Morgunblaðið - 06.07.1980, Blaðsíða 15

MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 6. JÚLÍ1980
15
Úr vinnslusal fiskverk-
smiðju Coldwaters í Ever-
ett við Boston. í forgrunni
stendur Paul Regan for-
stöðumaður gæðaeftirlits
verksmiöjunnar.
fiski, virðist Sjávarafurðadeild
Sambands íslenskra samvinnufé-
laga standa verr að vígi en Sölu-
miðstöð hraðfrystihúsanna, þegar
litið er til birgða af frystum
þorskflökum. En söluaðilar beggja
þessara framleiðenda í Bandaríkj-
unum leggja á það höfuðáherslu að
lækka ekki verðið á þorskflökunum
og draga fremur úr framleiðslu
þeirra á þessum þrengingartímum.
Samkeppni
við Kanada
Ógjörningur er um það að segja, hve
lengi Kanadamenn halda út í
samkeppninni um þorskflökin.
Auðvitað er það freistandi fyrir
kaupandann að fá vöruna 45 sent-
um ódýrari frá Kanada en íslandi.
Ymsar ástæður eru fyrir því, að
Kanadamenn geta boðið svo lágt
verð, en líklega vegur þyngst, að
stjórnvöldum í Kanada er mikið í
mun að efla atvinnulíf í sjávarhér-
uðunum við austurströndina og
hafa í því skyni stutt aukna útgerð
með ráðum og dáð. Fiskveiðar eru
ekki forsenda efnahagsstarfsem-
innar í Kanada, eins og hér á landi,
og þess vegna er úr sameiginlegum
sjóði unnt að styrkja þær, ef á þarf
að halda. Islendingar hafa aldrei
haft sömu áhyggjur af beinni
samkeppni við Kanadamenn á
Bandaríkjamarkaði og nú.
Á vegum stjórnvalda þeirra þjóða,
sem stunda fiskveiðar í Norður-
Atlantshafi hefur verið nokkur
samvinna, meðal annars um kynn-
ingu á fiski á Bandaríkjamarkaði.
Hafa samtökin, sem skammstöfuð
eru NASA, meðal annars staðið
fyrir sameiginlegum auglýsingum
á Bandaríkjamarkaði. Hefur af
opinberri hálfu hér á landi verið
greidd nokkur fjárhæð árlega til
að standa straum af þessum sam-
eiginlegu auglýsingum. Rökin fyrir
þátttöku í samstarfinu hafa verið
þau, að það kæmi öllum til góða að
auka sölu sjávarafurða. Menn
hljóta að velta því fyrir sér, hvort
forsendur fyrir slíku samstarfi við
Kanadamenn eru ekki brostnar,
þegar þeir eru beinlínis komnir í
verðstríð við íslensku þorskflökin,
sem meðal annars er unnt að halda
í háu verði, með vísan til þess, að
þau séu í besta gæðaflokki. Stjórn-
endur Coldwaters í Bandaríkjun-
um hafa alltaf verið andvígir
þessari samvinnu.
Kanadamenn hafa setið svo að segja
einir að sölu frysts karfa á Banda-
ríkjamarkaði og einnig verið nær
einráðir við sölu á frystum ufsa.
Með auknum þorskveiðitakmörk-
unum hér á landi, hefur sóknin í
karfa og ufsa aukist. Sölustarfsemi
í kringum þessar fisktegundir hef-
ur einnig stóraukist í Bandaríkjun-
um á vegum íslendinga. Hún hefur
leitt til þess, að hlutdeild íslend-
inga í sölu frysts karfa hefur
aukist úr 1% fyrir; 5 árum í um
20% nú. I slíkri samkeppni er
eðlilegt að verð á söluvörunni sé
lágt, en þó hafa Kanadamenn
ávallt verið með ívið lægra verð en
íslensku seljendurnir.
Markaðsöflun
Greinilegt er, að Bandaríkjamarkað-
ur er mjög viðkvæmur um þessar
mundir og lítið má út af bregða á
næstu mánuðum, svo að ekki fari
allt á verri veg. En ef að líkum
lætur verður bandarískt efna-
hagslíf ekki mjög lengi í þessum
öldudal og vona verður, að mönn-
um takist að hafa úthald og standi
vel að vígi, þegar aftur réttir við.
Væri aðeins nauðsynlegt í því
sambandi að taka mið af markaðn-
um, mætti þreyja þorrann og
góuna með minni átökum en í raun
eru nauðsynleg vegna þess hvernig
komið er fyrir íslensku efnahags-
lífi og íslensku hraðfrysti-
húsunum.
Draga verður mjög í efa, að rétt-
mætt sé hjá ríkisstjórninni áð
leggja jafn mikla áherslu á nauð-
syn þess, að aflað sé nýrra mark-
aða eins og hún hefur gert. Þessi
áhersla virðist ekki síst stafa af
viðleitni til að beina athyglinni frá
heimatilbúnum vanda, sem hún
ræður alls ekki við. Óskynsamleg
fiskveiðistefna og stjórnleysi í
efnahagsmálum eru undirrót
vandans og bæði eru þessi atriði
viðfangsefni ríkisstjórnarinnar.
Þegar betur er að gáð, er samræmi
á milli fiskmarkaðanna í Banda-
ríkjunum og Vestur-Evrópu, að
minnsta kosti að því er frystan fisk
varðar. Það er ekki lengri sigling
frá austurströnd Norður-Ameríku
til Evrópu en frá íslandi til
Bandaríkjanna. Og þess vegna eru
fiskseljendur á Bandaríkjamark-
aði jafnan með hugann við Evr-
ópumarkað, ef þrengist að í Banda-
ríkjunum og flytja söluvöru sína
þangað sé það hagkvæmt. Hins
vegar er auðvelt að gera sér, í
hugarlund, að mikil umsvif Islend-
inga á Bandaríkjamarkaði hafi
gert þá áhugaminni um markaðs-
öflun í Vestur-Evrópu. Frumskyld-
an hlýtur að vera að sjá Banda-
ríkjamarkaði fyrir nægu hráefni,
og auðvitað er æskilegt, að sveigj-
anleiki sé svo mikill að jafnskjótt
og þrengist um í Bandaríkjunum
séu aðrar söluleiðir opnar. En á
fæstum sviðum ná menn slíkri
óskastöðu og eitt er víst, að síst af
öllu er við því að búast, að hún
náist fyrir íhlutun ríkisvaldsins.
Virðist manni nær að stjórnmála-
mennirnir sinni því, sem á þeirra
verksviði er og allt er í óreiðu, en
láti sérhæfða söluaðila um að
finna kaupendur.
Gæðin ofar öllu
íslensku þorskflökin halda velli í
samkeppninni á meðan þau eru
betri að gæðum en það, sem
keppninautarnir bjóða. í Banda-
ríkjunum, eins og raunar annars
staðar, en þó hvergi frekar en þar,
eru gerðar gífurlegar kröfur um
gæði. Fiskbein eða ormur geta
valdið ómældu tjóni og spillt á
skammri stundu því góða orði, sem
fer af íslenskri framleiðslu.
Greinilegt er, að menn hafa af því
vaxandi áhyggjur, að gæðum ís-
lensku framleiðslunnar sé að
hraka. Einkum á þetta við um
þorskblokkina, sem iitið hefur ver-
ið á sem einskonar aukaafurð til
þessa í frystihúsunum. Ógjörning-
ur er að segja fyrir um það, hvað
kynni að gerast á bandaríska
markaðnum, ef meiriháttar slys
yrði vegna lélegra gæða.
Margar ástæður eru fyrir því, að
gæðin kunni að minnka. Mikill afli
veldur auknu álagi í frystihúsun-
um. Menn freistast til að geyma
fiskinn of lengi, þar til þeir taka
hann til vinnslu. Enginn vafi er á
því, að bónuskerfið leiðir til þess
að meira er lagt upp úr magni en
gæðum hjá þeim, sem vinna að því
að hreinsa og snyrta fiskinn. Vél-
ar, sem notaðar eru til roðflett-
ingar eða flökunar, skila vörunni
ekki nægilega góðri. Tilhneiging er
til að auka nýtingu frystihúsanna
með því að frysta meira af fiskin-
um en góðu hófi gegnir. Og þessari
upptalningu verður ekki lokið án
þess að minnast á selinn umhverfis
landið, en honum hefur fjölgað
mjög undanfarin ár. Af selnum
leiðir, að ormar aukast í fiski.
Röskun við
minnsta samdrátt
Þótt nokkuð hafi harnað á dalnum
við sölu á frystum fiski í Banda-
ríkjunum í biii er ástæðulaust að
örvænta vegna þess. Miklu meiri
ástæða er til að hafa áhyggjur af
því, ef íslensk efnahagsstarfsemi
riðlast strax við minnsta samdrátt
frá því sem best hefur verið eins og
á síðasta ári. Undirrót meinsins er
hér á landi en ekki í Bandaríkjun-
um eða annars staðar, þar sem
unnið er að sölu íslenskra afurða í
harðri samkeppni. Sé af raunsæi
tekist á við efnahagsvandann, um
leið og framfylgt er ströngustu
kröfum um gæði íslenska fisksins,
er engin hætta á því, að ekki sé
unnt að selja allan þann fisk, sem
á land berst um langa framtíð.
Björn Bjarnason
LZ
Sönn ást, hiö hugljúfa ástarlag
sem Björgvin Halldórsson syng-
ur í kvikmyndinni Óöal feðranna,
er nú komiö út á lítilli þriggja laga
hljómplötu. Á bakhliö plötunnar
eru tvö „instrumental“ lög,
Sveitastef og Reykjavíkurstef.
Sönn ást, lagið sem situr í
hugum allra sem séö hafa hina
stórgóöu kvikmynd Óöal feör-
anna, fæst nú í hljómplötuversl-
unum um land allt.
Tryggöu þér eintak strax
á morgun.
staiAorhf
Heidsöludreifing
Símar
85055 og 85742.