur Ásgeirsson
sleppt í grein sinni í Morgún-
blaðinu, þó hann hafi sjálfur
gert kröfu til verðlagsstjóra í
greinargerð 7. júní sl., um
þessi flutningskostnaður yrði
ákveðinn kr. 38.000 pr. tonn.
Af 10.000 tonna notkun 4 Seyð
isfirði verður sú upphæð kr.
380.000.00. Kemur þá fram
sparnaður á flutningsgjöldum
vegna hinnar nýju stöðvar
kr. 5.060.000-00 til að standa
undir rekstrarkostnaði. er
nemur kr. 5-500-000.00. Hreint
tap af þessari . „hágræðingu ‘
er því kr. 440.000.00 á ári,
þótt miðað sé við flutnings-
gjöld frá Seyðisfirði, sem eru
til mikilla muna of lág. Verð-
lagsnefnd hefur verið send
greinargerð, þar sem rökstutt
er, að flutningsgjöld frá Seyð-
isfirði til Austfjarðahafna
megi ekki vera lægri en kr.
120.00 pr. tonn. Ef miðað er
við þá upphæð eykst „hagræð-
ingar" tapið í kr. 1.640.000.00
á ári.
Hitt er svo annað mál, að
Verðjöfnunarsjóður getur
grætt samkvæmt áætlun Ön-
undar Ásgeirssonar, en sá
gróði yrði borinn uppi af aukn
um rekstrargjöldum olíufélag-
anna.
Að öllu þessu atíhuguðu virð-
ist í fljótu bragði erfitt að sjá
hvað fyrir Önundi Ásgeirssyni
vakir með framkvæmd þess-
ari, Ef málið er skoðað ofan í
kjölinn og grein Önundar Ás-
geirssonar lesin rækilega kem-
ur þó hin upphaflega áætlun
í ljós. Verðjöfnunarsjóður á að
greiða fyrir Olíuverzlun ís-
lands h.f. stofnkostnað geym-
isins á 5—j6 árum og „verður
að telja að það sé um sann-
gjarna tímalengd að ræða‘,
segir Önundur Ásgeirsson. Hin
tvö olíufélögin eiga að fá að
„nota olíustöðina á Seyðisfirði
til jafns við Olíuverzlun ís-
lands h.f. og með sama til -
kostnaði“. Þetta þýðir, að bau
eiga að standa undir og greiða
rúm 70% af rekstrarkostnaði.
þar sem sala Olíuverzlunar
íslands h.f. nemur tæpum 30%
af heildarsölu á Austfjarða-
svæðinu.
Olíufélagiff Skeljungu- h.f.
Olíufélagið h.f.

Gullbrúffkaup eiga í dag Þorbjörg Halldórsdóttir og Jón Sölva-
son frá Réttarholti á Skagaströnd.
Tillaga forsœtisráðherra Indlands:
um
Genfarráðstefnan
Indókína kölluð saman?
Wilson til Moskvu eftir 10 daga til viðræðna
Nýju Delhi, 7. júlí. NTB - AP.
FORSÆTISRÁÖHERRA Ind-
lands, frú Indira Gandhi bar í
dag fram eindregna áskorun viff
Bretland og Sovétríkin um aff
kalla þegar í staff saman Genfar-
ráffstefnuna frá 1954 um Indó-
kína í því skyni aff fá bundiff
enda á styrjöldina í Vietnam.
Stewart, utanríkisráffherra Bret-
lands, lýsti þvi yfir í dag, er
stríffiff í Vietnam var til umræffu
í brezka þinginu, aff brezka
stjórnin fagnaffi þessari tiilögu
og vonaffi, aff hún myndi bera
árangur.
Indverski forsætisráðherrann
1. Vextir af stofnfé Kr. 1.600.000,—
2. 10% afskrift — 1.600.000,—
3. Laun — 600.000.—
4. Ýmis rekstrargjöld og viðhald — 500.000 —
5. Upp- og útskipun kr. 10.00 pr. tn. — 400.000.—
6. Aukin vaxta'byrði vegna birgða — 800.000.—
Kr. 5.500.009.—
Hér er miðað við vexti a[4>
stofnfé fyrsta ár, en á móti
lækkun á vöxtum kemur hækk
un á launum, viðhaldi og ýms-
um resktrargjöldum, sem auð-
vitað hækka ár frá ári. Fyrn-
ing er reiknuð 10% eins og
Olíuverzlun íslands h.f. gerði
i bréfi til viðskiptamálaráð-
herra 8. marz 1965, þó fyrning
birgðageyma sé almennt reikn
uð aðeins 4%. Til þess að hægt
sé að kalla framkvæmd þessa
„hagræðingarfjárfestingu" verð
ur árlegur sparnaður á flutn-
ingsgjöldum að nema til nokk-
urra muna hærri upphæð en
ofangreindri fjárhæð. Ef miðað
er við tölur Önundar Ásgeirs-
sonar kemur upphæðin þannig
fram:
Núverandi flutningsgjöld:
40.000 tonn á kr. 196.00
Kr. 7.840.000,—
Flutt frá Seyðisfirði:
30.000 tónn á kr. 80.000
Kr. 2.400.000 —
Kr. 5.440.000.-
Umferð
Framh. af bls. 13
víkur er hægt að finna mjög
skýr ákvæði í 29. gr. 4. máls-
greinar um akstur við gang-
brautir en þar segir svo m. a.:
„Við gangbrautir skulu bif-
reiðastjórar, hjólreiðamenn og
aðrir ökumenn gæta sérstakr-
ar varkárni og nærgætni.
Skulu þeir nema staðar við
gangbrautir ef vegfarandi er
þar á ferð framundan öku-
tækinu eða á leið í veg fyrir
það. Ennfremur skulu öku-
menn nema staðar við gang-
brautir, ef vegfarandi bíður
sýnilega færis að komast yfir
götu, eða er í þann veginn að
fara út á gangbraut. Þegar
ökumenn af þessum ástæðum
hafa numið staðar, skulu þeir
bíða unz hinir fótgangandi
vegfarendur eru komnir leið-
ar sinnar“.
bar tillögu sína fram í ræðu, sem
hún hélt í útvarp í dag. Þar
sagði hún ennfremur, að stöðva
yrði þegar loftárásir á Norður-
Vietnam og síðan yrðu báðir að-
ilar að hætta hernaðaraðgerðum.
Flytja yrði allan erlendan her
burt úr landinu og vernda yrði
landið fyrir hvers konar afskipt-
um erlendra aðila. Það kynni að
verða æskilegt, að Genfarráð-
stefnan ábyrgðist sjálfstæði hlut-
lauss Vietnams og sömuleiðis
Laos og Kambodsja.
Bretland og Sovétríkin fóru
saman með formennsku Vietnam
ráðstefnu þeirrar, sem batt enda
á átta ára styrjöld í Vietnam á
milli Frakka og svokallaðra
Vietnam-herja.
Frú Indira Gandhi hélt í dag
til Arabíska sambandslýðveldis-
ins og mun siðan fara til Júgó-
slavíu og Rússlands. Er hafit eftir
heimildum í Nýju Delhi, að á
þessu ferðalagi muni hún leggja
fram áætlanir sínar um hlutleysi
Indókína.
í dag fóru fram umræður í
Neðri málstofu brezka þingsins
um styrjöldina í Vietnam. Þar
sagði Stewart, utanríkisiáðherra,
að Indira Gandhi hefði með til-
lögu sinni komið fram með nýtt
frumkvæði í því skyni að finna
lausn á styrjöldinni í Vietnam og
að brezka srtjórnin vonaði, að
þessi tilraun hennár myndi bera
árangur.
Stewart talaði fyrstur í iþessum
umræðum, sem brezka stjórnin
lét fara fram, eftir að Banda-
ríkjamenn hófu í fyrri viku að
gera sprengjuárásir á olíubirgða-
stöðvar við Hanoi og Haiphong
í Norður-Vietnam. Aðeins fáein-
um klukkustundum áður en um-
ræðurnar áttu að hefjast, var það
gert kunnugt, að brezki for-
sætisráðherrann, Harold Wilson
myndi eftir 10 daga fara til
Moskvu í því skyni að reyna að
fá ráðamenn þar til þess að fall-
ast á að kalla saman Genfarráð-
stefnuna.
Stewart sagði um hið fyrirhug-
aða ferðalag Wilsons, að forsætis-
ráðherrann myndi gera grein
fyrir þeirri skoðun brezku stjóm
arinnar, að nauðsyn bæri til að
hefja viðræður þegar í stað, og
að hinir tveir formenn Genfar-
ráðstefnunnar, þeir Gromyko og
Stewart sjálfur bæru mikla
ábyrgð gagnvart Suðaustur-Asíu
og heiminum öllum þegar um
það væri að ræða, að koma af
stað viðræðum.
Foringi íhaldsmanna, Edward
Heath gagnrýndi ákvörðun Wi.1-
sons um að fara til Sovétríkj-
anna. Hann lýsti því yfir, að
hann áliti ekki, að ferðalag sem
Iþetta yrði til þess að finna lausn
á vandamáli af því tagi, sem hér
væri um að ræða. Það gæti verið
skaðlegt og hættulegt að vekja
von og að vekja þá skoðun hjá
þeim aðila, sem ræða ætti við,
að verið væri að gera ráðstaf-
anir, sem byggðust á eigin veik-
leika en ekki styrkleika.
Vinstri armurinn í þingflokki
Verkamannaflokksins hafði ráð-
gert að ráðast harkalega að
stórninni fyrir að styðja stefnu
Bandaríkjanna í Vietnam, en
styrkur þessa arms flokksins
hafði þegar orðið fyrir hnekki,
áður en umræðurnar hófust, er
kunngjört hafði verið, að Wilson
myndi fara til Moskvu. Auk þess
hafði forseti málstofunnar tekið
þá ákvörðun, að ályktun vinstri
armsins um, að hægt yrði al-
gjörlega að styðja stefnu Banda-
ríkjanna, yrði ekki lögð fram til
atkvæðagreiðslu.
London, 6. júlí (NTB)
BRETLAND, Frakkland og
Vestur-Þýzkaland hafa kom
izt að samkomulagi um ytri
skilyrði þess að koma á svo-
kölluðum evrópskum „flug-
strætisvagni". þ.e. áætlunar-
flugi með mikilli flutninga-
getu, sem notfæra á á styttri
leiðum innan Evrópu, að því
er brezki flugmálaráðhe^r-
ann, Frederik Mulley sagði í
Neðri málstofunni í dag.