Þjóðólfur - 25.01.1864, Blaðsíða 3

Þjóðólfur - 25.01.1864, Blaðsíða 3
43 Fornmenja og þjóðgripasafnið í Reyltjavík'1. þessa hluti, sem hér á eptir skal nafngreina, gef eg fornmenja og þjóðgripasafninu í Reykjavík skilmálalaust, og einúngis í þeim tilgángi að reyna ¦ að efla framfarir safns þessa, sem eg álít að sé samgróið framförum landsins, og ómissandi fyrir þekkíng þjóða/innar á sögu landsins, bæði að fornu og nýu. 1. Gamall fjaðraspjótsoddr,''mjór og í meðallagi Iángr, fjöðrin á því er 7 '/3 þijml., það er nokkuð riðbrunnið aptan af falnum, en lítið eitt af oddin- um. þessi spjótsoddr er líklega, þegar maðr ber hann saman við aðra forna spjótsodda, frá sögu- öldinni, eða frá því fyrir 1016, þó er ekki enn hargt að ákveða það með vissu, fyr en menn fá fleiri spjótsodda til samanburðar. J>essi spjóts- oddr fanst í flagi nálægt Fossnesi í Eystrahrepp. 2. Slitr af hríngabrinju, hríngirnir eru í meðal- lagi smáir, eptir því sem vanalegt var á hrínga- brynjum; þetta brynjnslitr fanst nálægt Bessastöð- um, þar fundust 2 önnur brynjuslitr, sitt á hverjum stað, og vita menn ekki hvort þeirra þetta er. 3. Slitr af hryngabiinju með smærri og þéttarí hríngum, það fanst upp í heiði nálægt Núpstað í Skaptafellssýslu. Á báðum þessum slitrum gánga 4 hríngar í í, og er hver hríngr negldrog kveiktr saman, og synir það, að þetta hafa verið mjög vandaðar hríngabrynjur eptir því, sem tíðkaðist í útlöndum; þessi slitr eru líklega frá 14. eða 15. öld, eða ef til vill eldri, því mjög valt er að á- kveða um aldr á hringabrynjum, og margir hygg eg að hafi flaskað á því, sem hafa ritað um það enn sem komið er, en fornleifarnar sjálfar geta bezt skorið úr þeirri þrætu með timanum; hér er ekki rúm að tala um það meira. 4. Gamalt ístað forneskjulegt og mjög líkt þeim, sem tiðkuðust í fornöld; það lítr samt svo út, að f því hafi verið sigrnagli, sem er dottinn úr; það fanst í keldu fyrir neðan Stóravatnsskarð í Skagafiiði. 5. Gömul snúin járnmél einkennileg, með ó- Vanalega stórum hríngum og í lengsta lagi; þau eru *7a þuml. milli hrínganna, en hríngarnir eru á pumi. qo, 5 iÍQUr pVert yfir, þau fundust á þíng- skála þingstað. 6« Gftmui óvanalega stór skeifa 6 sporuð, sem er 5 þumi. þvert yfir hælana, fianst á alfara- vegi í leirflagi í nnðjum Hraundal í Mýrasýslu með nokkrum nöglum ^ er því anoséð, að luuvhefir M I U. ári þessa Blaíis nr. 19—2ð'hefl eg tekií) flest þat) fratn, 6em eg álít mestu varrja um stofnuu og tilgáng þessa íafms, og vil (.g uu andrn^a þab. farið undan hesti; bóndinn þorsteinn Brandsson í Ytrihraundal gaf mér skeifuna; ef menn fengi fleiri þess konar skeifur, sem eg hefi nokkra von um, því eg veit af fleiri, þá kann það að geta sýnt mönnum, að hestakynið hafi hér verið betra og stærra á fyrri öldum, en það er nú, enda kunna að finnast fleiri líkur fyrir því í okkar fornsögum. 7. Partr af fornum stól eða bekk, sem uppruna- lega var gerðr fyrir tvo að sitja í, hann. er með 2 drekahöfðum ofan á brúðunum og sitja menn milli eyrna drekanna og halda í annað eyrað; á þver- slána er skorið tvifætt dýr með mannshöfði og hettu, líkt og opt sést myndað á skinnbókum frá 14. öld, þar á er myndaðr fiskr og ormr með drekahöfði, sem slær hftút á sporðinn, og maðr sem blæs í lúðr og sitr á vatnahesti, sem er hestr að framan, en hefir margbrotinn sporð að aptan, þessi stólpartr er að gerð fult eins forneskjulegr og þeir ágætu stólar frá Grund í Eyafirði, sem geymdir eru á forngripasafninu í Kaupmannahöfn; þessi stóípartr heid eg sé varla ýngri en frá 14 öld. 8. Altarisbnin, sem forðum var í Reykjakirkju í Túngusveit í Skagafirði, hún er «fjeð fögrum iaufa- við utan með, en innan í stór gylt bókstafalína, sem hljóðar þannig: Asmmta. est. maria. in. celum. iacp. m..... o: Marja er tekin í himininn etc., meira skilst ekki, því nokkuð vantar af end- anum. þessi brún er auðsjáanlega katólsk og talsvert gömul. 9. Altarisbrún, sem eitt sinn heyrði til Snóks- dalskirkju, hún er hálf og með mjög einkennileg- um saum; á hana eru saumaðir ferfættir gammar með nefi, fuglsklóm og vængjum að framan, en Ijónsklóm og Ijónshala að aptan; þessum dýrum er lýst í Kyrjalaxsögu og heita þau þar Griffón; þau eru alþekt úr grísku goðafræðinni og af mynd- um forngrikkja; þar á er og gamalleg skjaldar- mynd með P. í, fángamark einhvers. það erkát- legt og athugavert, að þegar menn athuga yfir- höfuð það gamla íslenzka kirknaskraut, og það jafn- vej þau helgu prosessíu-merki 'og sjá á því mynd- véj að: gamma, dreka, margygi, orma, vængjaða hesta, arnir og varga, og allskonar heiðin landvættadýr, að þá finst manni að höfundar þessara listaverka hafi verið svo forneskjulegir í skapi, að þeir hafi meip hugsað um Valhöll, eða «sal undinn orma- hryggjum*, eða ormagarða, heldren um kirkjur eða hvað kirkjum hæfði; ef menn fengi mikið saman í eitt af þesskonar, gæti menn eflaust lært mikið af því, sem enn er hulið, því forneskjan hefir í þessu eins og mörgu öðru varað lengst á íslandi.

x

Þjóðólfur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðólfur
https://timarit.is/publication/72

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.