Morgunblaðið - 14.04.1989, Blaðsíða 8

8 B
, MORGUNBLAÐIÐ PÖSTUDAGUR'Wí APRÍL>1989
Heymartæki og gen/ieyra
fest með títan-skrúfum
LÆKNAR á háls-, nef- og eyrnadeild Borgarspítalans eru nú að taka upp nýja aðferð sem
þróuð hefur verið í Svíþjóð við að festa heyrnartæki á sjúklinga sem þurfa á þeim að halda.
Felst aðferðin í því að sérstakar skrúfur eru festar í höfuðkúpuna og á þær eru heyrnartæk-
in sfðan fest. Þessa aðferð má einnig nota til að festa gervieyru, gerviaugu og gervitennur
en það er sænski læknirinn Anders Tjellström, dósent, sem hefur þróað hana og kynnt í
nokkrum löndum, nú síðast á íslandi. Hann starfar við háls-, nef- og eyrnadeild Sahlgrenska
sjúkrahússins í Gautaborg.
r. Stefán Skaftason yfirlæknir
háls-, nef- og eyrnadeildar Borg-
arspítalans kvaðst hafa kynnst
aðferð Tjellströms á námskeiði hjá
honum síðastliðið sumar og í fram-
haldi af því var Tjellström fenginn
til íslands til að kenna aðferðina
íslenskum háls-, nef- og eyrna-
læknum. Tjellström dvaldi hér í
nokkra daga ásamt hjúkrunarfræð-
ingi sem aðstoðar hann við að-
gerðirnar og eini kostnaður Borg-
arspítalans við þetta námskeið var
ferða- og dvalarkostnaður þeirra.
Þau kenndu og þjálfuðu lækna en
gert er ráð fyrir góðri samvinnu
og sérfræðinga Heyrnar- og tal-
meinastöðvar fslands og lækna á
háls-, nef- og eyrnadeild Borg-
arspítalans. Stefán sagðist viss
um að þessi aðferð ætti eftir að
koma mörgum íslenskum sjúkling-
Skrúfan komin á sinn stað.
um til góða.
Sérhannaður tækjabúnaður fyrir
aðgerðirnar var keyptur og gefinn
og að auki veitti tryggingaráð
styrk.
Blaðamaður fylgdist með einni
aðgerð Tjellströms á Borgaspíta-
lanum þar sem hann skrúfaði
títan-skrúfu í höfuðbein sjúklings
rétt aftan við eyrað en á skrúfuna
verður síðar fest heyrnartæki. Að-
ferð Tjellströms er í stuttu máli
þessi:
Húðinni er flett frá á litlu svæði
(álíka stóru og tíukróna peningur)
aftan við eyrað og síðan borað inn
í höfuðbeinið með sérstökum bor
sem líkist bor tannlæknis. Síðan
er gerður skrúfugangur í holunni
og títan-skrúfap fest. Til þess er
einnig notaður bor, mjög hæg-
gengur tannlæknabor. Að lokum
er hert að með litlum skrúflykli.
Skrúfan gengur 3,5 til 4 mm inn í
höfuðbeinið og er skrúfugangurinn
3,45 mm í þvermál. Skurðsárið er
síðan saumað og fyrri hluta að-
gerðarinnar er þar með lokið.
Sjúklingur er aðeins deyfður á
skurðstað og honum gefið róandi
lyf í æð, kæruleysissprauta. Þá er
beðið í þrjá mánuði meðan skrúfan
festist fullkomlega og að þeim tíma
liðnum er aftur skorið niður á
skrúfuna og í hana fest heyrnar-
tæki. Með þessu fæst miklu betri
festing fyrir heyrnartækið heldur
en þegar það er hengt á eyrað eða
fest við gleraugu. Heyrnartæki
sem er fest þannig með aðferð
Tjellströms ertir húðina síður en
fyrri aðferðir og í flestum tilvikum
er hægt að hylja það að mestu
með hári sjúklings. Tjellström seg-
ist hafa gert þessa aðgerð á sjúkl-
ingum á aldrinum frá þriggja ára
til áttræðs.
Eyru, augu og tennur
Anders Tjellström sagðist hafa
Frá vinstri: Sænski læknirinn Anders Tjellström, Friðrik Guðbrands-
son læknir, Hannele Anderson hjúkrunarfræðingur og dr. Stefán
Skaftason yfirlæknir.
tekið upp þessa aðferð árið 1977
og þróað hana síðan. Rannsóknir
höfðu leitt í Ijós að málmurinn títan
er heppilegur þegar festa þarf
aðskotahluti eða gervihluti við
mannslíkamann. Tjellström segir
að árið 1979 hafi hann farið að
nota þessa aðferð til að skrúfa
gervieyra á sjúklinga. Erfitt hefur
verið til þessa að hjálpa sjúklingum
sem misst hafa ytra eyrað vegna
sjúkdóma eða slysa og vandamálið
einkum bundið við að festa eyrað.
Má segja að þessi aðferð taki við
þegar ekki er hægt að leysa vanda
sjúklinga á annan hátt. Með því
að festa sérstaka slá eða stöng
við höfuðbeinin kringum eyrað
með tveimurtil þremurtítan-skrúf-
um er næsta auðvelt að smella
gervieyranu á slána. í eyrað sjálft
er notað silikon og það mótað og
smíðað eftir hinu eyra sjúklingsins
og reynt að hafa það sem eðlileg-
ast. Eru því t.d. rauðir þræðir lagð-
ir í eyrað sem líkjast æðum þess.
Kosturinn við eyra af þessu tagi
er síðan auðvitað sá að mönnum
verður ekki kalt á því! Ef svo ótrú-
lega vildi til mætti bara stinga því
í vasann!
Þá er einnig hægt að festa
gerviaugu í sjúklinga með þessum
hætti, þ.e. þegar ekki nægir að fá
venjulegt gerviauga heldur ef líka
vantar nánasta umhverfi þess hafi
það skemmst vegna slyss eða
sjúkdóms. Eru skrúfurnar, þrjár til
fjórar, þá festar við augnbeinin og
augað fest við þær. Anders Tjells-
tröm segir að menn hafi nú náð
mikilli leikni við að smiða slík ger-
viaugu og eyru og þau séu mjög
•lík hinum upprunalegu líkamshlut-
um.
Enn má nefna að festa má þess-
ar títan-skrúfur í kjálka eða tann-
bein og festa við þær brýr eða
krónur og við ýmsar stærri aðgerð-
ir vegna áverka á tönnum eða
kjálkum og segir Stefán Skaftason
að þá komi tannlæknar Borgarspít-
alans til skjalanna en þeir hafa
einnig aflað sér þekkingar á þessu
sviði. Fjöldi slíkra aðgerða hefur
þegar verið gerður víða um heim
m.a. í Bandaríkjunum.
Sjúklingur getur sjálfur í þessum
tilvikum tekið af sér og fest á ný
heyrnartækið, gerviaugað og
gervieyrað enda er það nauðsyn-
legt vegna hreinlætis. Einu sinni
til tvisvar á ári þarf síðan að
hreinsa sjálfar skrúfurnar eða
kringum þær og er það yfirleitt
gert á spítala eða heilsugæslu-
stöð.
jt
LINDA PÉTURSDÓTTIR
Kynnti ullarvörur á stærstu
fatasýningu heims
*
I marsmánuði var haldin stærsta
fatasýning heims í Dusseldorf
og þar kynnti alheimsfegurðar-
drottningin okkar Linda Péturs-
dóttir ullarvörur fyrir Álafoss.
Þátttaka hennar í sýningunni
vakti athygli fjölmiðla og birtust
myndir af henni í blöðum og voru
tekin viðtöl við hana í sjónvarpi.
Vinnudagurinn var langur,
sextán til sautján klukkustundir
en að sögn viðstaddra tók Linda
þéttskipaðri dagskrá með jafnað-
argeði. Meðal þess sem kom í
hennar hlut að gera á sýningunni
var að afhenda fyrstu „European
Fashion Diamond“-hönnunar-
verðlaunin til þriggja aðila. Að
þessu sinni voru það þeir Wolf-
gang Ley eigandi fyrirtækisins
Escada, hr. Steilmann sem vann
lengi með Karl Lagerfeld og ítalski
hönnuðurinn Revetti sem hrepptu
verðlaunin.
Hr. Páll Ásgeir Tryggvason sendi-
herra íslands í Vestur- Þýskalandi
heilsar upp á Lindu Pétursdóttur