Þjóðólfur - 31.07.1850, Blaðsíða 3

109
34. og35. blaði Jjóftólfs, um árrit prestaskól-
ans, gjörði jeg það einkum til þess, að al-
menningi yrði kunnugt, að ritið væri komið
út. Jeg hældi ritinu, en gat þó líka um þá
gallana, sem mjer virtust stórkostlegastir, og
sumir þeirra þó svo lagaðir, að þeir gætu
hæglega villt sjónir fyrir mönnum og leitt jiá
afvega; ætlaðist jeg til, að það skyldi verða
vísbending, bæði fyrir aðra út í frá. og eink-
um fyrir útgefendur prestaskólaritsins, að
varast sömu gallana eða aðra þeim lika fram-
vegis. Jeg þóttist fara hægum orðum, en
eigi neinum hrokayrðum, um ritið og misfell-
urnar á því; en hitt er satt, að jeg var gagn-
orður, og vona jeg til, að enginn liggi mjer
á hálsi fyrir það, nema útgefendurnir einir;
en það litur svo út að minnsta kosti á svar-
inu, að útgefendunum líki það eigi hvað bezt,
að maður sje skorinorður um gallana á ritum
þeirra; þeim mundi líka það betur, ef hræsn-
að væri fyrir þeim, líklega af því, að þeir eigi
að teljast meðal höfðingjanna, og hafa, ef til
vill, vanizt því; en engan veginn vil jeg
sanit geta þess til, að þeir hafi nokkurn tima
hræsnað fyrir öðrum. Svar þeirra lýsir því
skýrt, að þeim hefur þótt það óhæfa, að nokk-
ur skyldi dirfast, að finna nokkurn galla á
ritum þeirra, slíkra vitringa og fjölfræðinga,
og þeir þola því eigi, að nokkur segi neitt
um þáu, nema hól eitt, hversu illa sem frá
þeim væri gengið. Jeg bjóst altjend við þvi,
að þeim niundi líka greinin illa, þar eð jeg
fann nokkuð að ritinu, en jeg gat þó eigi í-
myndað mjer, að þeir yrðu svo bálreiöir, að
bræðin yrði eins auðsjen á svarinu, og húri
er, og það yrði þeirn til hinnar mestu minnk-
unar; reyndar mundi það eigi hafa hamlað
mjer frá að rita greinina, þó að jeg liefði vit-
aðþaö fyrir fram, að þeir yrðu reiðir; því jeg
skirrist eigi við, að segja sannleikann, hver
sem í hlut á; og sannleikurinn í aðfinningum
mínum held jeg að sje svo auðsjeður, að enginn
geti annað en fallizt á það, sem jeg segi, nenia
þeir, sem blindaðir eruafhroka og sjálfliótta,
og er eigi annað að sjá á svarinu, en ao höf-
undarnir sjeu það; því að svarið er engan veg-
inn ætlandi menntuðum visiridamönnum, held-
ur með öllu ómenntuðurn orðhákum ; það er
auðsjeð, að höíuridarnir hafa eigi aflað sjer
þeirrar menntunar, sem gagntekur liuga og
tilfinningar; þeir hafa auðsjáanlega að eins
numið eitthvað utan að, sem eigi liefur náð
til hjartans; og að þetta sjesatt, vona jeg að
liver játi, sem les svarið. Verið getur, að þeir
hafi að nokkru leyti fundið,aðjeg hafði satt
aðmæla, ogverið því hræddir um, að grein mín
mundi spilla fyrir ritiriu, og það lítur næstum
svo út; því að annars hefðu þeir varla flýtt
sjer eins með svarið, og skilizt eins hrapar-
lega við það, og þeir hafa gjört. En jeg er
hræddur um, að þeir hafi spillt meira. fyrir
ritinu með svari sínu, en jeg með grein minni*
Jeg ætla mjer nú eigi að svara hverju hroka-
yrði þeirra; því að þau fá eigi svo mikið á
mig, en einungis tala um aðalefnið.
Jeg byrjaði á því, að áriitið kæmi út ári
síðar, en menn höfðu búizt við uiiphaflega;
en jeg sagði það jafnframt, að þetta mundi
ekki vera útg. að kenna, heldur inundi það
hafa komið til af þvi, hvernig prentsmiðjan
er á sig komin. Jeg sagði reyndar vári síð-
ar, en menn hefðn vonazt eptir upphajlcga*,
en jeg játa það fúslega, að jeg taldi ekki svo
nákvæmt, hvort nokkuð lítið vantaði í árið eða
ekki, og jeg vil gjarna segja 10 mánuðum
síðar, í staðinn fyrir 12, ef þeim þykir það
betra, en með engu móti get jeg ímyndað
mjer, að höfundarnir liafi upphallega ætlað sjer,
að láta ritið koma seinna út, en í ágústmánuöi
í fyrra sumar; þvi að annars liefði þeim eigi
legið á, að fá aptur boðsbrjefin í júnímánuði,
og allrasízt munu þeir liafa hugsað sjer, að láta
það eigi koma fyr, en i júnímánuði í sumar;
en livenær þeir hafi liugsaö, að ritið mundi
koma út, gjörir reyndar lítið; jeg hef aldrei
getið neins uni það, en einungis talaö um
það, hvenær aðrir vonuðust eptir að ritið
mundi koma; og þar að auki, eins og jeg
sagði áður, hef jeg boriö skuldina af þeim.
Ilið annað, sem jegfann að ritinu, varþað,að
mjer þótti eigi vel valin ritgjörðin eptir Ma.r-
tensen um sakranientin, þar eð hún mundi
alþýðu of vaxiri og torskilin. Upp á það svara
þeir engu nema axarskapti, með því það hef-
ur verið hendi næst, og hverju áttu mann-
garmarnir að svara? J>að er eigi liægt, aö
sanna með röksenidum, hvort aðrir skilji
eitthvað eða ekki; það ætla jeg ekki að
reyna að sanna, eins ogþeir liafa eigi reynt
að sanna, að almenningur skilji ritgjörðina;