Morgunblaðið - 02.11.1991, Blaðsíða 5

Morgunblaðið - 02.11.1991, Blaðsíða 5
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 2. NÓVEMBER 1991 B 5 •o to S >» ^ HÝLISTASAFH: CAPUT-TONLEIKAR CAPUT-hópurinn og UNM (Ung Nordisk Musik) standa fyrir tónleikum í Nýlistasafninu við Vatnsstíg, Sb, næstkomandi þriðjudag, 5. nóvember. Tónleikarnir hefjast klukkan 20.30 og á efnisskránni eru einleiksverk, ýmist með segulbandi eða án. Þeir höfundar sem eiga verk á tónleikunum eru: Lárus H. Grímsson, Bára Grímsdóttir, Helgi Pétursson, Ríkharður H. Friðriksson, Elín Gunnlaugsdóttir, Aarne Mellnas og Brian Ferneyhough. Atónleikunum verður bryddað upp á ýmsum nýjungum og ýmsar tilraunir gerðar, því fæst þessara verka hafa heyrst hérlend- is fyrr. Tónleikarnir eru samstarfs- verkefni CAPUT og íslandsdeildar UNM en samtökin senda nú hóp tónskálda og flytjenda á árlega tónlistarhátíð norrænna ungmenna sem að þessu sinni er haldin í Kaupmannahöfn dagana 10. til 17. nóvember. Hátíðin er mjög mikii- vægur liður í samstarfi ungmenna sem stunda nýsköpun í tónlist. Flytjendur á tónleikunum verða þau Bryndís Halla Gylfadóttir, Brjánn Ingason, Guðni Franzson og Kolbeinn Bjarnason. Fimm íslensk verk verða flutt í Nýlistasafninu á þriðjudagskvöld- ið, þar af verða þrjú frumflutt, það er verk þeirra Báru, Helga og Rí- harðar, verk Lárusar er nú flutt í fyrsta sinn hér á landi, en verk Élínar hefur aðeins verið flutt á skólatónleikum. „Back to the beginning again", fyrir fagott og segulband, eftir Lárus Grímsson, var flutt í Amsterdam árið 1984, en það var samið við Sonologisku stofnunina í Utrecht. Heimasmíðaður tón- gjafi, „Vosim", fremur hljóðin á segulbandinu. Það er Brjánn Inga- son, sem flytur verkið. Einleiksverk fyrir flautu eftir Báru Grímsdóttur var skrifað í fyrravetur hjá Luis Andriesen í Hollandi, en Bára er í námi hjá honum. Flytjandi flautuverksins er Kolbeinn Bjarnason. „Maximum Fidus", eftir Helga Pétursson, er tölvutónsmíð. Helgi er kirkjuorganisti á Húsavík. Verk hans hafa vakið mjög mikla at- hygli í flutningi og Maximum Fid- us verður líklega engin undantekn- ing þar á. Verkið verður flutt af segulbandi. „Andar", eftir Ríkharð H. Friðriksson er fyrir klarínettu og segulband. Verkið var samið fyrr á þessu ári og er tölvutón- smíð. Klarínettan leikur við undir- leik tölvu, tíu kafla sem hver grundvallast á takmörkuðu tóna- efni og ákveðnu hljómfalli. Flytj- andi er Guðni Franzson. „Monolog" fyrir selló, eftir Elínu Gunnlaugsdóttur, er samið fyrir selló. Elín er nemandi við tónfræði- deild Tónlistarskólans í Reykjavík og er þetta í fyrsta sinn sem verk eftir hana er flutt opinberlega. Á tónleikunum verða tvö erlend verk flutt: „Riflessioni," eftir Arne Mellnas og „Mnemosyne" eftir Brian Ferneyhough. „Riflessioni", er fyrir klarínettu og segulband. Verkið er sannð árið 1981, byggir kvarttónum. „Ég hef verið að æfa þetta verk síðan 1986," segir Guðni Franzson sem flytur verkið, „Ég þurfti að æfa kvarttónaskala á hljóðfærið upp og niður, sem er mjög flókið og ég þurfti að æfa þá tækni alveg frá grunni. „Mnemosyne", er stórvirki fyrir bassaflautu og segulband. Fer- neyhough hefur verið kallaður for- sprakki nýflækjustílsins (neo- complexity). Ýmis íslensk tónskáld hafa verið við nám hjá Ferney- hough, og hafa lært þetta verk. „Það sem er skemmtilegt við þessa tónleika," segir Guðni, „er að við ætlum að halda þá á mynd- listarsýningu Halldórs Asgeirsson- ar í Nýlistasafninu, „vefa saman tóna og tré. Þegar við vorum að leita að húsi, fannst okkur Nýlista- safnið best fallið til þess að flytja þessi verk." „Tilgangurinn með tónleikunum," segja Lárus og Brjánn, „er að leyfa fólki að heyra hvað ungu tónskáldin eru að gera. Lárusar verk var flutt á UNM- hátíðinni síðast, og hin fjögur eiga öll verk á þeirri hátíð sem fram fer í Kaupmannahöfn núna í nóvem- ber. Tónleikarnir eru ekki síst haldnir til að vekja athygli á þeirri hátíð." ssv Kjarvalsslaöir: UÓÐ OG KRINGLA Á Kjarvalsstöðum hefur verið bryddað upp á þeirri nýjung að halda sýningar á ljóðum. Sýningar þessar hefjast í dag, klukkan 17.00, með því að ljóð eftir Jón úr Vör verða til sýnis í austurfor- sal safnsins. Að sögn Gunnars Kvaran, forstöðumanns Kjarvals- staða, verða Ijóðin sett og stækkuð upp og sýnd án myndskreyt- inga. „Það er orðið sem verður látið sitja í fyrirrúmi á þessum sýningum," sagði hann, og er sýning Jóns sú fyrsta í röð sjö ljóða- sýninga sem verða í vetur. Hugmyndin með þessu er að beina sérstakri athygli að ljóðl- istinni, samtímis því sem ljóð- skáldin fá tækifæri til að vinna með ljóðin í nýju samhengi. Þau fara út af blaðsíðunni og upp á veggflötinn og nálgast þannig heim myndlistarinnar. Það er vitað að mörg ung ljóðskáld, og jafnvel eldri, hafi átt í erfiðleikum með að fá ljóð sín birt hjá hinum hefð- bundnu, viðurkenndu forlögum. Þetta er ný leið til að kynna ljóðl- ist, og þá sérstaklega þá tilrauna- starfsemi sem vissulega er að gerj- ast meðal ljóðskálda almennt, en hefur ekki haft neinn öruggan vett- vang á síðastliðnum árum. Ætlunin er að sýningarnar standi í þrjár helgar, eða rúmlega hálfan mánuð, jafnframt því sem verður kynning á viðkom- andi skáldi og ljóð- um þess í „Leslamp- anum" á Rás 1, en þetta er samvinnu- verkefni milli Kjarv- alsstaða og Rásar 1." Til hvaða hóps ætlið þið að ná? „Við höfðum auð- vitað til hinna hefð- bundnu ljóðaunn- enda, en samtímis er listasafn eins og Kjarvalsstaðir staður þar sem margir koma og kynnast þarna óvænt ljóðinu í þessu nýja formi." Er eitthvað fleira nýtt á döfinni hjá ykkur? „Já, núna um helgina verða opn- aðar tvær nýjar sýningar hér í sitt hvorum sal Kjarvalsstaða. Þetta eru gerólíkar sýningar, annars vegar Gunnar Örn, málari, og hins vegar ívar Valgarðsson, mynd- höggvari, en það sem er kannski mest spennandi við verkefnið er það, að á sama hátt og við látum ljóðið brjótast út úr bókinni, þá ætlum við að láta myndlistina brjótast út úr safninu og sýna verk Ásmundar og Kjarvals á sérstakri sýningu í Kringlunni, sem lið í kynningu á starfsemi listasafna á vegum borgarinnar. Þar verða sýnd verk eftir Kjarval og Ásmund, jafnframt því sem starfsmenn safnsins munu dreif bæklingum og kynna starfsemi safnsins. Ennfremur hefur verið rætt um það við forstöðumenn Kringlunnar, að þegar settar verði upp stærri sýningar á Kjarvalsstöðum, þá verði sett upp minni verk í Kringl- unni, eftir viðkomandi listamann, Gunnar Kvaran sem vísi til sýningarinnar, samtím- is því sem þau séu sjálfstæð lista- verk." Hvar sýnið þið í Kringlunni? „Að þessu sinni verður sýningin staðsett inn af torginu Hagkaups- megin, við gosbrunninn. Síðan get- um við fært sýningamar til, jafn- vel upp á aðrar hæðir hússins." Hver er tilgangurinn með þessu öllu? „Tilgangurinn er auðvitað fyrst og fremst að vekja athygli á lista- söfnum borgarinnar og beina fólki að menningarneyslu." ssv ENGIN ROMANTIK Tillinningar afvegaleiða áhorfandann ívar Valgarðsson opnar sýningu í vestursal í boði Kjarvalsstaða £ dag. ívar sýnir þrívíð verk, innsetningar svokallaðar, úr byggingar- efni, „uppbyggileg efni sem móta allt okkar mannlega umhverfi". Þessi sýning er niðurstaðan af allri minni skoðun og reynslu eins og öll mín verk," segir ívar. Hann bætir því við að hann hafi alltaf tekið formræna afstöðu til veruleikans. „Ég hafna hefð- bundnum aðferðum myndlistarinn- ar, að mála á striga, höggva í marmara eða steypa í gifs. Þessar aðferðir eru bindandi og hafa ekki þýðingu lengur." Efniviður Ivars er byggingarefni, tré, steypa, málningarefni o.þ.h. og hann segist í verkurn sínum sam- eina inntak og efni. „Ég vil að efn- ið hafi merkingu sem efni og höfði einvörðungu til eigin veruleika. Ég legg mikið upp úr „konstrúktívu" eðli listaverksins og vil ekki búa til neina rómantík í kringum það. Né heldur líkingamál. Ég reyni að úti- loka nærværu listamannsins í verk- um mínum." Þetta mætti líklega nefna hlut- læga afstöðu til listsköpunar og ég spyr ívar hvort ekki sé erfitt að útiloka nærveruna algjörlega. „Per- sónulegar tilfínningar listamanns- ins skipta engu máli í listaverkum. Þær höfða bara til persónulegs vol- æðis einstaklingsins og það kemur engum við. Tilfinningar eru ekkert til að byggja á, þær eru aldrei marktækar og ekkert til að byggja á." ívar segir að þetta sé sú niður- staða sem hann aðhyllist nú og sé inntak sýningarinnar. „Ég tek hlut- skipti mitt alvarlega. Listamaðurinn er ekkert merkilegri en hver annar, tilfinningar hans eru ekkert merki- legri en annars fólks en hann er jafn ábyrgur, ef ekki ábyrgari en aðrir, í tjósi jpess frelsis sem hann gefur sér. Eg get auðvitað ekki hindrað að áhorfandinn að verkum Morgunblaðið/Einar Falur mínum taki tilfinningalega afstöðu til þeirra en ég er ekki að reyna að ná tilfmningalegu sambandi við hann." - Hvað felst í því þegar þú segist taka hlutverk þitt sem listamaður alvarlega? „Ég tek ríka siðferðilega afstöðu sem myndlistarmaður með því hvernig ég nálgast viðfangsefni mitt. Þessi afstaða vil ég að skili sér til áhorfandans. Listin snýst alltaf um list og allt annað snýst alltaf um allt annað, svo ég vitni í Ad Reinhardt. Sem ábyrgt viðhorf er hún siðferðileg viðmiðun." Verk ívars bera það með sér að hugmyndavinnan sé mikilvægust. „Já og ég vinn nánast eins og rithöf- undur. Við skrifborð. Vinnu við handverk læt ég fagmönnum eftir. Þeir kunna það betur en ég. Ég gaf mér góðan tíma fyrir þessa sýningu því það eru tæp tvö ár síðan ég fékk boð um að sýna hér. Ég vil líka gera mér góða grein fyrir hús- næðinu sem ég sýni í og verkin eru unnin með þessi salarkynni í huga. Þessi sýning er vissulega þess eðlis að ekki er um söluverk að ræða. Efnið í verkin eru fengin að láni og verður skilað aftur þegar sýning- unni lýkur. Þetta eru innsetningar (installations) sem hafa þjónað sín- um tilgangi þegar sýningunni er lokið." hs \

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.