Morgunblaðið - 19.08.1972, Síða 27

MORjGUMBLAÐIÐ, LAUGARÐAGUR 19. ÁGÚST 1972
27
Rússar óttast aukin
Japana og Kínverja
tengsl
Eftir Dev
Murarka
MOSKVU, 11. ágúst. — Rússn
eskir utanriikismálasérfræð-
mgar telja nú, að hin sterku
bönd, sem komið var á mifll
Japans og Bandaríkjaniia við
lok síðustu heimsstyrjaldar
séu að siitna og þeir óttast
að í framtíðinni verði eðlfleg-
ast fyrir Japani að hafla sér
að Kiiwerjum.
Sovézku sérfræðingamir
telja sig sjá í Ijósi undanfar-
irmar þróunar, sambands Kín-
verja og Bandarikjaimamia,
nýju stjómarininar í Tokyó
og toppfundar Bandaríkja-
nianna og þeirra sjálfra, að
vamarsáttmála Bamdaríkja-
maima og Japana muni
verða sagt upp. Sovézku sér-
fræðingamir telja þó, að
samningurinn verði í gfldi
áfram svo lengi, sem það
henti ráðiandi öfkun í Japan.
Og á því er enginn vafi, að
hagurinn af samningnum
hefur verið geysimikUl. Hann
skapar þeim fyrst og fremst
ágætt yfirskin fyrir endur-
uppbyggingu japanska hers-
ins.
En röksemdin hér er sú, að
með því að sambandið milli
Peking og Washington er orð-
ið staðreynd hefur eðli sam-
bands Japana og Bandaríkja-
marrna breytzt og ný viðhorf
hafa komið upp í samskipt-
um mifli ráðamanna í Was-
hington, Peking, Moskvu og
Tokyó. Japönum ber engin
skylda tfl að reka utanríkis-
stefnu í einu og öflu í sam-
raami við stefnu Bandaríkja-
manna. Mörg merki hafa sézt
um það, að stjómin í Tokyó
hafi byrjað að sýna sjálf-
stæði sitt. í>annig gerðu jap-
anskir ráðamenn sér grein
fyrir þvi, að með þvi að
styðja Bandaríkjamenn í ör-
yggisráðimu í umræðunum í
fyrra um aöild Kína að Sam-
einuðu þjóðunium, sköðuðu
þeir álit Japans í Asíu og
þeir voru fijótir að sjá sig
um hönd og yiðurkeima
Bangladesh án þess að bíða
eftir að Bandaríkjastjóm
gerði það. Japan hefur einnig
nýlega tekið upp stjórnmála-
samband við Mongolíu og
komið á sambandi við stjóm-
ir Norður-Kóreu og Norður-
Víetnams.
1 þessari viku samþykkti
ráðandi flokkur Japans,
-Frjálslyndi demókrataflokk-
urinn, heimsókn hins nýja
forsætisráðherra landsins,
Kakúei Tanaika, till Peking,
þótt dagsetning heimsóknar-
innar hafi ekki enn verið
ákveðin. Ráðamenn í Peking
gáfu í skyn vilja sinn til að
eiga samskipti við hinn nýja
forsætisráðherra stuttu eftir
að hann tók við völdum i síð-
asta mánuði.
Japanir geta ekki lengur
treyst því að Bandaríkin
gæti hagsmuna þeirra og
þess vegna ætla þeir að
byggja upp eigin áhrif á
svæðum, þar sem þeir eiga
hagsmuna að gæta. Ráða-
menn í Tokyó hafa meiri
áhyggjur en þeir vilja vera
láta aif starfsemi Bandaríkja-
rhanna 1 Kina og þeir hafa
breytt um stefnu varðandi
samskiptin við Kímverja.
Sovézkir sérfræðimgar telja
að svo geti farið, að Japan
muni haía mestam hag allra
lamda af þessum mikiu stjóm
málahræringum. Ával'lt hef-
ur verið mikið talað um kín-
verska markaðinn og horf-
úmar á viöskiptum Banda-
ríkjamamna og amnarra vest-
rænma þjóða við Kínverja, en
i raun og veru eru kinverska
makaðnum takmörk sett. Vör-
ur, sem Kínverjar geta selt,
svo sem silki, ávextir o. £1.
eiga vísan markað í Japan,
en á Vesturlöndum þyrfti að
skapa þeim markað. Það yrði
þvi auðveldara fyrir Japan
en Vestúrlönd að auka inn-
flutnimg. sinn á kinverskum
vörum og selja Kínverjum í
staðinn vélar og efnavarning.
Japanir hljóta að hugsa sem
svo að samband Kínverja og
Bandaríkjamanna verði enn
um langa framtíð stjómmála-
legs eðlis fremur en viðskipta
legs.
Þessar hugleiðingar eru
ekki spádómar. I skýrslu frá
japanska utanríkisráðuneyt-
inu sagði eftir heimsókn Nix-
ons tii Peking að „Japan
verður aðaiviðskiptavinur
Kína í námustu íramtíð“ og
ennfremur sagði að ekki væri
að búast við meiri háttar
breytingum á hagkerfi eða
utanríkisverzlun Kínverja
fyrst í stað eftir heimsókn
bandaríska forsetans.
Rússamir segja, að ein
ástæðan fyrir gremju Japana
vegna heimsóknar Nixons
hafi verið sært sjálfstraust
þeirra. Þeir gerðu ráð fyrir
því, að Bandaríkin mundu
halda áfram að reiða sig á
sérþekkingu þeirra í Kína. En
Bandarikj amenn gerðu þessa
skoðun að engu á einmi nóttu
og japanska utaniiklsþjón-
ustam varð fyrir áfaifl er við
þá var ekki haft samtoand
fyrst. Þvi er haldið íram hér
að varnarsamninguriníi sé
ekki iengur gagidegur, þar
eð Bandarrkin reki ekki leng-
ur stefnu í Austurlöndum
fjær, sem Japönuim ldki og
einnig, að samningurinn geri
Kinverja tortryggna í garð
Japana. Þess vegna mun sáitt-
málinn, ef til vifl undir því
yfirskini að verið sé að end-
urskoða hann, látinn falla úr
gildi.
A!lt þetta þýðir ekki að
ráðamenn í Moskvu séu að
öflu leyti ánægðir með þessa
þróun. Látinn er hér í ijós sá
ótti, að Japan muni nota
efnahagslegan styrk sinn tii
að byggja upp i krimgum sig
í Austurlöndum fjær eins kon
ar efnahagslega heild. Það
ásamt auknum herstyrk
Japana og þeim möguleika
að Japanir komist yfir kjam-
orkuvopn yrði ögrun við
Sovétrikin.
Áætlun Sovétmanna held-
ur því áfram að vera tvíþætt
að því er Japan varðar. Þeir
vilja annars vegar koma á
sterkum efnahagslegum bönd
um við Japain, sem draga
mundu úr óvináttu Japana í
garð Sovétríkjanna og hins
vegar berjast gegn viðleitni
Japana í átt til að ná yfir-
höndinni í Austurlöndum
fjær annaðhvort á efnahags-
sviðinu eða þvi pófltíska.
Á stofnþingi Kommúnistasamtakanna var Stalín í öndvegi ásamt
þeim Marx, Engels, Lenín og Maó
Stalín viður-
kenndur á ný
FYRIR skömmu voru stofnuð
Kommúnistasamtöldn marx-len-
ínistarnir. f yfirlýsingu stofn-
þings samtakanna segir m.a.:
„Kommúnistesamtökm m-1
byggja á vísindalega sósíal-
kamanuim, marxismaoum-lenin-
ismanium-hugsun Maós Tse tungs,
og hlutverk þeirra er að bygigja
upp miamdskan-leníniSkan flokk
á ídlandS, sem getur Jleitt öneiigia-
stéttina fram til siigiuns í stétta-
baráttunni með sósíailiísku bylt-
irtgiunni og byigigt ai'ræði öreig-
anna, sem er mfllistiig í stéttlaust
þjóðfélag kommúnismanis.“
í yfirlýsingumni se-gir enn-
— Landhelgin
Framhald a.f bls. 28
Aillþjóðadómstðfllmim í Haag eft-
áaifairandi állyktuin, er hún gerði
á fundi símiim í morgun:
ísienzka ríkisstjórnin móitmeel-
iir harðleiga bráðabirgðaúrs'k urði
Aliþjóðadómsltiólsins í mál'um
þeim sem Bnetair og Vesituir-Þjóð
verjair haifa höfðað á hendusr fs-
lendinguan. Hún flýsiir undrun
sdnni yfir þvi, að dómistóílllmn
atouúfi telja sér fært að kweðia upp
sfláfcan úrskurð á meðan hamn
toefur erm ekki tekið áikvörðun
urn kiigisögu sína i máiu>miTn, en
hietini hefiur frá upphafi og hvað
efitir annað verið eindregið mót-
m«;l t suf íslenzltau ríkiisat jóimfflmi,
er Oalur sanrkumiuilaigið við Breta
íremiuir, að samtökin bygigí á arfi
Kommúnistaflokks íslands, sem
stofnaður var 1930.
Talismenn samtakanna vilja
ekki greina firá fjöida þeirra sem
eru í samtökunuim. Þeir segjast
hins veigar vera andviigir út-
færslu liandhelginnar, enda sé
þar einnnigis um að ræða átök
mifli brezkra og Istenztora arð-
ræningja. Tailisimiennimír segjia
einniig, að sósíaflisminn í Sovét-
ríkjumuan hafi liðið undir lok, eft
ir að Stailin andaðist. Ennfremur
seigja þeir, að í fyrirmyndairríki
alræðis öreiganna verði ekkí
leyfðar andkommúnískar skoðan
ir af nokkru taigi.
ag Vestur-Þjóðverja etóki lengiur
í gildi, en á þvi saimitóoimiuilaigi er
miáishötfðuniiin byfgigð aif hádfiu
niefindm þjóða. Þá lýsir ísðeinzka
ríkisistjómiin fiurðu sinni yfiir
því, að AlþjóðadómisitóHlinn skufl
telja sig þasis umkicwniinn að
bjóða einis tóonar tóvótakerfi i
fMsveiðum við Isiband.
í'ftlienzJca rilkiisisttjóimin tefllur
þessi aifiskiptii af deilumiáld, siem
erun er á samniingasitigii ákafflieiga
óheppiieig oig tfl þess fiaflin að
torvelda samningia. En ísfljenzíka
rítoiissltjóriDÍn hefur aflltatf lýst
viija sin'uim til þess að iieysa þetta
deiLumál mieð bráðato i ngðasam-
toamntíteigi Var dómstiólnum um
það kunnugtf.
Eins og áður mótmællSr is-
Lenzka riltoitsBtjórnin ailri Döigsöigu
Aiþjóðladóniisitólsiilna í þessum
máiilum og muin ekki telja þenn-
an úrsikurð hans á neinn hábt
bindandi fiyrir sig.
Mum ríMisisitjónfln efitir sem áð-
ur fylgja fiast fram þelnri áltovörð
un að stækka fiskveiðilaindheigi
í 50 sjómilur, frá og með 1. sept-
emfoer n.tó., svo sem Alþingi Is-
Itendinga hefur einróma sam-
þytótót."
ÁLYKTUN
ALÞÝÐUFLOKKSINS
„Lamdhieilgiiisneifindin hélt fiund
í momgun og slkýrði ritoisstjóm-
in þar firá mótimiælaiorðsendiingu
siinni vegna únslkurðar Haaigdóm
stólsinis. Þinigffliolkltóur Allþýðu-
fllWkltosliinis héttlt fund uim málið síð
degiis i dag. Vair þingfloktouriinn
á eimu málá uim að mótmæla
bæri úrstouröi HaagdómisitóOisins.
Þimgfloktourinn tafldi sérsitatolega
ámæfli'svert, að dómisttófliinin slkyfldi
álcveða erfllenduim þjóðum tilitekið
veiðimaign á Isflandsmiðum. Enn-
flneimiur er það sfcoðun þingiflótóks
ins, að regliuigerðin um stfaskfcun
fliandlheiginnar eiigi að sjálfsögðu
að koma tfl fraimkvaamda, þrátt
fyrir úrsitouirð dómisiins.“
— Einvígið
Framhald af bls. 28
og kannski að Fischer hefði átt
að vinna, en um það er erfitt að
seigja núna.“
Harold Schonberg blaðamaður
New York Timies: „Spennandi
skák, en ef til vil‘1 of mikið af
mistötoum."
Jóhann Þórir Jónsson, ritstjóri
tímaritsins SKÁKAR: „Þetta var
tviisýn skák ag stoemmtiteg. Ef tii
viill getsur hún glætt vonir uim
átfnamthaMiandi baráttiu, þótt úr-
sflit þeissa einvigás virðist noktouð
ráðin."
Frank Brady, bandarískur
skákaérfræðingiur, kvað þetta
hafia verið bókað jaíntetfli.
„Manni finnisit jafnvél aið skák-
miemnimir hetfðu getað sfleppt því
að koma en lokið þeissu með milli
göngu annarra."
Dragoljub Janosevic, júgó-
silavniestour stórmieistari stagði að
í fyrstu hefði Spaisaky haft yfir-
höndina 1 skákinni, en siðan
varð Fiseher ofan á. „Fischier
missti kannski aí siigrinum, en
hann náði þó jaíntefili.“
Larry Evans, baindianistour stór-
meistari: „Spasslky hefiðli átt að
vinna. Þettia var tætonitegt atniði.
f 23. Leik opnaði hann bistoupum
Fischers greiða leið. En Spassky
varðiat vissiuitega vel, og Fischer
missti af sligrinum umdir lokin.
Ég hiefld að Spasisky hiafi nú sætt
sig við að tapa ednvítginra,
en leggi ailt kapp á að tapa með
sæmd.“
Það vakti notókna athygTi
mainna í sai Laugar dalshafl ar,
að Fischer tók snaríega í hönd
'Lothar Schmids yfirdómara a@
stoák loikinni áðtur en hann skund
aði af sviðinu. Þetta hetfur hann
aiMrei gert áð>ur, en Spassky hins
vetgar alltaf. Þá mátti sjá að sætt
ir virtust hatfa komizt á mffli
þeirria Schmids og Fred Cramers,
fiullltrúa Fischers, en að undan-
förnu hefiur verið grumnt á þvi
góða þeirna í millum, og Cramer
látið kvörtuniarbréfiuinum rigna
yfir Schmid eins og kunnuigt er,
og Schmid svarað í sömu mynt.
Nú f'óru hins vegar blið bros og
vinsamleg orð milli þeirra í and-
dyri halferinnar.
— 1000 tonn
Franihald af bls. 28
fyrir kolmummaveiðar, loðnu- og
síldveiðar. Reikmað er m>eð að
skipið kosti með öllum breyting-
um tæplega 100 milljónir króma.
Breytingamar verða hanmaðar í
Noregi en verkið verðnr boðið
út bæði þar og hér heima.
Síldarvinmislian hefur í hyggju
að selja skipin Börto og Birting,
en hvort akdp um sig er 350 lestir
að stærð. Þeiss má geta að Birt-
inigur toom í nótt er leið til Neo-
kaupstaðar með u<m 1100 kassa.
af síld frá Norðursjó og fer síld-
in í frystingu.
Stöðugt er unnið við að steypa nýja veginn í Mosfellssveitinnl,
en þessi mynd, sem Ijósmyndari Morgunhlaðsins, RrynjéKwr
Helgason tók í gær sýnir nýja og gamla veginn þar se«n «k-
brautirnar liggja saman. M öl og steypa, gamalt og nýtt