Alþýðublaðið - 18.04.1931, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 18.04.1931, Blaðsíða 1
pýðubla 1931. Fyrra blað. Laugardaginn 18. apríl. 89. tölubiaö. Barist til beggja handa. „Jafnadwmenn mutiu aldrei láta hlut sinn fyr- ir neinum, / — peirra er alt ao vinna, hinna er öllu ao tapa — eða ad öðmm kosti ad slást í hópinn." Alþýðubraðið, 2. jan. 1928. • í þeim deiluin, sem nú eru tiáÖar um; land alt út af stjórn- ar-ráni Tryggva ÞórhalIssQnar, verður alþýða manna, félagar Al- þýðuflokksins, að 'muna vel mál- in, sem barist er um, Þegar Alþýöusamband íslands var stofnað fyrir 16 árum, krafð- ist það þegar breytingar á kjör- dœmaskipuninni. Eins og þá var og er enn var það ekki fólkið, sem landið byggir, sem réðí vali þingfulltrúa, heldur í raun og veru, og miklu fremur, sýslutak- mörkin dg lega landssvæðanna. Er þa'ð gott dæmi að taka til skýringar,, að 1 Austur-Skáftfell- tagur vegur upp á móti 5 Reyk- víkingum á kosmngarréttarsvið- inu. í öll þessi 16 ár befir Al- þýðuflokkurinn barist fyrir þess.- lari kröfu sleitulaust af því, að hann' er sannasti og róttækasti lýðræðisflokkurinn. Eftir að hann fékk fulltrúa kosna á alþing báru þeir þessa ,kröfu fram, og um hana hefir'¦ verið skrifað í blöð flokksins hva'ð eftir annað. Bæði íhöldin, bæði stóra íhaldið og litia íhaldið, hafa lagst fast á imóti þessari kröfu, og hafa þau •ekkert sparað til að níða Al- þýðuflokkinn fyrir hana. Bæði Tíminn, Vörður og Mgbl. hafa ritáð greinir gegn bfeytingum á kjördæmaskipuninni, að undan- teknu einu skifti, er Kristján Al- bertsson, ritstjóri Var'ðar, birti þá skoðun sína í blaðinu, að haim . áliti kjördæmaskipunina i rang- Játa, en þá reis upp miðstjórn íhaldsflokksins, sú hin sama, er nú situr, og lýsti því yfir, að þetta" væri á'ð eins einkaskoðuri ristjórans, íhaldsflokkurinn ætti þar enga hlutdeild ög bæri því enga ábyrg'ð á orðum Kristjáns. — En nú er Ihaldsflokkurinn orð- irin fylgjandi breytingunni — og kemur þáð ekkert málinu við .jtneð hverjum hætti það hefir Málin, sem barist er um í fieim bardaga, er ná geysar, em prjú stefnuskráratridi jafnaðarmanna: 21 árs kjörgengi og kosningarréttur, afnám réttindamissis og breytingar á kiördœmaskipuninni. Fylktu pér fast. um stefnuskrá pína, islenzk aipý&al orðið. Framsóknarflokkurinn er aftur á móti hatrammur andstæð- ingur nokkurra breytinga *til rýmkunar á kjördæmaskipuninni og þar með á lýðræðinu, og hafa atburðir síðustu daga sýnt það. Ástæðan fyrir því er sú, að Framsóknarflokkurinn lapar á endurbótum á þessu sviði. Frá upphafi hefir það verið á stefnuskrá Alþýðusambands Is- lands,' að afnumið skyldi úr stjórnarskránni þa'ð hróplega ranglæti, að menn væru sviftir almennum mannréttindum fyrir þær sakir einar, að þeir væru fátækir, og hefðu þurft að leita til samfélags meðbræöra sinna um 'hjálp i erfiðri lífsbaráttunni. Allir þekkja baráttusögu 'þess- arar kröfu, Undanfarin 12 ár hef- ir um fáar kröfur alþýðunnar verið deilt eins og þéssa. Hafa íhaldsblöðin jafnvel notað þetta mál sem kosninga-„bombu" á Al* þýðuflokkinn. Og fyrir 1—2 árum stó'ð í aðalmálgagni þess; að Al- 'þýðuflokkurinn vildi gera landið að letingja- og slæpingja-landi, því aö þegar búið væri að af- nema mannréttindamissinn vegna sveitarþágu, 'þá hættu allir að nenna að vinna og færu að slæp- ast. Á líkan hátt hefir Tíminn teki'ð í strenginn. Jafnaðarrnenn hafa staðið einir uppi, barist til beggja hánda og reynt að „verzla" málinu í gegnum þing- ið, en ekki tekist — þar til á þessu þingi, seni nú er mest urn deilt. — Nú er íhaldið orðið med málinu, og það kemur ekki held- ur málinu við núna, hvers vegna það er nú með því, en þáð gladdi jafnaðarmenn og þeir hugðust því að hamra járnið meðan það væri heitt. Breyting um þetta atriði við stjórnar- skrána er borin fram í efri deild, jafnaðarmenn greiða tillögu sinni auðvitað átkvæði bg íhaldsmenn- irnir, en Jónas Jónsson og Guð- mimdur í Ási á móti. Þeir vildu halda áfram að brenna afbrota- inánnsstimpilinn á^ enni fátækra manna. 21 árs kjörgengi og, kosningar- réttur hefir frá öndverðu verið stefnuskTáratriði Alþýbusam- bands íslands. Er þáð og krafa um rýmkun á lýðræðinu, eins og báðar þær kröfur, sem að framan getur. Baráttan fyrir þessari réttlætiskröfu unga fólks- ins hefir og verið afar-hörð. Blöð andstæðingaflokka alþýðunnar hafa' hundelt þ^ menn i alþýðu- samtökunum, er hafa borið hana fram., og um hana hefir verið deilt mjög á alþingi. Jón Bald- vinssori bar kröfuna fyrst fram í neðri deiid alþingis. árið 1921 — fyrsta þingið, er hann sat. Tillaga hans í málinu var stein- drepin af sameinuðum íhöiduni Síðan hefir krafan verið marg- borin fram og síðast á þinginu 1928 var krafan drepin með í- haldsatkvæðum og atkvæðum „ráðherranna" beggja, Jónasar og • ' Einars. En á næsta þingi tókst Íafnaðarmönnum að „verzla" málinu í gegn, þannig, að 21 árs fcosningarréttur og kjörgengi kæmist á i sveita- og bæjar- stjórnar-kosningumL Þetta var stórt spor og vakti gleði meðal unga fólksins í landinU. En stærsta sporið var óstigið, 'og pað átti að stíga á þingi því, sem , nú er nýrofið. Rikisstjórn bar málið fram, virtist tryggara áð hún gerði það til að reyna með því að binda ósjálfstæ'ða og afturhaldssama flokksmenn henn- ar. ''— Virtist málið vera trygt, því að kunnugt var orðið að í- haldsmenn 'voru málinu fylgjandi, og kemur það þessu ekkert við í svipinn, með hvaða hætti snún- ingur beggja flokkanna í þessu máli hefir orðið. — En áður en málið kemur til fullnaðarúrskurð- ar rýfur Framsóknarstjórnin þingið. Og í þessu felst kjarni þeirrar barátrú, sem, nú er háð. Baráttan stendur urn eitt, en þó þrent: Meira lýðræðl: Þrjár stefnuskráfkröfur Alpýðu- flokksiiís. Baráttan stendur um breyting- arnar á kjördæmaskipuninni. Baráttan stendur um 21 árs kosningarréttinn og kjörgengið. Baráttan stendur' um afnám mannréttindamissisákvæðisins, er setur kolsvartan blett á stjórn- arskrána. Jafnaðarmenn — verkamenn, verkakonur og, sjómenn — hafa alt af, síðan þessi stétt vinnandi manna fór ,að faka sjálfstæðan þátt í stjórn!mál,um, barist drengi- lega fyrir þessum kröfum og loksins eftir eins og hálfs ára-. tugs baráttu alþýðunnar, sem megnað befir að vekja réttlætis- kend meiri hlutaþjóðarinnar, læt- w stóra íhaldio undan síga, ~~ en Utlaríhaldið ekki. Framsóknar-flokkurinn frarndi valdaránið, sem hann er nú að flýja frá — til þess. að varna því, að þessar réttlætiskröfur al- þýðunnar næðu fram að ganga. Það var vitanlegt, að þær hefði verið samþyktar á þessu þtagi, og þá fðru fram kosn- ingar í sumar án þess að þær hefðu verið virkar, vegna þéss, að þær hafa í för með sér breyt- ingar á stjórnarskránni. Á næsta þingi, næsta vetur, hefðu þær .verið samþyktar öðru sinni (sér- staklega hef'ði það þó verið'full- víst hefði hvorugur íhaldsflokk- anna komist í hreinan meiri hluta) ogþá voru þær orðnar fullvirkar. Þá áttu kosningar aft- ur að fara fram um vorið eða sumarið 1932 -— og þá hefðu allir 21 árs gaanlir menn haft kjör- gengi og kosmngaírétt, enginn taaður verið sviftur kosningar- rétti og kosnihgar farið fram í stóram kjördæmum og flokkamir fengið fuiltrúa á þingi samkvæmt atkvæðatölum sínum hlutfalls- lega. Þá hefði atkvæðatala jafn- aðarmanna á þingi að minsta kosti tvöfaldast, tala stóra íhalds- ins hækkað eitthvað svo lítið, en Framsóltnarfulltrúum fælíkað nið- ur í 14—15 (hafa 19). Miðaö við kosningarnar 1927. Þetta sá afturhald Framsókn- arflokksins og þvi framdi það stjórnarskrárbrotið. Aðstaða jafnaðarmanna á þingi imeðari þeir eru svoria fásr, ér éú, að gera bandalag um velferðar- imál alþýðu yið flokkana til skiftis: Annað geta þeir ekki. Framsóknarflokkurinn neitaði öllu. Hann'neitaði að veita fé til bygginga á verkamannabústöð- um. Hann stöðvaði allar verkleg- ar framkvæmdtr og gerir því svart fram undan fyrir fátæka al- þýðumenn. Hann þrýstir niður launum starfsmanna hins opin- bera og 'sigar lögreglunni á verkakonur, er þær berjast fyrix því að fá sultarkjör sín hjá Sam- bandi íslenzkra samvinnufélaga bætt. Hann lokar veðdeildinni og varnar með því að nokkur at- vinna verði hér i sumar. Hann snýst öfugur við Sogsvirkjuninni, sfeiri er eitt mesta velferðarmál

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.