Alþýðublaðið - 26.10.1920, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 26.10.1920, Blaðsíða 1
O-efiÖ út aí AwlþýOiAflokkxiiiixi:. 1920 Þriðjudaginn 26. október. 246. tölnbl. I Meiinp og bjltinp. Vgndræöamál Sigurd Ibsens. Eftir Eugene Olaussen. (Frh.). Þegar Ibsen hefir fallist á rétt- ^öæti þess, að handavinnumenn tru óánægðir með núverandi þjóð- íélagsmisrétti, segir hann: • „Þetta þjóðfélagsskipulag er ó- ^ a-éttlátf, hjá því verður ekki kora- ist að viðurkenna það. Og það ttiundi skilyrðislaust vera ótækt, «f það eingöngu væri undir rétt- Jætinu komið. En það er eiít afc- *iði, sem vegur á móti tillitinu til íéttlætisins, nefniiega tillitið til öienningarinnar, og þegar velja á ¦öúlli þessa tvens, þá kemur að t>ví sem eg kalia þjóðfélagsleg ^andræði." Hér er þá komið að kjarna ttiálsins Ibsen heldur fram þeim söguskilningi, að þrælahaldið, léns- öerralifnaðurinn og daglaunavinna ^uðvaldsfyrirkomulagsins hafi ver- ið nauðsynlegt af tilliti til tnenn- iagarinnar. Veldi menningarinnar grundvallist á öborgaðri vinnu og týóðféSagsmeinum. Fjöldinn verði ^ð viana við sult og seyru, ófrelsi °g berjast vonlausri baráttu, til ¦íþess að örfáir menn geti helgað •sig listum og fógrum störfum vís- *ndanna. — Gott og vel, eg er 3?ví sammála að menningin eigi rót sína að rekja til gróðahs af vinnunni, sem tekinn hefir verið frá handa- og andans verkamönn- '^nj. Ea maður verður líka að 3»æta þess, að það er aðeins lítill ¦hluti af gróðanum. Hversu mikill ftUiti' er ekki étinn upp og sóað a^ hinum drotnandi stéttum, sem e»>gan skerf leggja til raenningar- iftnar? Ög hvernig hefir ekki farið fyr- *r þeim ríkjum, sem bygðu ham- ln6ju sína og menningu sína á vesaldómi, sulti, úttaugun, tárum 4Í>& örvæntingu miljónanna? — Hvernig fór fyrir Egyptalandi, A- þenu, Róma og Karþago? Og hvernig fór síðar fyrir lénsherra- veldunum evrópisku — fyrir Frakk- landi Ludviks XVÍ. og Rússlandi Níkulásar ll.? Það er stöðugur og síendurtekinn dómur í rás viðburð- anna, að ekkert ríki getur staðist á slíkum grundvellí. Þó við nú gætum hugsað okk- ur, að gdska og rómverska ríkið, ítalía á renesancetímunum og Frakkland á upplýsingartítnunum o. s. frv. hefðu samanstaðið af frjálsum mönnum, sem unnið hefðu í saraeiningu undir kommúnisma — er það þá óhugsandi að við samt sem áður hefðura haft gríska stílinn ^á listaverkura og hásum, Péturskirkjuna og dótnkirkjuna í Milano, Rafael og Fernardo, Vol- taire og Diderot o. s, frv. ? Þurfti endilega að draslast raeð hina ger- spiltu rómversku auðmenn, og skækjurnar hans Ludvíks XIV, til þess að menningin gæti stað- ist. Er hinn skrautgjarni páfi Al- exander ÍV. og sonur hans Cæsar Borgia, hirð þeirra og öll auð- mannahalarófa þeirra tíma alt sam- an nauðsynlegt til þess að „Mona Lisa" og „Hin s>xtinska Madonna" gætu orðið til. Ætli kommúnistiskt ríki hefði ekki alveg eins getað alið Rubens og Rembrandt, þó ekki hefði fylgt þeim herskari af ístrupjökum og fyllirútum borg- aranna. Það held eg vístl En ég verð líka að taka það fram, að jafnvel þó þetta væri rangt — þá getur enginn maður varið það, að byggja menninguna á þjáningum annara manna. Hið ýagra andlit „Mona Lisa", og hið leyndardbmsfulla bres hennar, er ekki eins fagurt eg sultargrátur hungraðs ungbarns er ógurlegur. Ef kvæði Keats og annara stór- skálda gætu ekki orðið til án hinn- ar djöfullegu þrælkunar barna í námum og verksmiðjum og víðar — þá er betra að vera án þeirra! (Frh.) €rkii stmskeytL Khöfn, 25. okt. Óeirðir og rerkföll í Rámenínr. Símað er frá Búkarest að járn- brautarmenn hafi nýlega faorið fram mjög frjálslyndar kröfur og hótað allsherjarverkíalli. Stjórnitt vfsaði þeim á bug og kvaddi her- skyida járnbrautarmenn til vopna, og hófst þvfnæst allsherjarverk- fall á Iaugardaginn. Landinu lýst f hernaðarástandi. Ritskoðun hafin. Húsum verkalýðsfélaganna IokaðV AUsherjarverkfallið aðeins að nokk- uru leyti. linn morði fleira á samrizfcunni Símað er frá London, að borg- arstjórinn í Cork sé nú Iátinn. Hernaðarstefna Frafcfca. Símað er frá París, að hernað- arráðherrann sé fyrst um sinn and- vfgur því að herbúnaður sé mink- aður. D'Annunzio biður Lenin hjálpar. Símað er frá Róm, að blaðið „Avanti" segi, að d'Annunzia hafi beðið Lenin ura að hjáípa sér um fé og efni. Slys í fsreyjBm. 4 menn drukna. i. október skeði það höruiulega slys í Færeyjum, að pósturinn til Vogeyjar druknaði ásamt þremur farþegum, tveimur karlmönnum og einum kvenmanni. Er talið líklegast, að báturinn hafi koll- siglt sig á leiðinni milli Vestmanna- hafnar og Vogeyjar. Daginn eftir varð samskonar slys á Breiðafirði vestra, eins og menn rekur minai til.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.