Alþýðublaðið - 21.06.1930, Side 7

Smærri hlutverkin eru lýtalaust
af hendi leyst.
Freymóður Jóhannesson hefir
séð um allan leiksviðsútbúnað.
Hefir hann leyst starf sitt vel af
hendi.
Það er langt síðan að Reyk-
vikingum hefir gefist kostur á að
sjá jafnglæsilegan leik, jiafngóða
leiksviðsstjórn og allan útbúnað
svo góðan sem að pessu sinni.
V. S. V.
Nýr hernaðnr.
(Nl.)
Það verður að teljast réttmætt
að kref jast af mönnum, sem gera
dýraveiði sér að atvinnu, eða
gefa öðrum heimild til pess, að
þeir þekki til hlítar lifnaðarhætti
og eðli dýrategunda, sem veidd-
ar eru, á sama hátt og menn gera
sér far um að þekkja líf húsdýra
og manneldisjurta. Líklega ber
enginn hið minsta skynbragð á
lifnaðarhætti hvala af peim
mönnum, sem samþykkir eru
hvalveiðalögunum, og eru mest
sólgnir í að drepa hvalina. Hvað
vita menn um aldur hvala? Hvað
getur hvalkýrin átt marga kálfa
um æfina? Af hverju stjórnast
aðallega ferðalög hvala um höf-
in? Hvaða sjávarhiti er eðlileg-
astur hverri hvalategund? Hvers
virði eru hvalir fyrir dýralífið í
sjónum? Og hvað er hægt að
gera til að tryggja tilveru hinna
einstöku hvalategunda jafnframt
veiðinni? Um þetta og margt
fleira, sem lítur að lifnaðarhátt-
um hvala, vita menn harla lítið.
En það eitt vita menn, að hval-
veiði er arðsöm atvinnugrein,
meðan eitthvað er til að drepa,
og að arðinum má, meðal annars,
breyta í tóbak, silki, vínföng og
annan álíka þarfan vaming, eins
og gert er með nokkuð af arði
fiskiveiðanna.
Ekki er langt síðan þvi var
haldið fram, að landbúnaðurinn
ætti eingöngu að byggjast á jarð-
ræktinni. Nú eru menn farnir að
viðurkenna þenna sannleik og
reyna eftir mætti að haga sér
eftir þvi. En hvað sjávarútveginn
snertir virðist ekki vera tímabært
að nefna ræktun á nafn 1 sam-
bandi við hann. Rántekjan er þar
enn í algleymingi.
Fyrir nokkru birti ég grein
þess efnis, að árlega yrðu
lagðir til hliðar nokkrir hund-
raðshlutar af öllum fiskiafla
landsins og myndaður fiskrækt-
arsjóður til þess á sínum tíma að
kosta þorskfiskaklak í stórum stíl
við ísland, svo áð fiskstofninum
yrði borgið, þótt veiðin væri
stunduð af kappi. Þessu var auð-
vitað enginn gaumur gefinn. Það
virðist fáránlegt að hafa orð á
því að halda fiskmergðinni við í
hafinu og vernda hvalina hjá
þjóð, 'sem frá ómunatíð hefir lifað
á ránsafla úr skáuti lands og lag-
ar.
Telja má víst, að almenningur
ALÞÝÐUBEAÐIÐ ! 7
SO anra.
50 aura.
Eleplianl-cigareltur.
LJdfVengar og kaldar. Fást alls staðar
fi heildsðl h|á
Tóbaksverzlnn íslands h. f.
FILMUR.
Við viljum benda viðskiftavinum okkar á að birgja
sig upp með FILMUR hér á staðnum, vegna pess að
verð á fiimum verður óhjákvæmilega talsvert hærra
á Þingvöllum og svo getur einnig orðið tafsamt að
komast að og fá fljóta afgreiðslu par. — Útsölustaðir
okkár eru hjá hr. Jóni Guðmundssyni, veitingamanni
og hr. Einari Halldórssyni, Kárastöðum.
ILLINGWOTH S-filmur (bláu pakkarnir)
eru beztar og ódýrastar.
Sportvðrahtis Revfejavíhar.
(Eiuar Björnsson).
Hðfnm fyrirllgojandi:
Nýtt rjómabússmjör í kútnm og kössum.
Goudaost — Mysuost — Tólg, Nýtt nauta-
kjöt með kverri skipsfðrð. Nýtt
kjöt af öldum sauðum og veturgömlu fé
getur komið næstu skipsferð frá Breiðafírði.
Saib. ísl. samvfnnnfélaga.
Talnafræði Morgunblaðsins.
skilji í raun og veru nauösyn
þess, að eitthvað þurfi að gera
til að sjá fxskstofninum borgið
og varðveita hvalina frá gereyð-
ingu, en vanmáttur manna og
deyfð dregur úr framkvaémdum,
þangað til orðið er um seinan.
Gæti þá farið með fiskinn eins
og skógræktina, að áhuginn og
getan skapast ekki fyH en skil-
yrðin eru orðin svo breytt, að
erfiðleikarnir við ræktunina marg-
faldast. Og um hvalina gæti farið
svo, eins og um geirfuglinn, að
það yrði of seint að fara að
tala um að varðveita þá, þegar
þeir eru orðnir aldauða,
Vel hefðu tslendingar getað
verið þektir fyrir að koma með
þá tillögu, að alfriða hvali á
stóru svæði í Norður-íshafinu og
norður hluta Atlntshafs, við ís-
land, þar sem þeirra er helzt von,
og bera hana undir nágranna-
þjóðirnar. Það hefði að minsta
kosti ekki síður borið vitni um
menningarbrag landsmanna en
hvalveiðalögin og heimildin til
að framfylgja þeim. ólíklegt er
samt að þetta bæri annan árangur
en þann að sýna hug og vilja ts-
Jendinga í þessa átt, því að varla
mun drápgirni hafa þverrað að
miklum mun í seinni tíð hjá ná-
grönnum okkar. Fyrir 'rúmlega 60
árum var t. d. danskt fiskifélag
svo gráðugt í hvaladráp, að það
lét skjóta þá með eiturskeytum,
sem gerði hvalina „að óæti fyrir
menn og skepnur". Til þess að
varðveita líf og heilsu tslendinga
gaf danska stjórnin út tilkynn-
ingu um að hirða ekki slíka hvali,
ef þá kynni að reka hér við land,
en henni datt ekki í hug að banna
þessa þrælslegu drápsaðferð.
Þrátt fyrir stjórnlaust hvaladráp
utlendinga á sinni árum fyrir ut-
an friðlýsta svæðið við Island
halda menn þvi fram, að hvalnum
hafi fjölgað. Þetta er fundið upp
til að skapa höfuðástæðu fyrir
því, að nú sé óhætt fyrir lands-
menn að fara að stunda hval-
veiðar. Og vel gæti svo farið,
að það kæmi óþægilega við ein-
hverja bankastofnun, ef hval-
fjölgunin við tsland reynist í-
myndun ein og blekking.
Það er ekki venja að kalla þar
gjaldþrot, sem búið er að tæma
svo einhver forðabúr landsins, að
þau eru hætt að vera arðberandi,
en hvergi á það samt betur við.
Reglulegt gjaldþrot má kalla að
sé þar, sem nú er gróðurlaust
land, en var áður skógi vafið og
vaxið öðrumgróðri. Gjaldþrotmá
einnig kalla þar, sem ördeyða er
í ám og stöðuvötnum, en voru
áður full af fiskum. Með hval-
veiðunum og annari rántekju úr
forðabúri náttúrunnar er enn
verið að stofna til gjaldþrots,
Þegar höfuðstóllinn er eyddur,
þarf enginn að ómaka sig til að
hirða ávextina.
; Gudm. Davidsson.
Morgunblaðið hefir nokkrum
sinnum gripið til þess, að punta
upp á lesmál sitt með eyðufylli,
er það kallar: Fregnir frá Rúss-
landi. Því er nú svo varið með
Rússlandsfregnir Morgunblaðsins,
að þær eru ekki frá fyrstu hendi,
heldur sumpart heimilisiðnaður
þess sjálfs, og segir þá til um
innrætið og gáfnafarið, eða þá
úrgangur erlendra sörpblaða, er
skipa þann virðulega sess í
Mgbl. að verða ábætir á moð-
gjöf dagsins. Má því segja, að
Mgbl. veljist öldungis samleytis-
hæfur „sannleikur" og þá nægi-
lega umgangshæfur þvi nálar-
auga, sem honum er þar helgað.
Að svo komnu máli ætti, að
vera óþarft að' vara menn við
þessum erlenda eða hérlenda
gróusagnaofbeitingi, er blaðtetr-
ið notast við. Hinu verður ekki
hamlað, þótt einstaka Morgun-
blaðsgolþorskar glæpist á agnið.
Þeir eru feigir hvort eð er.
Á síðastliðinn laugardag virð-
ist lifna yfir hinum svarta sverði
blaðsins í þessu fréttaefni, eins
og drægi hann dám af gor-
kúlnagróðri hauganna núna í
regntíðinni. Úr því blaðið fór að
leggjast fram á lappir sínar og
vitna um eyðingu fósturvísanna
rússnesku, væri ekki úr vegi fyr-
ir það að horfa í gaupnir auð-
valdsskipulagsins, sem er skjól-
stæðingur þess sjálfs. ‘ Hversu
mörg þúsund viðbúanda þess
tortímast eða grafast lifandi und-
ir rústunum árlega, jafnvel þótt
fæddir séu og fullvaxta?
Hitt er öllum fullkunnugt, að
fóstureyöing er ekki rússnesk frá
rótum, heldur sprottin upp af
rannsókn og áliti fæn’a mahna
um víða veröld. Því síður er hún
nokkurt rússneskt einsdæmi, þótt
Mgbl. vilji svo vera láta, þar
sem hún er framkvæmd að meira