Þjóðólfur - 16.07.1909, Blaðsíða 1

Þjóðólfur - 16.07.1909, Blaðsíða 1
ÞJÓÐÓLFUR 61. árg. Reykjavík, föstudaginn 16. júlí 1909. J® 30. €&rá uííonóum eru harla fá tíðindi og veigalítil aðþessu sinni. Rússakeisari lagður upp íterðalag sitt til að heimsækja þjóðhöfðingja í álf- unni. Hitti hann fyrst Vilhjálm keisara á sjó úti hjá Bjarkey (Björkö) í finnska skerjagarðinum. Þar varð sá atburður, að Rússar skutu á enskt farmskip »Wood- burn«, er þótti sigla of nærri keisara- skipiuu. Særðist við það einn skipverji, en ekki hættulega. Allri skuldinni skellt á finnska hafnsögumanninn, er ekki hafi hlýtt bendingum Rússa, en ætlað að sigla gegnum varðfiota þeirra, í stað þess að fara milli hans og lands. Uppþot nokk- urt varð á Englandi út af þessu, og voru jafnaðarmenn einkum æfir, og kváðust ekki vilja láta keisarann stíga þar fæti á land, annars skyldi hann fá það, sem hann ætti skilið, m. fl. hótunarorðum. Um mánaðamótin síðustu var keisari i Stokk- hólmi, og komst þá kvis á, að stjórnleys- ingjar hefðu ætlað að ráða hann af dög- um, en samsæri það orðið uppvíst áður. En sænskur hershöfðingi var skotinn til bana á götu seint um kvöld, er hann kom úr veizlu, er Svíakonungur hélt keisara. [ — í*íefnd sú, einskonar sambandslaga- neínd, er skipuð var til að gera ákvarð- anir um sérmálalöggjöf Finna gagnvart ríkislöggjöfinni rússnesku, átti hinn fyrsta fund með sér 29. f. m. í Pétursborg. Nefndarmennirnir rússnesku lögðu þegar í stað áherzlu á, að Finnland væri, sam- kvæmt rússnesku grundvallarlögunum, ó- aðskiljanlegur hluti úr Rússlandi, en hefði að eins sérstaka löggjöf í nokkrum sérmál- um. Af hálfu finnsku nefndarmannanna lét Johansen erkibiskup þess getið, að næst guðsorði væri Finnum stjórnarskrá þeirra dýrmætust af öllu, og kvaðst reiða sig á, að við breytingu á finnsku löggjöf- inni yrði þess gætt, að misbjóða ekki grundvallarlögum Finnlands eða stjórnar- skipun þess. Með þvi að það kom í ljós á fundi þessum, að finnsku nefhdarmenn- irnir skildu ekki rússnesku, var samþykkt að veita Finnum frest fram í september næstk. til að leggja fram fyrir nefndina skriflega skýrslu um afstöðu þeirra í mál- inu. Nefndarmennirnir finnsku sneru því næst að vörmu spori heimleiðis 30. f. m. Fullyrt er, að Z^ppelin gamli ætli sér að fljúga til norðurheimskautsins von bráðar, þó ekki í ár. Ætlar hann að leggja upp frá Spitzbergen og láta tvö loptför verða samferða, annað stærra, en hitt minna. Kvað hann hafa lagt áætl- un sína fyrir Vilhjálm keisara, er hafi fallizt á þessa fyrætlun og gerzt »vernd- ari« þessarar heimskauts-loptfarar. Ann- ars er enn allt óvíst um þetta, og marg- ir eru tregir að trúa því, að Zeppelin fari að hætta lífi sínu og orðstír í slíku kapphlaupi við æfintýramenn eins og t. d. Wellmann og hans líka. l*«-estvígrsla. Hinn 11. þ. m. var cand. theol. Þor- steinn Ólafsson Briem vígður aðstoðar- prestur til síra Jens prófasts Pálssonar í Görðum. Vítavert athaefi er sú ósvinna, sem stjórnarandstæðing- arnir — minni hluta mennirnir hérlendu — hafa haft 1 frammi gagnvart þjóð sinni síðan stjórnarskiptin urðu: að æsa og spana Dani á allar lundir til að vera sem illvígasta í vorn garð, með því að síma þeim þegar í stað allt það, er ritað er hér á landi til að glæða og örfa sjálf- stæðistilfinningu landsmanna, eins og það sé einhver glæpur eða að minnsta kosti stórmóðgun við drottinvald Dana yfir þessu landi. Og svo hnykkir minni hlut- inn á með því, að skrifa langar greinar í dönsk blöð, fullar af rangfærslum og þrútnar af illvilja um allt það, er meiri hlutinn aðhefst í ræðu og riti, og ekki er í fullu samræmi við innlim- unarkenningu minni hlutans. Að hvetja fslenzku þjóðina í orði til að gæta vand- lega sjálfstæðis síns og glata því ekki á að vera hér um bil sama sem uppreisn gegn dönsku drottinvaldi, ósómi, sem verði að taka fyrir kverkarnar á. Einhver rninni hluta snati í Reykjavík hefur t. d. labbað í »Berling« hinn danska 30. f. m. með illgirnislega langloku út af greininni í Þjóðólfi 11. f. m.: »Hvert stefnir ?« en þar var látið í veðri vaka, að skilnaðar- .hreyfingin hér á landi, sem að vísu bæri e k k i m i k i ð á nú sem stendur, mundi að líkindum fá byr í seglin, eflast og þróast smátt og smátt, svo fram- arlega sem Danir þverskölluðust við að sinna réttmætum kröfum vorum, og vildu oss ekki jafnréttis unna1). Er þetta hin mesta goðgá í augum snatans, og leggur hann mikla áherzlu á, að íslend- ingar séu réttlaus þjóð, marginnlimaðir, þar á meðal með sjálfs síns atkvæði 1903 o. s. frv. Jafnvel annað eins háskaskjal(l) um íslenzkt sjálfstæði, eins og Bréf Sjálf- stæðismanna, er birt var í »Lögréttu«, var undir eins símað til danskra blaða. Það liggur við að flónskan sé hlægileg. en hún er það ekki, af því hún getur verið hættu- leg. Er auðsætt til hvers refarnir eru skornir: að hamra það inn í Dani, að vér eigum engar kröfur til nokkurra rétt- inda, og að þeir skuli ekki gerast svo fá- vísir, að slaka til um nokkurn skapaðan hlut, heldur herða fremur á hnútunum. Er þetta göfug iðja og samboðin mönn- um, sem þykjast vera íslendingar, þykjast vera föðurlandsvinir? En sú háðung, sú ósvífni! Af heimsku einni getur það naumast verið sprottið, heldur stafar það af fólsku þeirri, sem hlaupið hefur í menn- ina út af því, að verða í minni hluta. En eru þeir svo blindir, svo blindaðir af ofstæki, að þeir sjái hvorki né skilji, hversu leikur þessi er ljótur og fyrirlit- legur, að vera að leita aðstoðar Dana móti sjáltstæðishreyfingu íslenzku þjóðar- innar og spana þá með röngum frétta- 1) Þetta er í stuttu máli aðalkjarni grein- arinnar, sem ritstj. »Norðra« er einnig að reka hnýfiana 1, og virðist hann vera mjög gramur yfir, að meiri hlutinn vill ekki nú þegar ryðjast út f skilnaðarbaráttu með ofsa og æsingum, heldur rökræða málið og athuga það hóflega og stilli- lega. En það er ekki alveg eptir snúru hinnar pfstækisfulluog drengjalegu Norðra- pólitíkur. burði og rógmælum um meiri hlutann til að snúast sem verst við öllum vorum málaleitunum. Er ekki nóg að rífast hér heima, þótt menn gerist ekki málsvarar hinnar örgustu innlimunar og óþjóðrækni í dönskum blöðum? Það er sannar- lega ófagur leikur, er ber vott um spillt- an og sorglega afvegaleiddan hugsunar- hátt, sem hver íslenzkur maður ætti og mætti skammast sín fyrir. Lagastaðfesti n gar. Þessi 25 lög frá síðasta alþingi stað- festi konungur 9. þ. m.: 1. Fjárlög fyrir árin 1910 og 1911. 2. Fjáraukalög fyrirárin 1908 og 1909. 3. Fjáraukalög fyrirárin 1906 og 1907. 4. Um samþykt á landsreikninguum fyrir árin 1906 og 1907. 5. Um styrktarsjcð handa barnakenn- urum. 6. Um almennan ellistyrk. 7. Um fiskimat. 8. Um breyting á lögum um kosn- ingar til alþingis 3. okt. 1903. 9. Um viðauka við lög 14. des. 1877 nr. 28 um ýmisleg atriði, er snerta fiski- veiðar á opnum skipum, og lóg 10. nóv. 1905 nr. 53 um viðauka við nefnd lög. 10. Um breyting á lögum um fugla- veiðasamþykt í Vestmannaeyjum. 11. Um samþykktir um kornforðabúr til skepnufóðurs. 12. Um breyting á lögum nr. 63 frá 22. nóv. 1907, 3. gr., um kennaraskóla. 13. Um breyting á lógum um bann gegn innflutningi á útlendu kvikfje. 14. Um breyting og viðauka við lög um hagfræðisskýrslur nr. 29, 8. nóv. 1905. 15. Um stækkun verzlunarlóðarinn- ar í ísafjarðarkaupstað. 16. Um sjerstaka dómþinghá í Kefla- víkurhreppi. 17. Um sölu á þjóðjörðinni Kjarna f Hrafnagilshreppi í Eyjafjarðarsýslu. 18. Um að ieggja jörðina Naust í Hrafnagilshreppi í Eyjafjarðarsýslu undir Akureyrarkaupstað. 19. Um að stofna slökkvilið 1 Hafn- arfirði. 20. Um viðauka við lög 22. nóv. 1907 um bæjarstjórn í Hafnarfirði. 31. Um heimild fyrir veðdeild Lands- bankans til að gefa út 3. flokk (seríu) bankavaxtabrjefa. 22. Um gagnfræðaskólann á Akureyri. 23. Um eignarnámsheimild fyrir bæj- arstjórn ísafjarðarkaupstaðar^á lóð und- ir skólahússbygging. 24. Um breyting á lögum um stofn- un Landsbanka 18. sept. 1885 m. m. 25. Um heimild fyrir landstjórnina til að kaupa bankavaxtabrjef Landsbankaus. JökrulgföngfULr. Nokkrir hinna þýzku ferðamanna, er komu hingað í fyrra og gengu þá upp á Eyjafjallajökul og Tindfjallajökul, eru nú aptur hingað komnir og ætla sér nú að ganga þvert yfir Langjökul, að vestan- verðu og austur yfir fyrir norðan Hvítár- vatn og þaðan upp á Hofsjökul (Arnar- fellsjökul). Eru þeir 9 saman, flestallt ungir menn um og fyrir inuan tvítugt. J. C. Poestion, stjórnarráð í Vínarborg, íslandsvinur- inn alþekkti, hefur nýlega skrifað einkar- arfróðlega ritgerð í tfmarítið »Die Kul- tur« um Island og hið gamla þýzka skáld Motte-Fouqué barón, er mjög var hug- fanginn af fslenzkum bókmenntum, svo sem kunnugt er, orti lofkvæði Islandi til dýrðar og fékk í staðinn Ijóðaþökk ísl. bókmenntafrömuða, svo sem Bj. Thoraren- sens og Finns Magnússonar. Ritgerð Poesti- ons (með þýðingu á hinum ísl. Ijóðum), sem og hefur verið sérprentuð, ber vott um, hversu mjög hinn heiðraði höf. læt- ur sér annt um allt það, er íslandi má til frama miða meðal menntamanna heims- ins, og er það ekki lítillar þakkar vert. Þess má geta hér, að hr. P. reit nál. áramótunum 1906 og '07 æfiminning Ben. Gröndals í »Neue freie Presse« (í Vínar- borg) og »Neue Hamburger Zeitung« (í Hamborg) ásamt snilldarlegri, þýzkri þýðingu á kvæðinu »Brísingamen«; er það einskonar þrekvirki að þýða vel slík kvæði úr íslenzku máli. Síðan, er hin merkilega bók hans »íslandsblóm« (Eis- landbltiten) kom út, hefur hann og snúið mörgum íslenzkum kvæðum á þjóðverska tungu, svo sero Gilsbakkaljóðum Steingr. Thorsteinssonar. Loks hefur hr. P. ekki alls fyrir löngu haldið fyrirlestra 1 Vínarborg um ísl. list- ir og listiðnað, sem og um íslandsferð sfna um árið. Hann skrifar og jafnaðar- lega ritdóma um það, er um íslendinga birtist í hinum þýzka heimi, og leiðréttir greinilega villur þær, er höfundunum hætt- ir til að gera sig seka f. Er hann nú að leggja síðustu hönd á bók um ísland, menningu þess o. fi., en eptir er að vita, hvernig gengur að gefa hana út, því að ekki er það gróðavegur. Lætur hann þannig ótvfrætt ásannast, að við eigum hauk í horni þar sem hann er. G. „Laura" kom hingað að morgni 13. þ. m. með marga farþega, einkum útlenda lerðamenn, flesta enska. Einnig komu 8 Islendingar frá Vesturheimi; af þeim munu 5 alkomn- ir, en 3 snöggva lerð. Ennfremur komu Magnús Torfason sýslumaður Isfirðinga, H. Hansen justizráð lyfsali frá Hobro, tengdafaðir M. Lund lyfsala, Ivar Venn- erström ritstjóri frá Karlstað í Svfþjóðog unnusta hans Ólafía Guðmundsdóttir (frá Nesi við Seltjörn). Þessi ferð »Lauru« hingað varhin 200. ferð skipsins milli íslands og Danmerkur fram og aptur. Hefur »Laura« verið mesta happaskip og aldrei hlekkst neitt á, enda haft duglega skipstjóra, fyrst Christensen og síðar Aasberg, sem kunn- ur er að árvekni, dugnaði og lipurð. — Annað kvöld halda nokkrir bæjarbúar honum samsæti í »Iðnó«, „Oeeana". þýzka skemmtiskipið, er hingað hefur komið fyrirfarandi sumur, kom hingað að- faranóttina n. þ. m., og fór héðan áleið- is til Spitzbergen nóttina eptir. Daginn sem ferðamennirnir stóðu hér við (sunnu- daginn) var slæmt veður, stórrigning og stormur allan daginn að heita mátti, og

x

Þjóðólfur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðólfur
https://timarit.is/publication/72

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.