Þjóðólfur - 09.05.1865, Side 3

— 101 —
urskonar hornaskelhim fyrir gagnstæðum ráðum
þeirra og tiliögum, og að þeir hafi ekki átt annars
úrkosta fyrir sjálfa sig, heldren þá áþján að vera
°g verða að staðaldri daglaunamenn útlendra kaup-
manna og gróða-»speculanta«, cr fara þángað í
land heiman frá sér, reisa þar eðr kaupa verk-
smiðju og vélar, er útheimta mannafia mikinn, en
landið fjarska strjálbygt og margfalt fámennara en
Island, þegar við landstærð eðr flatarmál er mið-
að, og verða því slíkir verksmiðjueigendr að draga
og ginna sem mestan vinnuafla að sér úr öðrum
löndum til þess að verksmiðjur þeirra geti haldizt
við, afkastað sem mestu og gefið þeim í aðrahönd
sem mestan arð og ágóða.
f>að er þvi óefað, að annað eins land eins
og Brasilía er, eitt hið frjófsamasta land og auð-
Ugasta af gæðum og dýrgripum náttúrunnar, en
jafnframt eitthið láng-þunnskipaðasta landíheimi,
getr lengi tekið við dugandis daglaunamönnum,
hvort heldr blökkumönnum úr Suðrálfu sem aðrir
selja mannsali og í þrældóm, eða hvítum mönnum af
hinum fjarlægustu Norðrlöndum, sem væri sjálfir
svo einfaldir og skyni skroppnir að vilja lála flæm-
ast þenna óraveg, til þess að flana svo inní þessa
daglaunavinnu- gildru, eins og mýs undir fjala-
köttinn, þegar þær sjá álengdar glóra í maurildi
af íleski eðr feitu kjöti og ætla að það sé feit krás
og yfirgnæfandi er þeim sé ætluð, og þær geti
runnið í til og frá »vermt sig svo og mettað«.
Menn svara oss liér til: hefir ekki smámsam-
an ótölulegr fjöldi manna tekið sig upp, jafnvel úr
liinum frjóvsamari löndum Norðrálfunnar, farið til
ýmsra endimarka Vestrlieimsins bæði norðrhlutans
og suðrhlutans, til þess að lcita sér þar fjár og
frægðar, taka sér þar bólfestu og stofna þar ný-
lendur? og lialda menn eigi þessu áfram enn þann
dag í dag úr ýmsum iöndum Norðrálfunnar, sem
eru margfalt auðugri og betri til allrar afkomu,
heldren ísland er? — í>elta er dagsanna. En þá
biðjum vér aptr þess gætt, hvað það sé helzt, er
hnýi þá menn til að yfirgefa fóstrjörð sína og leita
fjarlægra heimsálfa, og hvað það sé, er gjöri þeim
ftert að ná þar þeirri bólfestu og lífskjörum til
h'ambúðar yfir höfuð að tala, að þeim vegnar þar
1 nýlendum sínum eins vel eðr bctr heldren þeir
attu framast kost á lieima á ættjörðu sinni.
(Niðrlag í næsta bl.)
SIÍÝRSLA
um þati sem Lögstjórnin hefír gjört i þá stefnu,
ati slcipa fjárhagsmálefnum Islands.
Með allrahæsta kóngsbréfi 20. Septbr.mán.
1861 var falið þeim: A. G. Tscherning ofursta,
stjórnardeildarforíngja og etazráði Oddgeiri Ste-
phensen, V. Bjerring professor, sem nú er stjórn-
ardeildarforingi, Nutzhorn etazráði, og Jóni Sig-
urðssyni skjalaverði, að gánga í nefnd, til þess að
kveða upp álit og uppástúngur um það, hvernig
skipa megi og ákveða fjárhagstöðu íslands í kon-
úngsríkinu.
Nefnd þessi, er lauk álitskjali sínu og sendi
lögstjórninni 5. Júlí 1862, gat ekki orðið á eitt
sátt né komið sér niðr á einhuga uppástúngum i
Öllum aðalatriðunum, lieldr skiptist hún í 3 minni-
hluta. Samt sem áðr yfir lýsir nefndin því ein-
huga áliti sínu, að fjárskilnaðr íslands og Dan-
merkr sé þarflegr (»gavnlig«), en til þess að hann
megi verða heillarikr íslandi til handa, hljóti hon-
um að verða samfara verulegar breytíngar með
föstu skipulagi á stjórnarhögum landsins er eink-
anlega yrði að stefna að því, að yfirstjórn landsins
verði fremr þar-innlend, heldren nú er, og útbú-
in með ríkara embættisvaldi, og enn fremr, að
Alþíngi verði fenginn fjárveitíngaréttrinn í liendr.
Ilin áminsta sundrun nefndarinnar í 3 minni-
hluta átti rót sína sumpart í mismunandi skilníngi
á undirstöðu þeirri, er byggja skyldi á aðalskipu-
lag sambandsins, cn sumpart reis sundrúng þessi
af ólíkri skoðun á stöðu íslands.
Minni lilutinn l.(Tscherning og Stephensen)
eru á því máli, að ekki muni auðið að komast svo
mikið sem að sennilegri niðrstöðu um hin eldri
fjárviðskipti milli Danmerkr og íslands, og þess
vegna verði að byggja að eins á sambandinu (og
viðskiptunum) eins og þau se í raun og réttri veru
og gánga út frá stöðu íslands eins og húnernú.
Minni hluti þessi álítr, að nú sem stendr og fyrst
um sinn sé og verði íslandi um megn að leggja
fram jafnmikið fé eins og til útgjalda þeirra, er
stjórn íslands m. fl. hafi í för með sér, og verði
þess vegna fjárskilnaðinum að verða samfara hæfi-
leg fjárveitíng til þessa. Nú, þegar liaft sé tillit
til hinna sönnu tekja landsins, og jafnframt til
útgjalda þess, og svo einnig til nokkurra þeirra
breytínga og umbóta, er sö óumflýanlegar (eink-
um betri póstgaungur), þá stíngr minni hluti þessi
uppá, að ríkissjóðrinn leggi af hendi við Island
29,500 rd. árlegaumaldrogæfi, ogaðayki 12,000 rd.