Morgunblaðið - 25.05.1973, Qupperneq 17

MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 25. MAÍ 1973
17
Velgjum Bretum undir u gg-
um, stofnum eyjabandalag
Samtal við Gunnar Gunnarsson
ÞEGAR fréttist um þá ákvörSun
Breta að senda brezka flotann inn
fyrir íslenzka fiskveiðilög-sögu, átti
ég tail við Gunnar Gunnarsson, skáld,
sem í ágúst sl. skrifaði grein um
landhelgiismálið í Morgunblaðið und-
ir nafninu: „Bolabragð undir yfir-
skini alþjóðaréttar“. í greininni segir
skáldið m.a.: „Hagsmunir Islands á
landgrunninu eru augljóslega hags-
munir mannkynisins í heild; mann-
kyns, sem að visu í voveiflegri
skammsýni hefur urið með ofveiði
hvert hafið af öðru, að ekki sé nefnd
eitrun fljóta og úthafs — annað, en
raunar ekki óskylt atriði. En hvað
ofveiði snertir og mengun er mál tll
komið að spyrna við fæti, sé það ekki
um seinan.“
x x
Helztu atriði samtalsins við Gunn-
ar Gunnarsson fara hór á eftir. Hann
sagði:
„Maður þoilir önn fyrir Bretonn
þessa stundina. Það eru skelfileg ör-
lög, að hinn frægi herskipafloti Henn
ar hátignar skuli enda sem varðseppi
sjóræningja á miðum dvengþjóðar,
sem aldrei hefur hvorki viljað né gert
Bretanum annað en gott. Eftir að
flotinn sigldi inn fyrir mörkin fyrra
laugardag verður hann aldrei sá sami.
Saga Breta og Islendiniga er ekki
fögur af Bretanna hálfu. Ætli þeir
láti sér nægja minna en drepa ein-
hvern Islending. Það hafa þeir reynt
nú. Og þeir hafa einnig reynt það
fyrr á minni ævi, a. m. k. tvisvar, í
annað skipti slapp Hannes Hafstein
naumlega úr klóm þeirra. Þá horfðu
Bretarnir á þrjá íslendinga drukkna.
Auk þess hafa þeir rænt islenzkum
varðskipsmönnum, oftar en einu
sinni.
Okkar þáttur er hins vegar sá, að
við höfum lagt okkur alla fram um
að bjarga brezkum sjómönnum úr
sjávarháska. Stundum hafa þeir, sem
þar hafa lagt l'íf og heilsu í hættu,
fengið eitthvert þakkarskjal, en a.
m. k. einn þeirra mun nú ski'la sínu
aftur.
Jafnvel sonur minn, Olfur, læknir
á ísafiirði (tengdasonur hahis er lækn-
ir í brezka flotanium) bjargaði
lífi eina mannsins, sem komst
af, þegar breZkur togari sökk
í fárviðri á ísafjarðardjúpi í hitteð-
fyrra. Skipbrotsmaðurinn, Harry
Eddom að nafni, er nú einn frekasti
landhelgisbrjóturinn, það eru þakk-
irnar. Annar maður var syni minum
færður nýlega, svo dauðvona að Bret
ar tilkynntu konu hans, að hann væri
látinn. Þegar ég hringdi til sonar
míns u-m kvöldið og spurði, hvort
maðurinn væri allur, svaraði hann:
„Hann situr hérna upp við dogg og
er að reykja sígarettu.“ Nokkru síð-
ar sendi hann „hinn látna" alheilan
heim til fjölskyldunnar í Bretlandi.
x x
Það góða sem gerzt hefur,“ hélt
Gunnar Gunnarsson áfram, „er þetta:
að brezkum herflugvélum hefur loks-
ins verið neitað um að lenda hér á
landi og íislenzki sendiherrann í Lon-
don hefur verið kallaður heiim. Von-
andi verður hann ekki sendur út aft-
ur, fyrr en herskipin og veiðiflotiinn
eru farin út fyrir fiskveiðilandhelg-
ina og samið hefur verið eða sigur
unninn — og semja er ekki hægt,
meðan herskip og veiðiþjófar eru inn
a-n landhelgi.
Ástæða væri til að hugleiða, hvaða
þörf er á að hafa brezkan sendi-
herra hér. Ég minnist þess þegar
lafði Tweedsmuir hafði blaðamanna-
fur.d eftir síðuistu samningaumleitan
ir í Reykjavík og hún var spurð um
árásartilrauniir Breta, sem reyndu að
sigla islenzk varðskip niður, þá greip
brezki sendiherrann hér á liandi fram
í fyrir ráðherranum og sagði: „Það
er ósatt“ — og lafðin lét sig hafa
það að endurtaka skreytnina.
x x
Annars eigum við sem betur fer
einnig ágæta vini méðal Englendinga
og þeir eru fleiri í Bretlandi en marg
an grunar, sem eru okkur algjörlega
sammála. Nú er svo komið, að menn
með vit í kolli hafa séð að fslending-
ar hafa sigrað, eiras og blaðamenn
Times, Speetator og Observer. En
það skelíilega hefur gerzt, að stjórn
in, sem vafalauist vill betur, hefur lát
ið kúgast af einkahagsmunum, þ. e.
atkvæðatölum. Jafnveil stjórnarand-
stæðingar í Verkamannaflökknum
fylgja henni að málum — Verka-
mannaflokkurinn verður einnig að
taka tUiit til atkvæðafjöldans. Þetta
er kallað „vestrænt lýðræði"!
x x
Þegar ég frétti að brezki fiotinn
væri kominn, varð mér hugsað til
Guðmundar Frið j önssonar, skálds,
og ljóðs eftir hann, sem margir kann
aist við og mér er ógieymanlegt frá
þvi ég las það um ferminigu. Þar kall
ar hann Bretonn —
„níðiniginn sem Búa bítur,
Búddha lýð til heljar sveltir,
hundingjann, sem hausi veltir,
hvar sem bráð á jörðu Jítur?“
Við Islendingar megum vera for-
sjóninni þakklátir fyrir að við enduð-
uim ekki undir verndarvæng Bretans.
Væri Bretinn ekki búinn að langkúga
og mergsjúga ibúa Hjaltlands, Orkn-
eyja og Suðureyja, mundu þeir nú
standa með ökkur sem einn maður.
Og við væirum áreiðanlega ekki sú
þjóð, sem við erum í diag, ef við hefð
um verið í flokki- þesisara frænda okk
ar. En nú er eiitt: við höfum norrænt
félag, sem er að viissu leyti dáffitil
fordild, því að það hefur sýnt sig í
landhelgisdeil'unni að skilningur Norð
urlanda hefur ékki verið ýikjamikill
— en veil mætti nú hugisa sér að
velgja Bretum undir uggum með þvi
að mynda eyjasamfélag ásamt þeim
eylöndum sem ég nefndi og eiiga með
okkur sameiginileg hagsmunamál,
auk Skota, íra og kannski Færeyinga.
Gunnar Gunnarsson.
Nú er mál til komið að mynda slíikt
eyjafélag, setja sig i samband við
þá frændur okkar sem enn lifa í þess
um löndum, sýna þeim fram á að
við einir berjumst þessari baráttu
við Bretonn — fyrir þá, Bretann sjálf
an og allt mannkyn.
Þetta væri a. m. k. athugandi. Bret
inn er enn við sama heygarðshornið
og þegar Guðmundur Friðjónsson
orti siitt eftirminnilega Ijóð. Þegar
varðiákipin urðu öll að sinúa sér að
Vestmannaeyjum vegna þess hri'ka-
lega áfails, sem eldgosið í Heimaey
hafði i för með sér, var ég að vona
að veiðiflotinn breZki héldi út úr fisk-
veiðilögsögunni. Bn þá notuðu Bret-
arniir tækifærið til að fiska upp i
landsteina.
x x
Athyglisvert er,“ sagði Gunnar
Gunnarsson að lokum, „að það skuli
geta gerzt, að eitt af aðiildarríkjum
Atlantshafsbandalagsiins ræðist svo
hrottalega á annan aðila imnan bæida
lagsins án þess að önnur riki pess
hafi svo mikið sem reynt að koma vit
inu fyrir áiráisaraðilann, eftir þvi sem
okkur er kuimnugt. Vonandi ber At-
lantshafsbandalagið gæfu til að koma
vitinu fyrir Bretann, þótt það sé ekki
á allra færi úr þvi sem komið er. Og
auðviteð er sjálfsagður hlutur að
kæra Breto fyrir Atiantshafsbanda-
lagimu og Öryggiisráðinu.“ M.

1
llfilfM:
* , ' I
Élll
■

Ipll' *W< SEIhI
ljósmyndari Mbl. Kristinn Benediktsson.